Η Ύπατη Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, καλεί ανοιχτά τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ να τερματίσουν τον πόλεμο με το Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι η συνέχιση της σύγκρουσης εγκυμονεί κινδύνους κλιμάκωσης πέρα από τον έλεγχο.
Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Reuters το απόγευμα της Τρίτης σημειώνει πως η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε επαφή με κυβερνήσεις της Μέσης Ανατολής, αναζητώντας τρόπους «να βγουν» οι τρεις πλευρές –Ιράν, Ισραήλ και ΗΠΑ– από το αδιέξοδο.
Χαρακτηριστική είναι η φράση της όταν ερωτάται αν «ήρθε η ώρα να τελειώσει ο πόλεμος»: «Absolutely. Θα ήταν προς το συμφέρον όλων να σταματήσει αυτός ο πόλεμος. Το πρόβλημα με τους πολέμους είναι ότι είναι πιο εύκολο να ξεκινήσουν απ’ ό,τι να σταματήσουν και μπορούν γρήγορα να βγουν εκτός ελέγχου». Η Κάλλας επιμένει ότι η ΕΕ είναι έτοιμη «να βοηθήσει διπλωματικά ώστε να φέρει τα μέρη στο ίδιο τραπέζι για να σταματήσει πραγματικά αυτός ο πόλεμος».
Διπλωματική πρωτοβουλία και «σωσίβιο αξιοπρέπειας»
Η Ύπατη Εκπρόσωπος περιγράφει μια παρασκηνιακή διπλωματική προσπάθεια με χώρες του Κόλπου, την Ιορδανία και την Αίγυπτο, με στόχο μια «έξοδο» από τη σύγκρουση που να επιτρέπει σε όλους να διασώσουν την εικόνα τους. «Έχουμε διαβουλεύσεις με περιφερειακές χώρες, όπως τα κράτη του Κόλπου, η Ιορδανία και η Αίγυπτος, για το αν μπορούμε να φέρουμε προτάσεις ώστε το Ιράν, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ να βγουν από αυτή την κατάσταση με τρόπο που να σώζει τα προσχήματα για όλους» («so that everybody saves face»), σημειώνει χαρακτηριστικά.
Την ίδια στιγμή, η Κάγια Κάλλας αφήνει ανοικτή την πόρτα για ευρωπαϊκό ρόλο στην αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αλλά ξεκαθαρίζει ότι βλέπει αυτό τον ρόλο πρωτίστως ως μέρος μιας ευρύτερης διπλωματικής λύσης και όχι ως στρατιωτική εμπλοκή μεγάλης κλίμακας.
Και προειδοποιεί ότι τυχόν παρατεταμένη αναστάτωση στη ναυσιπλοΐα μπορεί να πυροδοτήσει κρίσεις σε τρόφιμα, λιπάσματα και ενέργεια, κάτι που ανησυχεί ιδιαίτερα τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
«Κανείς δεν είναι έτοιμος να βάλει ανθρώπους σε κίνδυνο»
Απαντώντας στις δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι πολλές χώρες θα στείλουν πολεμικά πλοία για να κρατήσουν ανοικτά τα Στενά του Ορμούζ, η Κάγια Κάλλας τον διαψεύδει ευθέως.
«Κανείς δεν είναι έτοιμος να θέσει πολίτες του σε κίνδυνο στα Στενά του Ορμούζ», λέει, επιμένοντας ότι η προτεραιότητα πρέπει να είναι η αναζήτηση διπλωματικών τρόπων για να μείνει ανοικτή η δίοδος ώστε «να μην έχουμε και κρίση τροφίμων, και κρίση λιπασμάτων, και κρίση ενέργειας».
Η τοποθέτησή της αντικατοπτρίζει, όπως παραδέχονται ευρωπαϊκές πηγές, την σαφή απροθυμία των κρατών‑μελών να επεκτείνουν την στρατιωτική παρουσία τους στην περιοχή, πέραν των ήδη υφιστάμενων αποστολών. Στο ίδιο πνεύμα, σε πρόσφατες δηλώσεις της είχε τονίσει ότι το Ιράν «εξάγει πόλεμο», αλλά ταυτόχρονα ότι ούτε η ΕΕ ούτε το ΝΑΤΟ έχουν λόγο να συρθούν σε μια ευρεία περιφερειακή ανάφλεξη.
Σκιά Τραμπ και δυσαρέσκεια στην Ευρώπη
Ένα ακόμη στοιχείο της συνέντευξης είναι η ρητή παραδοχή της αποστασιοποίησης από την Ουάσινγκτον του Τραμπ. Η Κάγια Κάλλας αναφέρει πως η Ευρώπη «δεν καταλαβαίνει» ορισμένες κινήσεις των ΗΠΑ υπό τον Τραμπ στο ιρανικό μέτωπο, αλλά έχει πλέον συνηθίσει την απρόβλεπτη συμπεριφορά του και αντιδρά με «περισσότερη ψυχραιμία».
Παράλληλα, αποκαλύπτει ότι πριν από το ξέσπασμα του πολέμου, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπάθησαν να αποτρέψουν την Ουάσιγκτον και το Ισραήλ από την επιλογή της στρατιωτικής οδού. «Η βασική ανησυχία των ευρωπαϊκών χωρών είναι ότι δεν μας συμβουλεύτηκαν πριν ξεκινήσει αυτός ο πόλεμος. Στην πραγματικότητα, πολλοί Ευρωπαίοι προσπάθησαν να πείσουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να μην τον αρχίσουν», δηλώνει, δίνοντας έναν τόνο σαφούς ευρωπαϊκής ενόχλησης.
Παρότι δεν αποκαλύπτει λεπτομέρειες για τα σενάρια αποκλιμάκωσης που συζητά η ΕΕ με τις περιφερειακές δυνάμεις, η Κάλλας επιμένει ότι υπάρχει ακόμη διπλωματικός χώρος για έναν πολιτικό τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν.
