Την ανάγκη να επιταχύνει η Ελλάδα τη μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, με σαφή προσανατολισμό σε επενδύσεις, βιομηχανία, τεχνολογία και αύξηση της παραγωγικότητας, υπογραμμίζει η ετήσια έκθεση 2026 του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση. Παρότι τα τελευταία χρόνια καταγράφεται βελτίωση σε βασικούς δείκτες, η έκθεση επισημαίνει ότι η χώρα εξακολουθεί να στηρίζεται σε ένα εύθραυστο μείγμα ανάπτυξης, όπου κυριαρχούν η κατανάλωση, οι εισαγωγές, ο τουρισμός και οι υπηρεσίες. Σε ένα διεθνές περιβάλλον με αυξημένες γεωοικονομικές εντάσεις, ενεργειακές αναταράξεις και εντονότερο ανταγωνισμό, αυτό το μοντέλο περιορίζει τις δυνατότητες βιώσιμης και ανθεκτικής μεγέθυνσης.
Κεντρική θέση στην ανάλυση του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ έχει η παραδοχή ότι η ανάπτυξη δεν αρκεί να είναι μόνο αριθμητική, αλλά οφείλει να έχει ποιότητα: να μεταφράζεται σε καλύτερες δουλειές, υψηλότερες αποδοχές, παραγωγικές επενδύσεις και ισχυρότερη τεχνολογική βάση. Με άλλα λόγια, το ζητούμενο δεν είναι απλώς περισσότερη δραστηριότητα, αλλά μια στροφή που θα ενισχύει ταυτόχρονα μισθούς και παραγωγικότητα, αναβαθμίζοντας το παραγωγικό αποτύπωμα της χώρας.
Προτάσεις για την αγορά εργασίας: στροφή σε αύξηση μισθών και παραγωγικότητας
Στην έκθεση γίνεται σαφές ότι η αναπτυξιακή πορεία πρέπει να συνδυαστεί με ουσιαστική αναβάθμιση της εργασίας. Για το ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, ο πυρήνας μιας βιώσιμης στρατηγικής είναι η στροφή σε αύξηση μισθών και παραγωγικότητας, ώστε η βελτίωση των επιδόσεων να διαχέεται σε μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας και να στηρίζει την εσωτερική ζήτηση χωρίς να τροφοδοτείται από εισαγόμενα αγαθά.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνονται συγκεκριμένες κατευθύνσεις πολιτικής:
– Αυξήσεις στους πραγματικούς μισθούς, ώστε οι εργαζόμενοι να ανακτήσουν αγοραστική δύναμη και να μειωθεί η πίεση από το κόστος ζωής.
– Ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, ως βασικού μηχανισμού ισορροπίας στην αγορά εργασίας.
– Διεύρυνση της κάλυψης των εργαζομένων από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, ώστε να περιοριστούν οι ανισότητες, οι αποκλίσεις αμοιβών και η «ελαστικοποίηση» χωρίς δικλίδες προστασίας.
Παράλληλα, η έκθεση δίνει έμφαση σε στοχευμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη των μακροχρόνια ανέργων, την αύξηση της απασχόλησης των γυναικών και των νέων, την αναβάθμιση δεξιοτήτων και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Η λογική είναι ότι η παραγωγικότητα δεν αυξάνεται μόνο με μηχανήματα και λογισμικό, αλλά και με ανθρώπινο κεφάλαιο: εκπαίδευση, κατάρτιση, ασφάλεια, σταθερότητα και οργάνωση της εργασίας.
Εξάρτηση από τουρισμό και υπηρεσίες: τα όρια του σημερινού μοντέλου
Η παραγωγική δομή της χώρας παραμένει, σύμφωνα με την έκθεση, έντονα προσανατολισμένη στις υπηρεσίες, με ισχυρή παρουσία δραστηριοτήτων που συνδέονται με τον τουρισμό, το εμπόριο και την αγορά ακινήτων. Αυτό το προφίλ, παρότι έχει συμβάλει σε εισροές και απασχόληση, εμφανίζει περιορισμούς: είναι πιο εκτεθειμένο σε εποχικότητα, εξωτερικά σοκ και διακυμάνσεις εισοδημάτων, ενώ συχνά δεν δημιουργεί την απαραίτητη τεχνολογική αναβάθμιση που χρειάζεται η οικονομία για να βελτιώσει διατηρήσιμα την ανταγωνιστικότητά της.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη σχετικά χαμηλή συμμετοχή της βιομηχανίας στην οικονομική δραστηριότητα, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. Αν και τα τελευταία χρόνια καταγράφονται ενδείξεις σταδιακής ενίσχυσής της, η εικόνα παραμένει μεικτή: απαιτείται πιο συνεκτική στρατηγική που θα συνδέει την παραγωγή με την καινοτομία, την εξωστρέφεια και τις αλυσίδες αξίας.
Θετικά σημάδια σε τεχνολογία, καινοτομία και ποιοτικές επενδύσεις
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η έκθεση καταγράφει ενθαρρυντικές εξελίξεις σε κλάδους που σχετίζονται με την τεχνολογία, την καινοτομία και την οικονομία της γνώσης. Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, καθώς και ο τομέας της ενημέρωσης και των επικοινωνιών, εμφανίζουν αυξημένη δυναμική. Η τάση αυτή αντανακλά μια σταδιακή προσαρμογή της οικονομίας στις απαιτήσεις της ψηφιακής εποχής και μπορεί να λειτουργήσει ως βάση για πιο ανθεκτική ανάπτυξη, εφόσον υπάρξει συνέχεια και κλιμάκωση.
Ταυτόχρονα, ενισχύονται οι επενδύσεις σε υποδομές, ενέργεια και περιβαλλοντικά έργα, στοιχείο που συνδέεται άμεσα με την πράσινη μετάβαση και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Όμως η έκθεση αφήνει ένα σαφές μήνυμα: δεν αρκούν οι επενδύσεις ως μέγεθος· χρειάζονται ποιοτικές επενδύσεις, δηλαδή επενδύσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα, ενσωματώνουν τεχνολογία, δημιουργούν καλύτερες θέσεις εργασίας και ενισχύουν την παραγωγική διαφοροποίηση.
Περιφερειακές ανισότητες και μικρό μέγεθος επιχειρήσεων: τα δομικά εμπόδια
Παρά τις θετικές ενδείξεις, η μετάβαση προς ένα πιο σύγχρονο παραγωγικό μοντέλο παραμένει αργή. Η ελληνική οικονομία χαρακτηρίζεται από πολύ μεγάλο αριθμό πολύ μικρών επιχειρήσεων, οι οποίες συχνά έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, καινοτομία, εξαγωγικές δυνατότητες και νέες τεχνολογίες. Αυτό δυσκολεύει τη διάχυση της παραγωγικότητας και περιορίζει την ικανότητα της οικονομίας να κάνει άλματα κλίμακας.
Παράλληλα, η έκθεση αναδεικνύει τη γεωγραφική συγκέντρωση της οικονομικής δραστηριότητας στην Αττική και, σε μικρότερο βαθμό, στην Κεντρική Μακεδονία. Πολλές περιφέρειες εξακολουθούν να εμφανίζουν χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και περιορισμένη παραγωγική διαφοροποίηση, γεγονός που εντείνει τις ανισότητες και αποδυναμώνει τη συνολική δυναμική της χώρας. Χωρίς ισχυρότερη περιφερειακή στρατηγική, η ανάπτυξη κινδυνεύει να παραμείνει άνιση και ευάλωτη.
Συμπέρασμα: η επόμενη μέρα απαιτεί στροφή σε αύξηση μισθών και παραγωγικότητας
Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ είναι ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια πιο αποφασιστική αναδιάταξη προτεραιοτήτων. Η οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται διαρκώς σε υπηρεσίες χαμηλότερης προστιθέμενης αξίας, στην κατανάλωση και σε εισαγόμενη ζήτηση. Χρειάζεται ένα συνεκτικό σχέδιο που να συνδέει τη βιομηχανική αναβάθμιση, την τεχνολογία και την καινοτομία με ποιοτικές επενδύσεις και καλύτερη εργασία.
Σε αυτή τη διαδρομή, η στροφή σε αύξηση μισθών και παραγωγικότητας δεν είναι σύνθημα, αλλά προϋπόθεση: για να ενισχυθεί η κοινωνική συνοχή, να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα με βιώσιμο τρόπο και να αποκτήσει η χώρα μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις. Πηγή: www.newsit.gr
