Ιστορική χαρακτηρίζει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τη συμφωνία στην οποία κατέληξε το Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα, με στόχο τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και όλων των άλλων ένοπλων ομάδων στον παλαιστινιακό θύλακα. Η εξέλιξη αυτή παρουσιάζεται ως το πιο κρίσιμο βήμα για να «ξεκλειδώσουν» οι επόμενες φάσεις ενός ευρύτερου σχεδίου για τη Γάζα, την ώρα που η περιοχή εξακολουθεί να βρίσκεται υπό την πίεση της αστάθειας και των παράλληλων εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Ερυθρά Θάλασσα.
Την ίδια στιγμή, η Αίγυπτος επιβεβαίωσε το πλήγμα σε δύο δεξαμενόπλοια και διερευνά την προέλευση του drone που χρησιμοποιήθηκε, ενώ το Ιράν εμφανίζεται να κρατά αποστάσεις από την επίθεση. Από το Κάιρο, η ανταποκρίτρια του ΕΡΤnews μεταφέρει τις λεπτομέρειες του σχεδίου, αλλά και το πώς οι περιφερειακές ισορροπίες επηρεάζουν τη δυνατότητα εφαρμογής του. (Περισσότερα στο ertflix.gr και στο ertecho.gr.)
Ο αφοπλισμός της Χαμάς ως «κλειδί» για το σχέδιο στη Γάζα
Σύμφωνα με όσα μεταδίδει η ανταποκρίτρια του ΕΡΤnews στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα, ο αφοπλισμός της Χαμάς αποτελούσε το βασικό σημείο τριβής που είχε ουσιαστικά μπλοκάρει από τον Ιανουάριο την πρόοδο στο πλαίσιο του σχεδίου Τραμπ για τη Γάζα. Πρόκειται για ένα σκέλος πολιτικά και επιχειρησιακά ιδιαίτερα δύσκολο, καθώς δεν αφορά μόνο τη βούληση των εμπλεκόμενων, αλλά και τη δημιουργία ενός μηχανισμού εφαρμογής που θα θεωρείται αξιόπιστος και θα αντέχει στις πιέσεις της πραγματικότητας στο πεδίο.
Η συμφωνία, όπως περιγράφεται, δεν αναμένεται να εφαρμοστεί άμεσα ούτε χωρίς εμπόδια. Αντιθέτως, εκτιμάται ότι θα απαιτήσει σημαντικό χρονικό διάστημα, με διαδοχικά στάδια, ελέγχους και εγγυήσεις, ώστε να αποφευχθούν κενά ασφαλείας ή νέα κύματα έντασης. Ωστόσο, εάν προχωρήσει, μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για τις επόμενες φάσεις: την ανοικοδόμηση της Γάζας, την αποκατάσταση βασικών υποδομών και, σε δεύτερο χρόνο, τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Λωρίδα της Γάζας.
Τι σημαίνει «ιστορική πρόοδος» σύμφωνα με τον Τραμπ
Στην ίδια ανάρτησή του, ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για «ιστορική πρόοδο» στη Γάζα, υποστηρίζοντας ότι πριν από έναν χρόνο η περιοχή βρισκόταν σε κατάσταση πολέμου και βαθιάς ανθρωπιστικής κρίσης. Η αποτύπωση αυτή εντάσσεται σε μια προσπάθεια να παρουσιαστεί η συμφωνία ως σημείο καμπής: μια πολιτική πράξη που επιχειρεί να μετατρέψει ένα αδιέξοδο ασφάλειας σε πλαίσιο διαχείρισης και σταθεροποίησης.
Παράλληλα όμως, η εικόνα παραμένει σύνθετη. Αραβικά μέσα ενημέρωσης συνεχίζουν να μεταδίδουν πλάνα από ισραηλινές επιθέσεις και να κάνουν λόγο για επιδείνωση της ανθρωπιστικής κατάστασης. Αυτό το χάσμα ανάμεσα στις πολιτικές ανακοινώσεις και στη ρευστότητα στο έδαφος είναι που θα κρίνει, τελικά, αν ο αφοπλισμός της Χαμάς θα αποδειχθεί εφαρμόσιμος στόχος ή θα μείνει μια συμφωνία με περιορισμένη πρακτική απόδοση.
Προειδοποίηση Σίσι για κλιμάκωση μετά το χτύπημα σε δύο δεξαμενόπλοια
Σε παράλληλο επίπεδο, η Αίγυπτος επιβεβαίωσε την επίθεση σε δύο δεξαμενόπλοια και ανακοίνωσε ότι διερευνά την προέλευση του μη επανδρωμένου αεροσκάφους (drone) που χρησιμοποιήθηκε. Ο πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι προειδοποίησε για τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης στην περιοχή, υπενθυμίζοντας ότι κάθε νέο επεισόδιο μπορεί να συμπαρασύρει κρίσιμες ισορροπίες—ιδίως όταν εμπλέκονται θαλάσσιες οδοί μεγάλης σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια.
Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, σε ανάρτησή του χαρακτήρισε την Αίγυπτο «φίλη χώρα» και υπογράμμισε ότι η ασφάλειά της αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για την Τεχεράνη, κρατώντας αποστάσεις από οποιαδήποτε εμπλοκή της χώρας του στην επίθεση. Η στάση αυτή, ανεξάρτητα από τις ερμηνείες που μπορεί να δοθούν, δείχνει την προσπάθεια αποφυγής πρόσθετων μετώπων σε μια περίοδο που η ευρύτερη περιοχή βρίσκεται ήδη σε ένταση.
Νέα ναυτική αμυντική συμμαχία με έδρα το Ριάντ
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε τη δημιουργία νέας πολυεθνικής ναυτικής αμυντικής συμμαχίας με έδρα το Ριάντ, με στόχο την προστασία κρίσιμων θαλάσσιων οδών στην Ερυθρά Θάλασσα, στο στενό Μπαμπ αλ Μαντέμπ και στον Κόλπο του Άντεν. Στη συμμαχία συμμετέχουν 13 χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, η Τουρκία, το Πακιστάν, η Υεμένη και η Σομαλία.
Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση, ο χαρακτήρας της πρωτοβουλίας είναι αποκλειστικά αμυντικός, δεν στρέφεται εναντίον οποιουδήποτε κράτους ή οργανισμού και θα λειτουργεί σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι τα κράτη της περιοχής επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα πλέγμα ασφάλειας για να περιορίσουν τον κίνδυνο νέων επιθέσεων ή επεισοδίων που θα μπορούσαν να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα και να επιβαρύνουν περαιτέρω μια ήδη εύθραυστη γεωπολιτική ισορροπία.
Πώς συνδέονται οι περιφερειακές εξελίξεις με τη Γάζα
Οι εξελίξεις στη θάλασσα και οι διπλωματικές κινήσεις δεν είναι άσχετες με το μέλλον της Γάζας. Η δυνατότητα να εφαρμοστεί ένα σχέδιο ανοικοδόμησης και σταθεροποίησης απαιτεί, εκτός από πολιτικές συμφωνίες, και ένα περιβάλλον που δεν θα υπονομεύεται από νέα μέτωπα έντασης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο αφοπλισμός της Χαμάς προβάλλει ως βασικός άξονας: αν προχωρήσει, μπορεί να διευκολύνει τη μετάβαση σε μια νέα φάση. Αν καθυστερήσει ή καταρρεύσει, υπάρχει ο κίνδυνος να παραταθεί η αβεβαιότητα και να δυσκολέψει οποιαδήποτε προσπάθεια ανασυγκρότησης.
Συνολικά, η «ιστορική» συμφωνία που επικαλείται ο Ντόναλντ Τραμπ αποκτά νόημα μόνο εφόσον περάσει από τις ανακοινώσεις στην πράξη. Ο αφοπλισμός της Χαμάς, ως το πιο ευαίσθητο και καθοριστικό στοιχείο, θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό αν η Γάζα θα μπορέσει να μπει σε τροχιά ανοικοδόμησης και σταδιακής αποκλιμάκωσης ή αν θα παραμείνει εγκλωβισμένη σε έναν κύκλο ασφάλειας, ανθρωπιστικών πιέσεων και περιφερειακών αναταράξεων.
