Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε σήμερα, 29 Απριλίου 2026, μία σημαντική έκθεση που αφορά την ετήσια αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου στην ΕΕ. Με 387 ψήφους υπέρ, 191 κατά και 46 αποχές, η απόφαση καταδεικνύει τη στήριξη φορέων από διαφορετικές, και πολλές φορές αντίθετες, πολιτικές ομάδες. Αυτή η κοινή στάση δεν είναι τυχαία, καθώς το περιεχόμενο της έκθεσης αποφεύγει επιμελώς την αναφορά σε συγκεκριμένα κράτη μέλη.
Η στρατηγική αυτή επέτρεψε στους ευρωβουλευτές να εκφράσουν τη στήριξή τους για μια πολιτική δράση, χωρίς να βρεθούν αντιμέτωποι με εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις. Αντί να στοχοποιούν ονομαστικά κράτη, η έκθεση εστιάζει σε γενικές παρατηρήσεις σχετικά με τις συστημικές τάσεις εντός της ΕΕ, κάτι που είναι στρατηγικά ευνοϊκό για την προώθηση ενός πιο συνεκτικού διαλόγου.
Απαιτούνται σαφείς δράσεις
Μία από τις πιο ανησυχητικές πτυχές της έκθεσης αφορά την επανάληψη της αναποτελεσματικότητας: το 93% των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι επαναλαμβανόμενες από προηγούμενα έτη. Οι χώρες μέλη, φαίνεται, αγνοούν συστηματικά τις προτάσεις για μεταρρυθμίσεις, ενώ η Κομισιόν συνεχίζει να επαναλαμβάνει τις ίδιες προειδοποιήσεις.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επεσήμανε ότι οι θεμελιώδεις πτυχές του κράτους δικαίου, όπως η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, οι μηχανισμοί κατά της διαφθοράς και η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, παραμένουν σε κίνδυνο.
Η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης υπό πίεση
Οι ευρωβουλευτές εξέφρασαν έντονη ανησυχία για την πολιτική παρέμβαση στις διαδικασίες απονομής δικαιοσύνης, συμπεριλαμβανομένων των διορισμών δικαστών και των πειθαρχικών επιτροπών. Υπογράμμισαν την ανάγκη για πλήρη ανεξαρτησία και αμεροληψία στα δικαστικά συστήματα. Επίσης, καταδίκασαν τη χρήση της δικαιοσύνης ως πολιτικού εργαλείου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αμερόληπτη διαχείριση υποθέσεων, ιδίως σε περιπτώσεις διαφθοράς.
Στον τομέα της διαφθοράς, οι ευρωβουλευτές χαρακτήρισαν το φαινόμενο ως σοβαρή απειλή για τη δημοκρατία. Χαιρετίζοντας την εισαγωγή ενισχυμένων νομοθετικών κατευθύνσεων, απαιτούν αυστηρότερες ποινές και πιο αποτελεσματικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς. Ζητούν, επίσης, την ενεργή συμμετοχή της ΕΕ στη Διεθνή Ομάδα Κρατών κατά της Διαφθοράς (GRECO) και την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ ευρωπαϊκών θεσμών.
Η έκθεση αναγνωρίζει πως οι επιθέσεις κατά δημοσιογράφων συνιστούν άμεση απειλή για το κράτος δικαίου. Κρίνεται εκ των ων ουκ άνευ η καταδίκη των πρακτικών παρακολούθησης και πολιτικής παρέμβασης στα μέσα ενημέρωσης. Επιπλέον, εκφράζονται ανησυχίες για τη μείωση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών, μέσω διοικητικών βαρών και κατασυκοφάντησης.
Η έκθεση συνδέει το κράτος δικαίου με τα θεμελιώδη δικαιώματα, εστιάζοντας σε ζητήματα όπως ρατσισμός, ομοφοβία και έμφυλη βία. Η συστηματική αυτή προσέγγιση δείχνει την επιτακτική ανάγκη να αντιμετωπιστούν τα θέματα αυτά, όχι ως απλές νομικές διαδικασίες, αλλά ως καθημερινές προκλήσεις που επηρεάζουν τους πολίτες.
