Σχέδιο μεγάλης κλίμακας για την ενίσχυση της πετρελαϊκής του ισχύος ξεδιπλώνει το Ιράκ, θέτοντας ως κεντρικό στόχο την παραγωγή 10 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως μέσα στην επόμενη εξαετία. Η επιδίωξη αυτή δεν αφορά μόνο αριθμούς: συνδέεται άμεσα με την οικονομική σταθερότητα της χώρας, με το διεθνές της αποτύπωμα στον ΟΠΕΚ και με την ανάγκη να θωρακίσει τις εξαγωγές της απέναντι στους αυξανόμενους γεωπολιτικούς κινδύνους στην περιοχή.
Σήμερα, η ιρακινή παραγωγή κινείται περίπου στα 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, επίπεδα που—με βάση τη δημόσια ρητορική της Βαγδάτης—θεωρούνται χαμηλά σε σχέση με τις δυνατότητες και τα αποθέματα της χώρας, αλλά και σε σχέση με τις φιλοδοξίες της για την επόμενη μέρα. Το πλάνο για παραγωγή 10 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως προϋποθέτει επενδύσεις, τεχνική αναβάθμιση, επέκταση υποδομών και—ίσως το πιο κρίσιμο—αναδιάταξη του ρόλου του Ιράκ στο πλαίσιο των ποσοστώσεων του ΟΠΕΚ.
H μάχη των ποσοστώσεων στον ΟΠΕΚ
Με αυτό το φόντο, την Παρασκευή 21.8.2026, το Ιράκ απέστειλε αντιπροσωπεία στη Σαουδική Αραβία, με επικεφαλής τους υπουργούς Πετρελαίου και Οικονομικών. Στόχος της επίσκεψης ήταν σαφής: η Βαγδάτη να ζητήσει αύξηση της ποσόστωσης παραγωγής πετρελαίου που της αναλογεί ως μέλος του ΟΠΕΚ, ώστε να αποκτήσει το απαραίτητο «περιθώριο» για να ανεβάσει την παραγωγή της χωρίς να βρεθεί εκτός πλαισίου των συμφωνημένων περιορισμών.
Την πρωτοβουλία ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός του Ιράκ, Άλι αλ-Ζαΐντι, σε μια συγκυρία κατά την οποία ο ΟΠΕΚ+ επανεξετάζει τις πραγματικές παραγωγικές δυνατότητες των χωρών-μελών. Η επιλογή της Σαουδικής Αραβίας ως συνομιλητή δεν είναι τυχαία: αποτελεί την ηγετική δύναμη του οργανισμού και διαθέτει καθοριστικό βάρος στις αποφάσεις που αφορούν τόσο τις ποσοστώσεις όσο και τη συνολική στρατηγική της ομάδας για τη σταθεροποίηση της αγοράς.
Εδώ βρίσκεται και ο πυρήνας της διαπραγμάτευσης: οι ποσοστώσεις παραγωγής δεν αναθεωρούνται απλώς με πολιτικά κριτήρια. Απαιτούν τεκμηρίωση, ενώ οι συζητήσεις συχνά είναι σύνθετες και ανταγωνιστικές, αφού μια υψηλότερη βάση παραγωγής μεταφράζεται σχεδόν αυτόματα σε μεγαλύτερη επιτρεπόμενη παραγωγή για κάθε χώρα. Έτσι, όλα τα μέλη έχουν κίνητρο να παρουσιάζουν όσο το δυνατόν υψηλότερη βιώσιμη παραγωγική δυναμικότητα.
Ο ρόλος της ανεξάρτητης αξιολόγησης και οι νέες «γραμμές βάσης»
Στο ίδιο πλαίσιο, ο ΟΠΕΚ+ έχει αναθέσει στην αμερικανική συμβουλευτική εταιρεία DeGolyer and MacNaughton, με έδρα το Τέξας, να αξιολογήσει ανεξάρτητα τη μέγιστη βιώσιμη παραγωγική δυναμικότητα των περισσότερων χωρών του σχήματος, συμπεριλαμβανομένου και του Ιράκ. Η παρουσίαση των ευρημάτων αναμένεται να γίνει στη γραμματεία του ΟΠΕΚ στα τέλη Σεπτεμβρίου και, στη συνέχεια, να ανοίξει ο δρόμος για διαπραγματεύσεις σχετικά με τις νέες βάσεις υπολογισμού παραγωγής που θα χρησιμοποιηθούν από το 2027.
Αυτό είναι κρίσιμο για το ιρακινό σχέδιο. Αν η αξιολόγηση καταγράψει υψηλότερη δυναμικότητα από αυτή που «αντανακλάται» σήμερα στις ποσοστώσεις, το Ιράκ θα έχει ισχυρότερο επιχείρημα για την αύξηση της επιτρεπόμενης παραγωγής του. Αν όχι, η Βαγδάτη θα χρειαστεί να πείσει πολιτικά και τεχνικά ότι το άλμα προς την παραγωγή 10 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως είναι ρεαλιστικό και βιώσιμο, χωρίς να υπονομεύει τη συνοχή της ομάδας.
Αποφεύγοντας τα Στενά του Ορμούζ: εξαγωγές χωρίς «λαιμό μπουκαλιού»
Παράλληλα με την αύξηση της παραγωγής, το Ιράκ κινείται επιθετικά για να διαφοροποιήσει τις διαδρομές εξαγωγής του, περιορίζοντας την εξάρτηση από τον Περσικό Κόλπο και, κυρίως, από τα Στενά του Ορμούζ. Η λογική είναι ξεκάθαρη: ακόμη και αν επιτευχθεί ο στόχος για παραγωγή 10 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, το κέρδος θα είναι περιορισμένο εάν η χώρα δεν μπορεί να διοχετεύσει με ασφάλεια και συνέπεια τις ποσότητες αυτές στις διεθνείς αγορές.
Όπως δήλωσε ο αλ-Ζαΐντι, η Βαγδάτη εργάζεται για την ενίσχυση των εξαγωγών μέσω του τουρκικού λιμανιού Τσεϊχάν. Ταυτόχρονα, σχεδιάζει να ξεκινήσει εξαγωγές μέσω του Μπανίγιας στη Συρία και της Άκαμπα στην Ιορδανία, δημιουργώντας έναν πιο πολυδιάστατο χάρτη διόδων που θα μειώνει την έκθεση σε θαλάσσιους κινδύνους.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται σε έναν νέο αγωγό προς το συριακό λιμάνι Μπανίγιας. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, η κατασκευή του θα μπορούσε να χρειαστεί περίπου τέσσερα χρόνια και να κοστίσει τουλάχιστον 15 δισ. δολάρια. Η επένδυση είναι τεράστια, αλλά η στρατηγική αξία της—εφόσον υλοποιηθεί—είναι εξίσου μεγάλη: ένα επιπλέον χερσαίο κανάλι εξαγωγής μπορεί να μειώσει δραστικά τον κίνδυνο διακοπών που σχετίζονται με εντάσεις στην περιοχή του Ορμούζ.
Την ίδια στιγμή, ο αγωγός Ιράκ–Τουρκίας που καταλήγει στο Τσεϊχάν, ο οποίος αποτελεί σήμερα τον μοναδικό λειτουργικό αγωγό εξαγωγής πετρελαίου του Ιράκ, μεταφέρει περίπου 170.000 βαρέλια την ημέρα. Για μια χώρα που θέλει να προσεγγίσει παραγωγή 10 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, ο αριθμός αυτός αναδεικνύει το μέγεθος του έργου που απαιτείται στις υποδομές και στη διασύνδεση των πεδίων παραγωγής με τις διεθνείς πύλες εξαγωγής.
Η χρονική συγκυρία εντείνει την ανάγκη για εναλλακτικές. Παρά τις δύο συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός που υπέγραψαν η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη τον Απρίλιο και τον Ιούνιο, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ τα πλοία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επιθέσεις στην ευρύτερη περιοχή. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η ενεργειακή ασφάλεια δεν είναι απλώς ζήτημα τιμών, αλλά ζήτημα συνεχούς ροής.
