Ένα ζεστό πρωινό του Ιουνίου στο Δελχί, με τη θερμοκρασία να αγγίζει τους 43,9 βαθμούς Κελσίου, η Μπέιμπι Κουμάρι λιποθύμησε καθώς έσπευδε προς ένα τακτικό ραντεβού σε κοντινό κέντρο υγείας. Έγκυος στο πέμπτο της παιδί και αντιμετωπίζοντας τις δύσκολες συνθήκες της αφόρητης ζέστης, για λίγο πίστεψε ότι είχε χάσει το μωρό της.
Ευτυχώς, κοντά της βρισκόταν η Καλιάνι Καράν, πιστοποιημένη Κοινοτική Υγειονομική Εργάτρια (ASHA). Οι ASHA αποτελούν ένα δίκτυο με περισσότερες από ένα εκατομμύριο γυναίκες στην Ινδία, εκπαιδευμένες να παρέχουν άμεση ιατρική φροντίδα σε επείγουσες καταστάσεις. Με την παροχή υπηρεσιών υγείας κατ’ οίκον σε αγροτικές και ημιαστικές περιοχές, συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση της μητρικής και βρεφικής θνησιμότητας και βελτιώνουν την πρόσβαση σε φροντίδα για τις κοινότητες χαμηλού εισοδήματος της χώρας.
«Όταν η Κουμάρι λιποθύμησε, κατάλαβα πως έπρεπε να δράσω άμεσα, καθώς τα υγρά και οι ηλεκτρολύτες της μειώνονταν, καθιστώντας δύσκολη τη δροσιά του σώματός της μέσω της εφίδρωσης», αναφέρει η Καράν. «Την οδήγησα στην άκρη, της έβρεξα το πρόσωπο με ένα κομμάτι από το φουλάρι μου και την αερίσαμε με έναν χειροκίνητο ανεμιστήρα. Μετά από λίγα λεπτά ανέκτησε τις δυνάμεις της και της έδωσα νερό αναμεμειγμένο με διάλυμα επανυδάτωσης που έχω πάντα μαζί μου». Κατόπιν, η Καράν μετέφερε την Κουμάρι σε περιφερειακό νοσοκομείο.
Ο γιατρός εκεί επιβεβαίωσε ότι η Κουμάρι υπέφερε από αφυδάτωση και θερμική εξάντληση, καταστάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε θερμοπληξία αν δεν είχε επέμβει έγκαιρα η Καράν με το ORS – ένα μείγμα νερού, ηλεκτρολυτών και υδατανθράκων που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση της αφυδάτωσης. Μετά από αυτές τις παρεμβάσεις, η Κουμάρι ανάρρωσε.
Οι επιπτώσεις των υψηλών θερμοκρασιών
Η ακραία ζέστη αποτελεί απειλή για την πλειονότητα του πληθυσμού της Ινδίας, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του International Institute for Environment and Development. Τα τελευταία 30 χρόνια, το Δελχί έχει καταγράψει 4.222 ημέρες με θερμοκρασίες άνω των 35 βαθμών Κελσίου, περισσότερες από οποιαδήποτε άλλη πρωτεύουσα των 20 πιο πυκνοκατοικημένων πόλεων του κόσμου.
Η Ινδία αναμένεται να είναι μία από τις πρώτες χώρες όπου, έως το 2050, οι θερμοκρασίες θα υπερβούν τα ασφαλή όρια για τον άνθρωπο, ακόμα και σε σκιερά μέρη. Αυτό το φαινόμενο μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την παραγωγικότητα, την οικονομική ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής για 310 έως 480 εκατομμύρια ανθρώπους.
Οι έγκυες γυναίκες όπως η Κουμάρι είναι ιδιαίτερα ευάλωτες. Η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες κατά την εγκυμοσύνη έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης, προεκλαμψίας, καρδιακών επεισοδίων και σακχαρώδη διαβήτη κύησης, ενώ μελέτες δείχνουν ότι αυξάνεται ο κίνδυνος αποβολής, θνησιγένειας και χαμηλού βάρους γέννησης.
«Η εγκυμοσύνη σε έναν θερμαινόμενο κόσμο αποτελεί διπλή πρόκληση», λέει η γυναικολόγος Ντιπάλι Ράνα. «Καθώς η εγκυμοσύνη είναι θερμογενής κατάσταση, το σώμα παράγει περισσότερη θερμότητα λόγω των ορμονών, γεγονός που επηρεάζει την άνεση, την όρεξη και την ενυδάτωση – ιδιαίτερα στις υψηλού κινδύνου εγκυμοσύνες» εξηγεί.
Κάθε αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1 βαθμό Κελσίου συνδέεται με 5% μεγαλύτερο κίνδυνο πρόωρου τοκετού και θνησιγένειας. Με την αναμενόμενη άνοδο της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά περίπου 3 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί για «μια υπαρξιακή απειλή», τονίζοντας ότι οι έγκυες θα υποστούν «μερικές από τις πιο σοβαρές συνέπειες».
Παρόλα αυτά, οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη κατανοήσει πλήρως τους τρόπους με τους οποίους η ζέστη επηρεάζει την εγκυμοσύνη. Επιπλέον, μόλις το 20% από τις 119 χώρες που έχουν αναλάβει δεσμεύσεις για την κλιματική αλλαγή ενσωματώνουν στη στρατηγική τους μέτρα για την υγεία μητέρας και εμβρύου.
Ο ρόλος των ASHA
Η Καράν, πρώην δασκάλα, εντάχθηκε στο πρόγραμμα ASHA το 2019 και εκπαιδευτηκε με διαδικτυακά βίντεο σχετικά με τους κινδύνους της ζέστης. Από το 2005, το πρόγραμμα ASHA συνδέει εκατομμύρια γυναίκες με υπηρεσίες υγείας, προσφέροντας προγεννητική φροντίδα, εμβολιασμούς, εκπαίδευση σε θρέψη και υγιεινή, καθώς και συμβουλές για τον τοκετό, το θηλασμό και τη χρήση αντισυλληπτικών.
Η Καράν φροντίζει περίπου 24 γυναίκες, εκ των οποίων οι 15 έχουν εγκυμοσύνες υψηλού κινδύνου. Παρέχει απλές οδηγίες για ενυδάτωση και προστασία από τη ζέστη, όπως την κατανάλωση αφεψημάτων, την αποφυγή έκθεσης στον ήλιο και τη χρήση ομπρέλας μεταξύ άλλων. Συχνά ζητάει φωτογραφίες για να επιβεβαιώσει ότι οι οδηγίες τηρούνται. Επίσης, δημιούργησε μια ομάδα στο WhatsApp για έγκυες, όπου μοιράζεται ενημερωτικά βίντεο προκειμένου να τις εκπαιδεύσει σχετικά με τις επιπτώσεις της ζέστης.
Η Καράν σύντομα κατάλαβε ότι οι λύσεις της έπρεπε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες και προτεραιότητες των ασθενών της, που για τις περισσότερες σημαίνει την ανάγκη να συνεχίσουν να εργάζονται και να βγάζουν εισόδημα. Για την Κουμάρι, το να σταματήσει να δουλεύει δεν αποτελεί επιλογή καθώς ήδη δυσκολεύεται να θρέψει την οικογένειά της με το μηνιαίο εισόδημα των 114-121 δολαρίων.
Θανατηφόρες θερμοκρασίες πλήττουν την Ινδία
Παρά το γεγονός ότι συχνά δεν γίνονται γνωστοί, κάθε χρόνο καταγράφονται εκατοντάδες θάνατοι λόγω ζέστης σε όλη την Ινδία. Μια έκθεση της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης HeatWatch ανέδειξε ότι το 2024 καταγράφηκαν 733 θάνατοι από ζέστη και πάνω από 40.000 περιστατικά θερμοπληξίας. Αυτοί οι αριθμοί είναι σημαντικά υψηλότεροι από τους 374 θανάτους που αναφέρθηκαν επίσημα από τις αρχές.
Η Ντιπάλι Ράνα, γυναικολόγος στο Δελχί, πιστεύει πως αυτά τα απλά μέτρα που λαμβάνουν οι ASHA μπορούν να ωφελήσουν σημαντικά τις έγκυες.
«Οι ASHA έχουν εκτενή εμπειρία στο πεδίο και δουλεύουν στενά με τις ασθενείς τους. Λύσεις όπως η συχνή ενυδάτωση, η σωστή διατροφή και η προφύλαξη από τον ήλιο μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο ασθενειών που σχετίζονται με τη ζέστη» λέει.
«Πιστεύω ότι η προσπάθεια και το δυναμικό των ASHA, αν αξιοποιηθούν σωστά, μπορούν να συμβάλουν στη γενικότερη στρατηγική αντιμετώπισης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην υγεία», προσθέτει.
Πράγματι, μελέτες δείχνουν ότι το πρόγραμμα ASHA συνδέει με επιτυχία τις περιθωριοποιημένες κοινότητες με τις υπηρεσίες μητρικής φροντίδας.
«Δεδομένης της περιορισμένης κατανόησης της επίδρασης της ζέστης, πιστεύω ότι χρειαζόμαστε περισσότερες τοπικά προσαρμοσμένες πληροφορίες, όπως αυτές που προσφέρουν οι ASHA μέσα από τη δουλειά τους», λέει ο Ατζάι Τσαουχάν, γιατρός στο νοσοκομείο Ram Manohar Lohia στο Δελχί, ένα από τα μεγαλύτερα της πόλης. Το νοσοκομείο δημιούργησε ειδική μονάδα για τα περιστατικά θερμοπληξίας τον Μάιο του 2024, καθώς η γενική πτέρυγα δεν μπορούσε πλέον να διαχειριστεί τον αυξημένο αριθμό ασθενών.
Οι εργαζόμενες ASHA δήλωσαν στο BBC ότι αντιμετωπίζουν πολλές δυσκολίες. Παρόλο που αναμένεται να διαχειρίζονται έναν τεράστιο όγκο καθηκόντων καθημερινά, καταγράφονται ως «εθελόντριες» στα επίσημα αρχεία και δεν λαμβάνουν σταθερό μισθό. Στις περισσότερες πολιτείες της Ινδίας, λαμβάνουν μικρή αποζημίωση 3.000 ρουπιών (35 δολάρια) το μήνα, μαζί με επιπλέον κίνητρα. Για χρόνια, οι εργαζόμενες ASHA και τα συνδικάτα τους αγωνίζονται για καλύτερη αναγνώριση και δίκαιη αμοιβή.
Η απαιτητική εργασία τους περιλαμβάνει συχνές επισκέψεις πεδίου, ανεξαρτήτως καιρού, καθιστώντας τις κι αυτές ευάλωτες στη ζέστη. «Λιποθύμησα από τη ζέστη τον περασμένο Μάιο ενώ πήγαινα να ζυγίσω ένα νεογέννητο», λέει η Κάραν, προσθέτοντας ότι ένας περαστικός την αναγνώρισε από τη ροζ στολή της και τη βοήθησε να επιστρέψει στο σπίτι της.
«Παρότι παρακολουθούμε αμέτρητα σεμινάρια κατάρτισης, ποτέ δεν μας δίδαξαν πώς να προστατευόμαστε από τη ζέστη, πόσο μάλλον πώς να προστατεύουμε τις εγκύους. Κάποτε ζητήσαμε ομπρέλες από τις αρχές, αλλά δεν έλαβα ποτέ», λέει.
«Τα ασθενοφόρα που προορίζονται για εγκύους υποτίθεται ότι διαθέτουν κλιματισμό, αλλά τα περισσότερα έχουν μόνο έναν μικρό ανεμιστήρα που μόλις και μετά βίας αρκεί για την ασθενή. Έτσι, πάντα κουβαλώ ένα χειροκίνητο ανεμιστήρα όταν συνοδεύω μια γυναίκα να γεννήσει γιατί δεν υπάρχει κανείς να παραπονεθούμε», προσθέτει η Νταλάλ.
Πίσω στο Νατζαφγκάρ, η Κάραν και η Νταλάλ παραμένουν αφοσιωμένες στο να βοηθούν τις εγκύους να αντιμετωπίσουν τους κινδύνους της ακραίας ζέστης.
«Ένας ασφαλής και επιτυχής τοκετός- αυτός είναι ο σκοπός της δουλειάς μου», λέει χαμογελώντας η Νταλάλ.
ΠΗΓΗ: BBC
