Ποια βασικά σημεία παρουσιάζονται στο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, τι καινούριο κομίζει, αν και πού εισφέρει στην ανακριτική διαδικασία και τι περαιτέρω μπορεί να έχουμε από το πόρισμα που αναμένεται από το ΕΜΠ, ανέλυσε ο Κώστας Λακαφώσης, ειδικός πραγματογνώμονας, (μέλος της επιτροπής διερεύνησης ανεξάρτητων πραγματογνωμόνων οικογενειών θυμάτων των Τεμπών, ο οποίος διάβασε το πόρισμα και μίλησε στο Πρώτο Πρόγραμμα 91,6 και 105,8 και στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές στο Πρώτο» με την Μαρία Γεωργίου και τον Βασίλη Αδαμόπουλο.
Στο πόρισμα λοιπόν, σημείωσε ο κ. Λακαφώσης, υπάρχουν πράγματα που δεν υπήρχαν στη δικογραφία από επίσημο φορέα. «Να πούμε εδώ ότι αν η δική μας επιτροπή η Ε.Δ.Α.Π.Ο. έχει πει κάποια πράγματα και τα έχει καταθέσει στη δικογραφία ήδη από το προκαταρκτικό πόρισμα, Ιούλιο του ΄23 και από το τελικό πόρισμα, Αύγουστο του ΄24, όλα αυτά μπαίνουν στη δικογραφία και συνεκτιμώνται, αλλά αντιμετωπίζονται και λίγο ως μια γνώμη κάποιων ιδιωτών που τελοσπάντων μπορεί να έχουν και συμφέροντα. Εδώ όμως τώρα κάποια πράγματα τα λέει ο επίσημος φορέας του ελληνικού κράτους και να πούμε ότι ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ είναι Ανεξάρτητη Αρχή και είναι ο κρατικός φορέας που κάνει διερευνήσεις αεροπορικών και σιδηροδρομικών ατυχημάτων. Άρα λοιπόν αυτά που λέει έχουν μια βαρύτητα παραπάνω από το να τα λέει κάποιος ιδιώτης τεχνικός σύμβουλος» ανέφερε αρχικά.
«Αυτά λοιπόν έχουν σχέση και με την εξέλιξη της πυρόσφαιρας και της φωτιάς. Γιατί, εδώ πλέον έχουμε από έναν πιο επίσημο φορέα την απόρριψη της θεωρίας των ελαίων σιλικόνης, που εμείς μπορεί να το είχαμε κάνει από την πρώτη στιγμή. Και ξαναλέω ότι εμείς ήδη από την 3η μέρα, από τις 3 Μαρτίου του 23, είχαμε πει δημόσια ότι αυτό το πράγμα δεν μπορεί να οφείλεται σε φυσιολογικές αιτίες. Δεν μπορεί δύο ηλεκτροκίνητα τρόλεϊ που τρακάρουν μεταξύ τους και δεν έχουν μέσα καύσιμα, δεν έχουν εύφλεκτα πράγματα, δεν μπορεί να δημιουργούν αυτό το τεράστιο αποτέλεσμα. Αυτό λοιπόν φτάνει σήμερα και το λέει και ο επίσημος φορέας διερεύνησης και άρα αυτό πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι δεν είναι μια θεωρία κάποιου τεχνικού συμβούλου με ονοματεπώνυμο. Είναι μία επίσημη τοποθέτηση του κρατικού φορέα που κάνει αυτή τη δουλειά. Άρα πάνε τα έλαια σιλικόνης και φεύγουν από τη μέση με τον τρόπο αυτό. Και μετά μένει το ερώτημα του τι θα μπορούσε να είναι» τόνισε ο κ. Λακαφώσηςσ.
«Το δεύτερο και σημαντικό κομμάτι είναι η καταγραφή των γεγονότων μετά τη σύγκρουση. Γιατί εδώ έχουμε για πρώτη φορά από κρατικό φορέα, ξαναλέω, γιατί εμείς μπορεί να τα έχουμε πει, αλλά εμείς είμαστε ιδιώτες. Υπάρχει η ίδια καταγραφή του τι συνέβη μετά τη σύγκρουση με λεπτομέρειες όπως τι ώρα έφτασε το πρώτο περιπολικό, τι ώρα έφτασε το πρώτο πυροσβεστικό, τι ώρα ξεκίνησε η κατάσβεση, τι ώρα έληξε η κατάσβεση, πώς αντέδρασε όλος ο μηχανισμός και η συνέχεια, το τι έγινε λοιπόν τις επόμενες ημέρες, πώς θα έπρεπε να είχαν γίνει τα πράγματα σωστά, πως δεν έγιναν, όλα αυτά λοιπόν καταγράφονται με πολύ συγκεκριμένο και πολύ σαφή τρόπο και ευτυχώς από επίσημο κρατικό φορέα. Γιατί τώρα δεν θα τσακωνόμαστε αν τα λέω εγώ που έχω συμφέροντα ή αν τα λέει κάποιος άλλος που έχει άλλα. Τώρα τα λέει κάποιος ο οποίος πρέπει να γίνει αποδεκτός. Άρα, αυτά είναι τα σημαντικά καινούργια που μπαίνουν στην υπόθεση» συμπλήρωσε ο κ. Λακαφώσης.
«Κάποια πράγματα, η αλυσίδα των λαθών και των συστημάτων προστασίας που θα έπρεπε να υπάρχουν είναι αρκετά γνωστή από τις πρώτες μέρες και έτσι και αλλιώς με τον ένα ή τον άλλο τρόπο υπάρχει ήδη στη δικογραφία και από την ανάλυση των διορισμένων πραγματογνωμόνων που ερεύνησαν για λογαριασμό της Εισαγγελίας και της Τροχαίας. Όλα αυτά, το τι λάθος έκανε ο ένας, τι λάθος έκανε ο άλλος, ποιοι δεν τον προστάτευσαν από το λάθος, ποιο σύστημα θα μπορούσε να τους είχε προστατεύσει, όλα αυτά που ούτως ή άλλως υπάρχουν και έχουν καταγραφεί» προσέθεσε.
Ερωτηθείς αν επιβεβαιώνεται το μπάζωμα, τόνισε «τα στοιχεία, τα γεγονότα είναι ξεκάθαρα. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για το τι έγινε, πότε έγινε και τι άλλο έπρεπε να γίνει. Αυτό που παραμένει θέμα για συζήτηση είναι οι προθέσεις. Στις προθέσεις, εμείς δεν μπορούμε να μιλήσουμε. Εμείς καταγράφουμε τα γεγονότα τα οποία πιστοποιούνται και είναι έτσι. Κάποιος τα μάζεψε και τα μετέφερε αλλού χωρίς να υπάρχει γραπτή εντολή, χωρίς να υπάρχει απόφαση, χωρίς να υπάρχει κάτι που να δικαιολογεί και για την ανάγκη αυτού του πράγματος, αυτά όλα είναι συγκεκριμένα και σαφή και δεν αμφισβητείται».
Το πόρισμα λέει ότι οι κυβερνητικοί παράγοντες που ήταν εκεί λειτουργούσαν ως παρατηρητές, σημείωσε ο δημοσιογράφος για να απαντήσει ο κ. Λακαφώσης ότι «αυτό και πάλι είναι θέμα ερμηνείας, γιατί το πόρισμα εντοπίζει ένα γεγονός. Τώρα αυτό έχει δύο πιθανές ερμηνείες. Η μία ερμηνεία είναι ότι αυτό αθωώνει όποιους ήταν εκεί. Η άλλη ερμηνεία λέει ότι αυτό δείχνει την ανεπάρκεια του μηχανισμού, γιατί σε ένα τέτοιο περιστατικό θα περιμένεις να υπάρχει διαχειριστής. Το ότι κανένας δεν κάνει τη διαχείριση δεν είναι για καλό ή για κακό, αλλά και πάλι αυτό είναι θέμα ερμηνείας προς τη μία, προς την άλλη κατεύθυνση. Το στοιχείο είναι ότι έτσι έγινε. Τώρα, γιατί έγινε και τι είχε από πίσω του αυτό σαν πρόθεση, αυτό είναι άλλο θέμα».
Απαντώντας ως προς το ότι από την πλευρά της κυβέρνησης το πόρισμα αυτό ακυρώνει όλη τη θεωρία της συγκάλυψης, ο κ. Λακαφώσης ανέφερε:
«Εμένα, η μόνη παρατήρηση μου σε αυτό, γιατί εδώ είναι πολιτικός σχολιασμός που εγώ θα τον αποφύγω, είναι η εξής. Είναι ότι, η κυβέρνηση δεν θα μπορούσε ούτως ή άλλως να αποτρέψει ή να αλλάξει κάτι, γιατί εδώ είναι μια ανεξάρτητη αρχή στην οποία ανεξάρτητη αρχή την πραγματική δουλειά, για να λέμε και αλήθειες και να μην κρυβόμαστε, την πραγματική δουλειά την έκαναν δύο Βέλγοι ερευνητές, οι οποίοι ήρθαν από το εξωτερικό αποσπασμένοι από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμου ακριβώς για να βοηθήσουν σε αυτή την υπόθεση. Και ο Βέλγος δεν γνωρίζει τι σημαίνει Μητσοτάκης, Ανδρουλάκης, Τσίπρας ή ο ένας ο άλλος. Γνωρίζουν ότι πρέπει να διερευνήσουν κάτι. Δεν τους αφορά η πολιτική διάσταση του θέματος. Αυτό είναι λοιπόν η ουσία του πράγματος. Δεν είναι κάτι που θα μπορούσε να το κατευθύνει κάπως η κυβέρνηση».
Σχολιάζοντας την άποψη ότι ενδεχομένως το πόρισμα φέρει την συζήτηση πιο κοντά στο ζήτημα της κατάστασης στον ελληνικό σιδηρόδρομο, την υποστελέχωση, την υποχρηματοδότηση, την ανυπαρξία υποδομών, χωρίς να επικεντρώνεται μόνο στο θέμα της πυρόσφαιρας και της φωτιάς, ο κ. Λακαφώσης είπε χαρακτηριστικά «όλα αυτά που λέτε δεν είναι θεωρητικά, δηλαδή κάποιος μπορεί να τα ακούσει σε τίτλους και να λέει ναι, εντάξει, τώρα μας είπατε κάτι γενικό, ότι όλοι φταίνε. Όχι, Είναι πολύ συγκεκριμένο το πρόβλημα. Δηλαδή, όταν έχεις ένα οργανόγραμμα που έχει 2.000 θέσεις και εσύ έχεις 700, προφανώς καταλαβαίνουμε ότι από τους 2.000 κάποιοι μπορεί να ήταν υπεράριθμοι, κάποιοι μπορεί να μη χρειάζονταν, κάπου έπρεπε να γίνει οικονομία. Όταν κατέβεις όμως κάτω από το όριο ασφαλείας, εκεί υπάρχει θέμα ασφαλείας».
Ως προς τα τρία νέα βίντεο των οποίων ακόμη η γνησιότητα δεν έχει πιστοποιηθεί, κληθείς να κάνει κάποια εκτίμηση, σημείωσε «τώρα πρέπει να κάνω μια εκτίμηση σε κάτι που το υποθέτουμε. Υποθέτω όμως, ότι αν μπορούσαμε να διαπιστώσουμε πέραν πάσης αμφιβολίας, είτε ότι είναι γνήσια είτε ότι δεν είναι, θα το είχαμε μάθει στις πρώτες μέρες. Για να μην μαθαίνουμε τίποτα τόσο καιρό και να περιμένουμε να περάσει και η σημερινή ημέρα με τις διαδηλώσεις, έχω την εντύπωση και ξαναλέω τώρα εδώ υποθέτω, δεν έχω πληροφορία γι’ αυτό που λέω. Υποθέτω όμως ότι η απάντηση που περιμένουμε δεν θα είναι οριστική. Πιστεύω ότι θα είναι κάτι που θα λέει ότι δεν είναι ούτε γνήσια ούτε παραποιημένα. Είναι κάτι ενδιάμεσο που δεν μπορούμε να το διαπιστώσουμε. Πιστεύω ότιθα έχουμε μια τέτοια απάντηση και θα μείνει για πάντα μυστήριο το αν αυτά τα βίντεο ήταν γνήσια, γνήσια ή όχι».
Σχετικά με το ενδεχόμενο το λεγόμενο άγνωστο φορτίο να ήταν κρυμμένο σε μια ειδική κατασκευή μέσα σε ένα βαγόνι μηχανής, ερωτηθείς αν θα μπορούσε, από τεχνικής άποψης να ευσταθεί ένα τέτοιο σενάριο, είπε: «Όταν λοιπόν εμένα με ρωτήσει κάποιος στο δικαστήριο αν είναι δυνατόν, θα πω ναι, είναι δυνατόν. Δηλαδή, να το πω ανάποδα. Αν κάποιος με ρωτήσει αν στη μηχανή χωράνε 15 τόνοι παράνομης ουσίας, θα πω δεν χωράνε γιατί χωροταξικά δεν χωράνε. Εκεί μπορώ να απαντήσω. Τώρα, το αν χωράνε 2.5 τόνοι που είναι η εκτίμηση της τάξης μεγέθους, η απάντηση είναι, ναι, χωράνε. Αν η επόμενη ερώτηση είναι, είστε σίγουροι ότι αυτό είναι και το βρήκαμε; Θα απαντήσω, όχι, σε καμία περίπτωση. Είναι άλλη ερώτηση το αν είναι δυνατόν και άλλο το αν είναι πέραν πάσης αμφιβολίας διαπιστωμένο και αν αποδεικνύεται».
Στην ερώτηση που του τέθηκε, ότι επειδή το πόρισμα παραπέμπει σε περαιτέρω έρευνα για το συγκεκριμένο ζήτημα του αγνώστου καυσίμου, του φορτίου εύφλεκτης ύλης, κατά πόσο μπορεί τελικά να υπάρξει απάντηση, ο κ. Λακαφώσης ξεκαθάρισε ότι «στην πραγματικότητα δεν παραπέμπει».
«Είναι οι ερμηνείες, και θα πω κάτι ακόμα πάνω σε αυτό, κάνει πολύ μεγάλο λάθος ο κύριος Παπαδημητρίου, ο οποίος είναι νομικός και εμπλέκεται σε συζητήσεις για τεχνικά θέματα. Από χθες έχει ξεκινήσει και κάνει το ίδιο λάθος συνέχεια και θεωρώ ότι θα συνεχίσει να το κάνει γιατί του μιλάτε εσείς οι δημοσιογράφοι και ο κύριος Παπαδημητρίου αισθάνεται την ανάγκη να σας πει κάτι. Θα πρέπει να πει κάτι μέχρι εκεί που γνωρίζει και να αποφύγει τις τεχνικές αναφορές γιατί πέφτει σε αντιφάσεις και σε λάθη που δεν είναι της αρμοδιότητάς του. Ο κύριος Παπαδημητρίου είναι νομικός, στα νομικά ζητήματα πρέπει να μένει και όχι στα τεχνικά. Αυτό λοιπόν, έχει σχέση και με την ερμηνεία που δόθηκε από κάτι που προσπάθησε ο ίδιος να πει και μεταφέρθηκε αλλιώς, στο ότι δεν έχουμε τελειώσει και θα πάμε σε ξένα κέντρα. Δεν υπάρχει νέος γύρος έρευνας. Ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ αυτό που είχε να πει, το είπε και τελείωσε. Αυτό που έχει μείνει είναι το ότι αν προκύψει ανάγκη για επιπλέον πιστοποίηση, αν κάποιοι αμφισβητήσουν κάποιο συγκεκριμένο σημείο από τεχνικής και επιστημονικής άποψης, υπάρχει πάντα η δυνατότητα να πάμε στο Δημόκριτο για παράδειγμα ή σε κάποιο ερευνητικό κέντρο για να έχουμε μια επιπλέον πιστοποίηση. Δεν υπάρχει ένα νέο πράγμα που θα διερευνήσουμε. Δεν ζητάμε κάτι καινούργιο, γιατί ό,τι ήταν να γίνει, αυτό μπορεί να γίνει. Δεν μπορεί να γίνει κάτι περισσότερο. Δεν υπάρχουν άλλα στοιχεία».
Ερωτηθείς αν από το πόρισμα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου αναμένονται απαντήσεις στα ίδια ερωτήματα ή κάτι επιπλέον, ο κ. Λακαφώσης είπε πως περιμένουμε «κάτι λιγότερο».
«Στο συγκεκριμένο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ έχουν εμπλακεί κατά προσέγγιση 10 διαφορετικοί επιστήμονες με πολύ βαριά βιογραφικά από την Ελλάδα και από το εξωτερικό. Δεν είναι η γνώμη ενός ανθρώπου. Απλά αυτό προβάλλεται ως το αποτέλεσμα. Αλλά πίσω από το αποτέλεσμα υπάρχουν ήδη επιστήμονες πολύ σοβαρού και εγνωσμένου κύρους και με πολύ βαριά βιογραφικά και με συγκεκριμένη έρευνα που έκαναν. Δεν περιμένουμε λοιπόν από κάποιον πιο ειδικό να μας πει κάτι περαιτέρω. Το έχει κάνει αυτό ήδη ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ και έχει πάρει τις απαντήσεις» επισήμανε.
Ερωτηθείς ως προς το λεγόμενο μπάζωμα κατά πόσο στέκει το επιχείρημα ότι οι όποιες παρεμβάσεις έγιναν στο πεδίο ήταν προκειμένου τα σωστικά συνεργεία κάνουν τη δουλειά τους, τόνισε «αυτό είναι ξεκάθαρο ότι δεν ισχύει και αυτό προκύπτει και από λεπτομέρειες του πορίσματος. (…) Μέσα λοιπόν στο αναλυτικό κείμενο του πορίσματος περιγράφεται η διαδικασία εξόδου των ανθρώπων μέσα από το τρένο και αυτό που έχει προκύψει αναλύοντας το χρονολόγιο είναι ότι ούτε ένας επιζών δεν διασώθηκε από σωστικό συνεργείο ή από εξωτερική βοήθεια. Όλοι όσοι απέδρασαν από τη φωτιά γιατί περί απόδρασης πρόκειται, έπρεπε από κάπου να βρουν μια τρύπα και να πηδήσουν έξω και να γλυτώσουν. Δεν ήταν εύκολο για κάποιους. Όλοι όμως όσοι το έκαναν, το έκαναν με τις δικές του δυνάμεις ή βοηθώντας ο ένας τον άλλον. Τη στιγμή που έφτασε το πρώτο περιπολικό στο σημείο, ο τελευταίος επιζών είχε ήδη πηδήσει έξω από το τρένο στα προηγούμενα τριάντα δευτερόλεπτα. Δεν θα προλάβαιναν να κάνουν κάτι ούτως ή άλλως. Άρα λοιπόν, δεν υπάρχει και ζήτημα. Καταλαβαίνω την ανησυχία της Πυροσβεστικής την πρώτη μισή ώρα, μία ώρα να βεβαιωθεί ότι δεν υπάρχει κάτι άλλο. Αυτό όμως είχε ολοκληρωθεί ήδη πριν φτάσει ο πρώτος γερανός. Τη στιγμή που ήρθε ο πρώτος γερανός και πάτησε στο έδαφος ήδη όποιος ήταν να σωθεί είχε σωθεί».
Ο κ. Λακαφώσης παρότρυνε όπως λέει και η οδηγία του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, να διαβαστεί το πόρισμα για να κατανοηθεί το περιεχόμενό του. «Το πόρισμα είναι 180 σελίδες στα αγγλικά, δύσκολο τεχνικά σε κάποια σημεία, αλλά όποιος το κρίνει πρέπει πρώτα να το έχει διαβάσει και να το αξιολογήσει. Και το λέω αυτό γιατί βιάστηκαν κάποιοι χτες το πρωί, ήδη πριν ακόμα το πάρουν στα χέρια τους, να κάνουν μια θεωρητική προσέγγιση του ότι είναι πιο ωραίο να καταγγέλλουμε και να είμαστε αντίθετοι σε όλα και να πούμε ότι δεν μας ικανοποιεί τίποτα γιατί αυτό ενδεχομένως πουλάει ή τέλος πάντων είναι πιο ενδιαφέρουσα άποψη. Αλλά το πόρισμα, ξαναλέω, είναι αυτό που γράφει, όχι αυτό που μεταφέρθηκε προφορικά. Γιατί και η χθεσινή παρουσίαση στην ΕΣΗΕΑ ήταν πολύ συνοπτική. Ανακοινώθηκε η ύπαρξη του πορίσματος και οι τίτλοι, αλλά στη συνέχεια η οδηγία ήταν, διαβάστε το για να το κατανοήσετε». Επίσης, ερωτηθείς σχετικά σημείωσε πως το πόρισμα αυτό δεν είναι μέρος της ανακριτικής διαδικασίας και δεν φτιάχτηκε για να αποδώσει ευθύνες ή για να πάει στο δικαστήριο. Αντίστοιχα όμως, οτιδήποτε μπορεί οποιοσδήποτε εμπλεκόμενος να το εισφέρει στη δικογραφία και να αξιολογηθεί μαζί με τα υπόλοιπα. Δηλαδή, αυτή τη στιγμή ένας δικηγόρος μπορεί να το πάρει σήμερα το πρωί, να το καταθέσει στον ειδικό εφέτη ανακριτή και να πει σας καταθέτω αυτό το πόρισμα και παρακαλώ να συνεκτιμηθεί. Δεν είναι υποχρεωμένος ο ειδικός εφέτης ανακριτής να το λάβει υπόψη. Είναι υποχρεωμένος απλά να το διαβάσει. Δεν είναι υποχρεωμένος να το αποδεχθεί στο σύνολό του».
