Πάνω από 100 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στην Ινδία από τις αρχές Ιουλίου, καθώς οι καταρρακτώδεις βροχές των μουσώνων προκάλεσαν εκτεταμένες πλημμύρες και κατολισθήσεις. Πρόκειται για μια ακόμη υπενθύμιση του πόσο ευάλωτες παραμένουν πολλές περιοχές της Νότιας Ασίας όταν οι βροχοπτώσεις ξεπερνούν τα συνήθη όρια, με χιλιάδες οικογένειες να εγκαταλείπουν εσπευσμένα τα σπίτια τους, βασικές υποδομές να τίθενται εκτός λειτουργίας και τις τοπικές αρχές να δίνουν μάχη με τον χρόνο για τη διάσωση και την παροχή βοήθειας.
Οι βροχές των μουσώνων, που διαρκούν συνήθως από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο, αποτελούν ζωτικής σημασίας πηγή νερού για την αγροτική παραγωγή και την ύδρευση. Όταν όμως συνδυάζονται με υπερκορεσμένα εδάφη, ανεπαρκή αποστράγγιση και γεωλογικά ευαίσθητες πλαγιές, μετατρέπονται σε απειλή: ποτάμια υπερχειλίζουν, δρόμοι κόβονται, ολόκληρες γειτονιές απομονώνονται και οι κατολισθήσεις παρασύρουν ό,τι βρίσκεται στο πέρασμά τους.
Ο βαρύς απολογισμός σε Άσαμ, Κεράλα και Ιμαλάια
Το επίκεντρο της τραγωδίας εντοπίζεται στο κρατίδιο του Άσαμ, στη βορειοανατολική Ινδία. Εκεί, τουλάχιστον 87 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, με την περιοχή της Σιβασαγκάρ να καταγράφει 47 νεκρούς. Σε πολλές ζώνες, τα νερά δεν έχουν ακόμη υποχωρήσει, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τα συνεργεία διάσωσης και για τους κατοίκους που προσπαθούν να διασώσουν περιουσίες, ζώα και βασικά αγαθά.
Οι πλημμυρισμένοι δρόμοι και οι καταστροφές σε γέφυρες και δίκτυα μεταφοράς δυσχεραίνουν τη διανομή τροφίμων, πόσιμου νερού και φαρμάκων, αυξάνοντας τον κίνδυνο δευτερογενών προβλημάτων, όπως επιδημίες και ελλείψεις σε υγειονομική φροντίδα.
Οι αρχές κάλεσαν τον πληθυσμό να συνεισφέρει στις επιχειρήσεις βοήθειας και αποκατάστασης, τονίζοντας πως η έκταση της καταστροφής είναι πρωτοφανής σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές. Η έκκληση αυτή αντανακλά μια πραγματικότητα που συχνά συνοδεύει μεγάλες φυσικές καταστροφές: πέρα από τους κρατικούς μηχανισμούς, κρίσιμη είναι και η κινητοποίηση της κοινωνίας, των εθελοντών και των τοπικών δικτύων αλληλεγγύης.
Στο νότιο κρατίδιο της Κεράλα, ο απολογισμός είναι επίσης βαρύς: τουλάχιστον 15 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ 7 παραμένουν αγνοούμενοι. Πάνω από 10.000 κάτοικοι μεταφέρθηκαν σε χώρους έκτακτης φιλοξενίας, καθώς η ένταση των βροχοπτώσεων και οι κίνδυνοι κατολισθήσεων καθιστούν επισφαλή την παραμονή σε ορισμένες περιοχές. Τα κέντρα φιλοξενίας καλούνται να καλύψουν άμεσες ανάγκες—στέγη, σίτιση, υγιεινή, ιατρική υποστήριξη—σε συνθήκες που συχνά δοκιμάζουν τα όρια των τοπικών δομών.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στην περιοχή των Ιμαλαΐων, στο Τζαμού και Κασμίρ, όπου τουλάχιστον 31 άνθρωποι σκοτώθηκαν από ξαφνικές καταρρακτώδεις βροχές.
Σε ορεινές περιοχές, ο συνδυασμός απότομων πλαγιών και έντονων βροχοπτώσεων μπορεί να προκαλέσει αιφνίδιες πλημμύρες, κατολισθήσεις και καταρρεύσεις πρανών, με αποτέλεσμα να εγκλωβίζονται κάτοικοι και να διακόπτεται η πρόσβαση σε απομονωμένους οικισμούς.
Την ίδια στιγμή, στο Τζαρκχάντ, 14 άνθρωποι σκοτώθηκαν από κεραυνούς. Αν και οι κεραυνοί συχνά αντιμετωπίζονται ως «μεμονωμένα» περιστατικά, σε περιόδους έντονων καταιγίδων αποτελούν σημαντικό κίνδυνο, ειδικά για όσους εργάζονται ή μετακινούνται σε ανοιχτούς χώρους, καθώς και για περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση σε καταφύγια και έγκαιρες προειδοποιήσεις.
Μουσώνες: Ευλογία για το νερό, κίνδυνος για τις ζωές
Οι μουσώνες παρέχουν περίπου το 70%–80% των ετήσιων βροχοπτώσεων στη Νότια Ασία, γεγονός που τους καθιστά θεμέλιο για την οικονομία και τη γεωργία. Ωστόσο, κάθε χρόνο συνοδεύονται από σοβαρές καταστροφές: πλημμύρες που καταπίνουν καλλιέργειες, κατολισθήσεις που καταστρέφουν σπίτια και δίκτυα μεταφοράς, και, δυστυχώς, απώλειες ανθρώπινων ζωών.
Σε πολλές περιοχές, τα ακραία φαινόμενα δεν αφήνουν χρόνο προσαρμογής: μια νυχτερινή νεροποντή ή ένα ξαφνικό κύμα βροχής μπορεί να μετατρέψει ένα ρυάκι σε ορμητικό χείμαρρο μέσα σε λίγες ώρες.
Οι αρχές προειδοποιούν ότι νέες ισχυρές βροχοπτώσεις αναμένονται τις επόμενες ημέρες, κάτι που αυξάνει την αγωνία για περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης. Όταν τα εδάφη είναι ήδη κορεσμένα, ακόμη και μια «συνήθης» καταιγίδα μπορεί να οδηγήσει σε νέες υπερχειλίσεις και κατολισθήσεις, επεκτείνοντας την κρίση και δυσκολεύοντας την επιστροφή των κατοίκων στις εστίες τους.
Τι βλέπουν οι επιστήμονες
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων, κάτι που καθιστά τα επεισόδια έντονης βροχόπτωσης πιο πιθανό να εμφανιστούν και, σε αρκετές περιπτώσεις, πιο βίαια. Η αύξηση της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας μπορεί να ενισχύσει την ικανότητά της να συγκρατεί υδρατμούς, με αποτέλεσμα—όταν οι συνθήκες «σπάσουν»—να πέφτουν μεγαλύτερες ποσότητες βροχής σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Αυτό το μοτίβο, που χαρακτηρίζεται από πιο σύντομα αλλά πιο ισχυρά ξεσπάσματα, δυσκολεύει τα συστήματα αποστράγγισης και αυξάνει τον κίνδυνο αιφνίδιων πλημμυρών.
Παράλληλα, η πίεση που δέχονται τα οικοσυστήματα και η ανθρώπινη δραστηριότητα σε ευαίσθητες ζώνες (όπως δασικές εκτάσεις ή πλαγιές με υψηλό κίνδυνο διάβρωσης) μπορεί να επιδεινώσουν τις συνέπειες. Σε τέτοιες συνθήκες, κάθε νέο κύμα βροχής έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει πολλαπλά επίπεδα ζημιών: από την απώλεια ζωών και την καταστροφή κατοικιών έως την κατάρρευση υποδομών που απαιτούν μήνες για να αποκατασταθούν.
