Οι ψηφοφόροι της Καλιφόρνιας καλούνται στις 3 Νοεμβρίου να αποφασίσουν, μέσω δημοψηφίσματος, αν περίπου 200 δισεκατομμυριούχοι της πολιτείας θα καταβάλουν εφάπαξ φόρο 5% επί της καθαρής περιουσίας τους. Τα έσοδα προορίζονται για τη χρηματοδότηση του δημόσιου συστήματος υγείας, το οποίο, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της πρότασης, έχει αποδυναμωθεί από τις ομοσπονδιακές περικοπές που επέβαλε ο Ντόναλντ Τραμπ.
Η «Πρόταση 40» έχει προκαλέσει έντονη αντιπαράθεση, με τους υποστηρικτές της να θεωρούν ότι μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα και για άλλες πολιτείες, σε μια περίοδο που εντείνονται οι ανησυχίες για τις ανισότητες και τη συσσώρευση πλούτου από τους επικεφαλής μεγάλων εταιρειών, όπως ο Ίλον Μασκ.
«Αυτό δεν σημαίνει πολλά για εκείνους, αλλά τα πάντα για όσους έχουν ανάγκη περίθαλψης», δήλωσε η Λόρεν Φίρμαν, συνταξιούχος γραφίστρια που εξαρτάται από το Medicare, το πρόγραμμα υγειονομικής περίθαλψης για άτομα άνω των 65 ετών.
Οι αντιδράσεις και ο φόβος φυγής των υπερπλούσιων
Στην αντίπερα όχθη, ο συνιδρυτής της Google Σεργκέι Μπριν έχει δαπανήσει περισσότερα από 250 εκατομμύρια δολάρια στην εκστρατεία κατά του φόρου. Βασικό επιχείρημα των πολέμιων της πρότασης είναι ότι, ακόμη κι αν επιβληθεί ως εφάπαξ μέτρο, μπορεί να γίνει μόνιμος και να οδηγήσει δισεκατομμυριούχους και επιχειρήσεις στην έξοδο από την Καλιφόρνια, με πιθανές επιπτώσεις στα φορολογικά έσοδα της πολιτείας.
«Ο φόβος είναι ότι τα άτομα, οι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων και άλλοι ενδέχεται να πιστέψουν ότι αυτό θα μπορούσε να συμβεί ξανά», σημείωσε ο Κερκ Στάρτ, καθηγητής φορολογικού δικαίου στο UCLA.
Κατά της πρότασης τάσσεται και ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, ο οποίος στηρίζει επισήμως το «όχι». Αρνητική στάση τηρεί και το συνδικάτο United Domestic Workers, που εκπροσωπεί 250.000 εργαζόμενους στην κατ’ οίκον φροντίδα και τη φροντίδα παιδιών. Το συνδικάτο εκτιμά ότι ένας εφάπαξ φόρος δεν θα αντιμετωπίσει μακροπρόθεσμα το δημοσιονομικό έλλειμμα της πολιτείας.
Υποστήριξη από τον Μπέρνι Σάντερς
Η φορολόγηση των πολύ μεγάλων περιουσιών έχει τεθεί σε ψηφοφορία στην Καλιφόρνια άλλες τρεις φορές τα τελευταία 15 χρόνια, χωρίς να εγκριθεί. Η «Πρόταση 40» συγκέντρωνε ευρεία υποστήριξη πριν από μερικούς μήνες, ωστόσο τα ποσοστά της εμφανίζονται μειωμένα όσο πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις.
Η συζήτηση έχει λάβει εθνικές διαστάσεις. Στις αρχές Οκτωβρίου, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς ταξίδεψε στο Λος Άντζελες για να στηρίξει την πρόταση. «Την ώρα που αυτοί οι δισεκατομμυριούχοι έχουν περισσότερο από τριπλασιάσει την περιουσία τους στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, έχουν πληρώσει μικρότερο φόρο από έναν υδραυλικό ή μία νοσηλεύτρια», δήλωσε.
Αν εγκριθεί, το μέτρο εκτιμάται ότι θα αποφέρει 100 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ Μπράιαν Γκέιλ, που συμμετείχε στη σύνταξη της πρότασης, υποστήριξε ότι τα έσοδα θα κατευθυνθούν στο σύστημα υγείας.
Οι συντάκτες της πρότασης εκτιμούν ότι ενδεχόμενη υιοθέτησή της θα μπορούσε να οδηγήσει και άλλες πολιτείες σε ανάλογες πρωτοβουλίες. Ο καθηγητής Οικονομικών στο Μπέρκλεϊ Εμάνιουελ Σάεζ αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι αν ο φόρος επιβληθεί ξανά ή γίνει μόνιμος, κάποιοι δισεκατομμυριούχοι ενδέχεται να εγκαταλείψουν την πολιτεία.
Για τον 69χρονο συνταξιούχο βοηθό νοσηλευτή Τιμ Μόφετ, οι απειλές αυτές δεν αποτελούν λόγο απόρριψης του μέτρου. «Ούτως ή άλλως δεν πληρώνουν», δήλωσε. «Οπότε τι έχουμε να χάσουμε;»
