Λίγο περισσότερο από δύο μήνες πριν από τις ενδιάμεσες βουλευτικές εκλογές στις ΗΠΑ, το ισχυρό φιλοϊσραηλινό λόμπι AIPAC έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πλέον δραστήριους χρηματοδότες της προεκλογικής εκστρατείας. Η αυξανόμενη επιρροή του, ωστόσο, προκαλεί ολοένα εντονότερες αντιδράσεις, ιδιαίτερα στο εσωτερικό της αμερικανικής κεντροαριστεράς.
Η AIPAC –American Israel Public Affairs Committee– έχει εξελιχθεί σταδιακά σε παράγοντα με ιδιαίτερα μεγάλο βάρος στην πολιτική σκηνή των ΗΠΑ.
Ο Ιλάι Κλίφτον, συνιδρυτής του Quincy Institute και συγγραφέας του βιβλίου Israel’s Lobby, εξηγεί ότι η οργάνωση αυξάνει τις δαπάνες της σε κάθε εκλογικό κύκλο, τόσο στις εσωκομματικές αναμετρήσεις όσο και στις γενικές εκλογές, υποστηρίζοντας υποψηφίους που τάσσονται υπέρ του Ισραήλ και επιχειρώντας να εμποδίσει την εκλογή όσων θεωρεί ανεπαρκώς υποστηρικτικούς.
Η διεύρυνση των παρεμβάσεών της συνδέεται εν μέρει με την απόφαση-ορόσημο του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ το 2010, η οποία περιόρισε σημαντικά τα εμπόδια στις προεκλογικές δαπάνες οργανώσεων ειδικών συμφερόντων.
Σύμφωνα με τον Κλίφτον, το AIPAC χρηματοδοτείται κυρίως από δισεκατομμυριούχους, μεταξύ των οποίων Ισραηλινοαμερικανοί και άλλοι Αμερικανοί πολίτες.
Από την πλευρά του, το AIPAC δηλώνει ότι προωθεί πολιτικές που ενισχύουν την εταιρική σχέση ΗΠΑ–Ισραήλ και υποστηρίζει την εκλογή Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών που τάσσονται υπέρ της συμμαχίας των δύο χωρών. Επισημαίνει επίσης ότι τα μέλη και οι δωρητές του είναι Αμερικανοί και ότι «ούτε διευθύνεται ούτε χρηματοδοτείται από την ισραηλινή κυβέρνηση», όπως αναφέρει στην επίσημη ιστοσελίδα του.
Περισσότερα από 53 εκατ. δολάρια σε προεκλογικές δαπάνες
Βασικό όχημα της πολιτικής δράσης του AIPAC αποτελεί το United Democracy Project (UDP), ένα συνδεδεμένο super PAC που χρηματοδοτεί διαφημιστικές εκστρατείες υπέρ ή εναντίον συγκεκριμένων υποψηφίων.
Το UDP είχε δαπανήσει έως τις 21 Αυγούστου 53,6 εκατ. δολάρια σε ανεξάρτητες προεκλογικές παρεμβάσεις, σύμφωνα με στοιχεία της OpenSecrets. Πρόκειται για το μεγαλύτερο ποσό που έχει διαθέσει μέχρι στιγμής εξωτερικός χρηματοδότης ενόψει των εκλογών του 2026.
Μεταξύ των επιτυχιών του UDP καταγράφεται η ήττα του Ρεπουμπλικανού βουλευτή Τόμας Μάσι στην εσωκομματική διαδικασία. Ο Μάσι είχε εναντιωθεί στην αμερικανική βοήθεια προς το Ισραήλ και είχε ασκήσει επανειλημμένα κριτική στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Το AIPAC υπέστη, πάντως, και σημαντικές ήττες. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί το Μίσιγκαν, όπου ο Δημοκρατικός Άμπντουλ Ελ-Σάγεντ εξασφάλισε το χρίσμα και θα διεκδικήσει μία έδρα στη Γερουσία, παρά τα περισσότερα από 30 εκατ. δολάρια που δαπάνησε το UDP με στόχο την ήττα του.
Ο 41χρονος γιατρός και επιδημιολόγος τάσσεται υπέρ του τερματισμού της αμερικανικής βοήθειας προς το Ισραήλ. Παράλληλα, ανέδειξε τον ρόλο του AIPAC σε κεντρικό ζήτημα της προεκλογικής του εκστρατείας.
Η υποστήριξη του AIPAC μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά
Η παρουσία του AIPAC στην προεκλογική εκστρατεία έχει μετατραπεί πλέον σε σημείο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης. Ο δημοφιλής αλλά αμφιλεγόμενος σχολιαστής της αμερικανικής κεντροαριστεράς Χασάν Πικέρ, ο οποίος διαθέτει περισσότερους από τρία εκατομμύρια ακολούθους στο Twitch, χαρακτήρισε το λόμπι ως τον βασικό «κακό» της εκλογικής αναμέτρησης.
Παράλληλα, ο δημοφιλής λογαριασμός «AIPAC Tracker» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καταγράφει τους υποψηφίους που υποστηρίζονται από οργανώσεις προσκείμενες στο Ισραήλ.
Για αρκετούς υποψηφίους των Δημοκρατικών, η στήριξη του AIPAC κινδυνεύει πλέον να αποδειχθεί αντιπαραγωγική. Ορισμένοι έχουν αρνηθεί δημόσια να τη δεχθούν, καθώς η αμερικανική κοινή γνώμη εμφανίζεται περισσότερο επικριτική απέναντι στην πολιτική του Ισραήλ, κυρίως εξαιτίας του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας.
Δημοσκόπηση του Πανεπιστημίου Κουίνιπιακ τον Ιούνιο έδειξε ότι το 48% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων θεωρεί πως η Ουάσιγκτον υποστηρίζει υπερβολικά το Ισραήλ. Το ποσοστό ανέρχεται στο 66% μεταξύ των Δημοκρατικών και αποτελεί το υψηλότερο που έχει καταγραφεί από το 2017, όταν άρχισε να τίθεται το συγκεκριμένο ερώτημα. Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, το αντίστοιχο ποσοστό μεταξύ των ανεξάρτητων ψηφοφόρων είναι 55% και μεταξύ των Ρεπουμπλικανών 20%.
Η μεταβολή του πολιτικού κλίματος φαίνεται να επηρεάζει και τη διαφημιστική στρατηγική του AIPAC. Ανάλυση των New York Times διαπίστωσε ότι, από τις 109 τηλεοπτικές προεκλογικές διαφημίσεις που χρηματοδότησε το λόμπι από το 2022 έως τα τέλη Ιουλίου του 2026, μόλις έξι αναφέρονταν στο Ισραήλ.
Όπως παρατηρεί ο Ιλάι Κλίφτον, ενώ στο παρελθόν το AIPAC επιχειρούσε να υπερασπιστεί ανοιχτά την αμερικανική οικονομική βοήθεια προς το Ισραήλ, σήμερα φαίνεται να έχει επιλέξει να επικεντρώνει τις διαφημίσεις του σχεδόν σε οποιοδήποτε άλλο ζήτημα.
