Μετά τα επεισόδια και τις λεηλασίες της 17ης και 18ης Οκτωβρίου, καταστηματάρχες στο Παρίσι και σε άλλες γαλλικές πόλεις προμηθεύονται είδη αυτοάμυνας, φοβούμενοι νέες επιθέσεις κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων της 24ης Οκτωβρίου. Πολλοί μικροί επιχειρηματίες δηλώνουν ότι αισθάνθηκαν απροστάτευτοι και τώρα αναζητούν τρόπους να θωρακίσουν τις επιχειρήσεις τους.
Οι γαλλικές αρχές, ωστόσο, υπενθυμίζουν ότι η προστασία της περιουσίας δεν δικαιολογεί την ανεξέλεγκτη χρήση βίας. Η νόμιμη άμυνα υπόκειται σε αυστηρούς κανόνες και κάθε αντίδραση πρέπει να είναι άμεση, αναγκαία και ανάλογη με την απειλή.
Είδη αυτοάμυνας στο επίκεντρο της ζήτησης
Παρά την ανακοίνωση της γαλλικής κυβέρνησης για ενίσχυση των αστυνομικών δυνάμεων στο μέγιστο δυνατό επίπεδο, αλλά και την επιβολή περιορισμών στην κυκλοφορία, η ανησυχία των εμπόρων παραμένει έντονη. Στο κέντρο του Παρισιού, αρκετοί καταστηματάρχες αγοράζουν σπρέι αυτοάμυνας, γκλομπ και άλλες συσκευές, προετοιμαζόμενοι για πιθανές νέες επιθέσεις.
Μεταξύ αυτών είναι η Κλοντί, ιδιοκτήτρια βιετναμέζικου εστιατορίου. Η 37χρονη προμηθεύτηκε συσκευή ηλεκτρικής εκκένωσης και γκλομπ, δηλώνοντας αποφασισμένη να παραμείνει στην επιχείρησή της καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας των διαδηλώσεων.
Σε δηλώσεις της στο Radio France, περιέγραψε τον φόβο που έζησε κατά τα επεισόδια της 17ης Οκτωβρίου. Παρέμεινε στο εστιατόριό της έως τις δύο τα ξημερώματα, ενώ άτομα που συμμετείχαν στις λεηλασίες χτυπούσαν την πόρτα και την απειλούσαν.
«Δεν μπορούμε πλέον να βασιζόμαστε στην αστυνομία για να μας προστατεύσει. Πρέπει να στηριζόμαστε μόνο στον εαυτό μας», ανέφερε, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η επιλογή της μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη ή ακόμη και παράνομη.
Περίπου 500 μέτρα από το εστιατόριό της, ο Ιβ Γκολετί, ιδιοκτήτης ενός από τα παλαιότερα οπλοπωλεία του Παρισιού, δήλωσε ότι οι πωλήσεις ειδών αυτοάμυνας έχουν αυξηθεί κατακόρυφα. Σύμφωνα με τον ίδιο, τη μεγαλύτερη ζήτηση παρουσιάζουν τα σπρέι αυτοάμυνας και οι συσκευές που εκτοξεύουν δύο ριπές αερίου. Οι πωλήσεις, όπως ανέφερε, έχουν δεκαπλασιαστεί από το Σάββατο 17 Οκτωβρίου.
Οι πελάτες του είναι κυρίως έμποροι, εστιάτορες και ιδιοκτήτες επιχειρήσεων που βρέθηκαν αντιμέτωποι με ομάδες λεηλατών. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν διαθέτει θανατηφόρα όπλα, για την κατοχή των οποίων απαιτείται ειδική άδεια. Από τους δεκάδες πελάτες που τον επισκέφθηκαν, μόνο ένας ή δύο ζήτησαν τέτοιο εξοπλισμό, αλλά τελικά μεταπείστηκαν.
«Οι άνθρωποι έχουν τραυματιστεί ψυχολογικά. Πολλοί βρέθηκαν εγκλωβισμένοι στα καταστήματά τους, ενώ έξω βρίσκονταν ομάδες λεηλατών. Φοβήθηκαν πάρα πολύ», τόνισε.
Αυτοάμυνα και όρια της νόμιμης αντίδρασης
Η αυξημένη ζήτηση για είδη αυτοάμυνας δεν περιορίζεται στο Παρίσι. Στην Τουλούζη, ένας καταστηματάρχης δήλωσε στην εφημερίδα La Dépêche ότι αγόρασε δύο συσκευές ηλεκτρικής εκκένωσης και δύο σπρέι δακρυγόνων μετά τα επεισόδια της 17ης Οκτωβρίου. Στο Σεντ-Ετιέν, οπλοπωλείο εξάντλησε τα αποθέματα δακρυγόνων εξαιτίας της αυξημένης ζήτησης.
Ένας 62χρονος άνδρας, ο Φιλίπ, έφυγε από κατάστημα κρατώντας μια μεγάλη τσάντα με δακρυγόνα και ένα όπλο που εκτοξεύει σφαίρες από καουτσούκ. «Είμαστε πλέον αναγκασμένοι να οπλιστούμε. Δεν είναι δυνατόν να βλέπουμε βίντεο με ανθρώπους να δέχονται κλωτσιές στο κεφάλι ενώ προσπαθούν να προστατεύσουν τις επιχειρήσεις τους», είπε.
Ωστόσο, το γαλλικό δίκαιο θέτει σαφή όρια. Σύμφωνα με το άρθρο 122-5 του γαλλικού Ποινικού Κώδικα, η νόμιμη άμυνα προϋποθέτει ότι υπάρχει άδικη επίθεση, η οποία είναι άμεση και απαιτεί αναγκαία και ανάλογη αντίδραση. Η διάταξη μπορεί να εφαρμοστεί και για την προστασία περιουσίας, με στόχο να σταματήσει μια κλοπή ή μια πράξη φθοράς που βρίσκεται σε εξέλιξη. Δεν μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για εκ προθέσεως ανθρωποκτονία ή για τιμωρητική επίθεση.
Στη Γαλλία, οι ενήλικοι μπορούν να αγοράζουν ορισμένα είδη αυτοάμυνας, όπως σπρέι δακρυγόνων έως 100 ml και γκλομπ. Η μεταφορά τους σε δημόσιο χώρο απαιτεί, ωστόσο, νόμιμη αιτιολόγηση, ενώ η χρήση τους κρίνεται με βάση τις περιστάσεις κάθε περιστατικού.
«Η νόμιμη απόκτηση ενός όπλου δεν παρέχει κανένα επιπλέον δικαίωμα να χτυπήσει ή να απειλήσει κάποιος ένα άτομο που δεν αποτελεί άμεσο κίνδυνο», εξήγησε η δικηγόρος ποινικού δικαίου Μαργκό Καστέξ.
Εκκλήσεις για ψυχραιμία και ενίσχυση της ασφάλειας
Ενόψει των διαδηλώσεων της 24ης Οκτωβρίου, ο Αλέν Ντι Κρεσενζό, πρόεδρος της CCI France, κάλεσε τους καταστηματάρχες να μην επιχειρούν να αποδώσουν δικαιοσύνη μόνοι τους και να αφήσουν την αστυνομία να επιτελέσει το έργο της.
Ο αστυνομικός διευθυντής του Παρισιού, Πατρίς Φορ, συνέστησε στους επιχειρηματίες να ελέγξουν τα συστήματα συναγερμού, να προστατεύσουν τις βιτρίνες και να προσαρμόσουν τα ωράρια λειτουργίας. Πρότεινε επίσης την αξιοποίηση ιδιωτικών υπηρεσιών ασφαλείας.
Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν αντιδράσεις, καθώς ορισμένοι θεώρησαν ότι ενδέχεται να ενθαρρύνουν τους εμπόρους να αναλάβουν μόνοι τους την προστασία των καταστημάτων. Ο Φορ αναγνώρισε ότι η διατύπωσή του ήταν «μάλλον ατυχής» και διευκρίνισε πως η ασφάλεια των επιχειρήσεων αποτελεί ευθύνη του κράτους. Τα προληπτικά μέτρα, όπως είπε, πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά προς τη δράση της αστυνομίας και όχι να την αντικαθιστούν.
Παράλληλα, αυξάνεται η ζήτηση για ιδιωτικούς φύλακες, κυρίως από φαρμακεία και κοσμηματοπωλεία. Πολλές επιχειρήσεις προτιμούν άοπλο προσωπικό ασφαλείας, όμως το κόστος αποτελεί σημαντική οικονομική επιβάρυνση, ιδιαίτερα για τις μικρές επιχειρήσεις.
Η προώθηση της αυτοάμυνας στα κοινωνικά δίκτυα
Η ανασφάλεια των εμπόρων έχει δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος και για την προώθηση λύσεων αυτοάμυνας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Άντι Κοπς, δημοτικός αστυνομικός και influencer με περίπου 334.000 ακολούθους στο Instagram, διαφήμισε τις υπηρεσίες ιδιωτικής εταιρείας που δραστηριοποιείται στην προσωπική προστασία και απασχολεί, σύμφωνα με την ίδια, πρώην στρατιωτικούς, αστυνομικούς και χωροφύλακες.
«Καταστηματάρχες: προβλέψτε, προστατευτείτε, ασφαλιστείτε», ανέφερε σε μήνυμά του, καλώντας τους ακολούθους του να μην περιμένουν την τελευταία στιγμή.
Ο Τσάρλι Μομπέρ, influencer στον χώρο του fitness από το Μονπελιέ, δημιούργησε μέσα σε λίγες ημέρες την πλατφόρμα Alpha Rise, η οποία παρουσιάζεται ως δίκτυο «αλληλοβοήθειας πολιτών» και υποστηρίζει ενεργά καταστηματάρχες. «Από τη στιγμή που το κράτος δεν κάνει τη δουλειά του, θα πρέπει να την κάνουμε εμείς», δήλωσε σε βίντεό του.
Η ρητορική αυτή προκαλεί ανησυχία, καθώς μπορεί να ενθαρρύνει την αυτοδικία και να οδηγήσει σε κλιμάκωση της βίας. Η κατοχή ειδών αυτοάμυνας δεν σημαίνει ότι οι πολίτες μπορούν να αναζητούν αντιπαράθεση ή να τιμωρούν οι ίδιοι όσους θεωρούν υπεύθυνους για επιθέσεις.
Το βασικό ζητούμενο ενόψει της 24ης Οκτωβρίου είναι η προστασία των καταστημάτων και των ανθρώπων χωρίς να μετατραπούν οι επιχειρηματίες σε πρωταγωνιστές μιας νέας σύγκρουσης. Τα είδη αυτοάμυνας μπορεί να προσφέρουν σε ορισμένους αίσθημα ασφάλειας, όμως η χρήση τους πρέπει να παραμένει αυστηρά περιορισμένη από τον νόμο. Η αποτελεσματική προστασία των εμπορικών περιοχών απαιτεί συντονισμό, πρόληψη και ισχυρή παρουσία των αρχών, όχι ανεξέλεγκτη αυτοδικία.
