Τους βασικούς άξονες της εθνικής στρατηγικής για την έρευνα, την καινοτομία και τον τεχνολογικό μετασχηματισμό της Ελλάδας παρουσίασε ο Υφυπουργός Ανάπτυξης, Σταύρος Καλαφάτης, κατά την έναρξη του ευρωπαϊκού συνεδρίου «Clusters Meet Regions», στο Ωδείο Αθηνών. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε παρουσία του Περιφερειάρχη Αττικής, Νίκου Χαρδαλιά, και της Διευθύντριας της DG GROW της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Άννα Αθανασοπούλου.
Κεντρικό σημείο της ομιλίας αποτέλεσε το ιστορικό ρεκόρ στις εθνικές δαπάνες για την έρευνα, οι οποίες ανήλθαν σε 3,66 δισ. ευρώ, αντιστοιχώντας στο 1,54% του ΑΕΠ. Η επίδοση αυτή αποτυπώνει τη σημαντική ενίσχυση της ερευνητικής δραστηριότητας στην Ελλάδα και συνδέεται με τη συνολικότερη προσπάθεια για τη δημιουργία ενός πιο ανταγωνιστικού, εξωστρεφούς και τεχνολογικά προηγμένου παραγωγικού μοντέλου.
Δαπάνες 3,66 δισ. ευρώ για την έρευνα και την καινοτομία
Ο Σταύρος Καλαφάτης υπογράμμισε ότι η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν θεμελιώδεις πυλώνες της εθνικής και ευρωπαϊκής ισχύος, της βιομηχανικής ανθεκτικότητας και της κοινωνικής συνοχής. Όπως ανέφερε, η επένδυση στη γνώση δεν αφορά μόνο την ακαδημαϊκή κοινότητα ή την τεχνολογική πρόοδο, αλλά επηρεάζει άμεσα την αγορά εργασίας, την επιχειρηματικότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
«Η βιώσιμη ανάπτυξη με οδηγό την καινοτομία δεν είναι μια ακαδημαϊκή άσκηση· είναι η πλέον αποτελεσματική κοινωνική πολιτική της εποχής μας», σημείωσε χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με τον ίδιο, η καινοτομία μπορεί να δημιουργήσει ποιοτικές και ανθεκτικές θέσεις εργασίας, να προσφέρει νέες προοπτικές στο επιστημονικό δυναμικό και να συμβάλει στη μετατροπή του brain drain σε μόνιμο brain gain.
Παράλληλα, η έρευνα μπορεί να δώσει πρακτικές λύσεις σε πραγματικές κοινωνικές και παραγωγικές ανάγκες, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και να δημιουργήσει νέο πλούτο προς όφελος ολόκληρης της κοινωνίας.
Σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2018
Παρουσιάζοντας την πορεία της χώρας τα τελευταία χρόνια, ο Υφυπουργός Ανάπτυξης αναφέρθηκε στην αύξηση των συνολικών εθνικών δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη κατά 67,7% σε σύγκριση με το 2018. Το ποσό των 3,66 δισ. ευρώ συνιστά ιστορικό υψηλό και επιβεβαιώνει τη σταδιακή αναβάθμιση του ρόλου της έρευνας στην ελληνική οικονομία.
Η αύξηση αυτή συνοδεύεται από δημόσιες και ιδιωτικές παρεμβάσεις, χρηματοδοτικά εργαλεία και θεσμικές αλλαγές που έχουν στόχο να ενισχύσουν τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων.
Χρηματοδότηση υποδομών και επιχειρηματικής έρευνας
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, από τους οποίους περισσότερα από 300 εκατ. ευρώ κατευθύνονται στον πλήρη εκσυγχρονισμό των κτιριακών, ψηφιακών και επιστημονικών υποδομών των δημόσιων ερευνητικών κέντρων σε ολόκληρη τη χώρα.
Η αναβάθμιση των υποδομών θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για την παραγωγή ανταγωνιστικής έρευνας, την προσέλκυση νέων επιστημόνων και τη συμμετοχή της Ελλάδας σε διεθνή ερευνητικά δίκτυα. Παράλληλα, δημιουργεί καλύτερες συνθήκες για τη συνεργασία των ερευνητικών φορέων με την παραγωγή και την αγορά.
Σημαντική είναι και η χρηματοδότηση ύψους 300 εκατ. ευρώ μέσω της δράσης «Ερευνώ – Καινοτομώ». Σε συνδυασμό με στοχευμένα φορολογικά κίνητρα για την επιχειρηματική έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και για επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, η δράση επιδιώκει να γεφυρώσει το διαχρονικό χάσμα μεταξύ επιστήμης και βιομηχανίας.
Στόχος είναι περισσότερες επιχειρήσεις να επενδύσουν στην ανάπτυξη νέων προϊόντων, υπηρεσιών και τεχνολογικών εφαρμογών, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία των ελληνικών πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων.
«Clusters Meet Regions»: Από την Αττική σε όλη την Ελλάδα
Στο επίκεντρο του συνεδρίου βρέθηκε η ανάπτυξη των συνεργατικών σχηματισμών και η σύνδεσή τους με τις περιφέρειες. Ο Υφυπουργός Ανάπτυξης τόνισε ότι η εθνική στρατηγική για την καινοτομία είναι πολυκεντρική και δεν περιορίζεται στην Αττική.
Όπως ανέφερε, η Αττική αποτελεί την οικονομική αιχμή της χώρας, καθώς παράγει το 47% του ΑΕΠ και φιλοξενεί 12 από τα 22 εγγεγραμμένα clusters της Ελλάδας. Ωστόσο, η πραγματική καινοτομία δεν μπορεί να είναι συγκεντρωτική. Η δυναμική της Αττικής, σύμφωνα με τον κ. Καλαφάτη, πρέπει να λειτουργήσει ως διεθνής πύλη και να ενισχύσει τα οικοσυστήματα και στις 13 ελληνικές περιφέρειες.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στους τεχνολογικούς κόμβους της Θεσσαλονίκης και στο Thess INTEC, στα οικοσυστήματα βιοτεχνολογίας της Κρήτης, στα clusters πράσινης μετάβασης της Δυτικής Μακεδονίας, καθώς και στους αναδυόμενους τεχνολογικούς πυρήνες της Δυτικής Ελλάδας και της Ηπείρου.
Η περιφερειακή διάσταση της καινοτομίας μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, στην αξιοποίηση των τοπικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων και στη συγκράτηση του ανθρώπινου δυναμικού στην περιφέρεια.
Από το brain drain στην προσέλκυση επενδύσεων
Ο Σταύρος Καλαφάτης υποστήριξε ότι η Ελλάδα αλλάζει σταδιακά τη θέση της στον διεθνή χάρτη της έρευνας και της τεχνολογίας. «Η Ελλάδα δεν εξάγει πλέον μόνο επιστημονικό ταλέντο, όπως κάποτε. Αντίθετα, προσελκύουμε νέους επιστήμονες, επενδυτές και ερευνητές», σημείωσε.
Η διατήρηση των καταρτισμένων επιστημόνων στη χώρα, η επιστροφή Ελλήνων του εξωτερικού και η προσέλκυση διεθνών επενδύσεων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη δημιουργία ενός ισχυρού οικοσυστήματος καινοτομίας. Παράλληλα, η ανάπτυξη τεχνολογικών λύσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας μπορεί να ενισχύσει τις εξαγωγές και να βελτιώσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Υφυπουργός Ανάπτυξης κάλεσε τους συμμετέχοντες, τις περιφέρειες, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους ευρωπαϊκούς φορείς να αξιοποιήσουν τις εργασίες του συνεδρίου για τη διαμόρφωση συγκεκριμένων προτάσεων. Όπως τόνισε, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ανταλλαγή απόψεων και η δικτύωση, αλλά κυρίως η μετατροπή των συμπερασμάτων σε εφαρμόσιμη πολιτική.
Το ιστορικό ρεκόρ των 3,66 δισ. ευρώ για την έρευνα αποτελεί σημαντικό βήμα, όμως η πραγματική επιτυχία θα κριθεί από το κατά πόσο οι επενδύσεις αυτές θα μεταφραστούν σε νέες τεχνολογίες, θέσεις εργασίας, επιχειρηματικές ευκαιρίες και βιώσιμη ανάπτυξη για όλες τις ελληνικές περιφέρειες.
