Έντονη και αιχμηρή ήταν η αντίδραση της Αθήνας στις επικρίσεις που διατυπώθηκαν από την Άγκυρα για τον ιστορικό χάρτη που προσέφερε ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, στρατηγός Δημήτριος Χούπης, στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στο Φανάρι.
Πηγές του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας ξεκαθάρισαν πως το δώρο είχε αποκλειστικά συμβολικό χαρακτήρα, αποδίδοντας τις τουρκικές αντιδράσεις σε «φαιδρότητα». Όπως σημείωσαν στρατιωτικές πηγές, ο χάρτης που δόθηκε στον Πατριάρχη είναι ο «Thraciae Veteris Typus» του 1585, έργο του Φλαμανδού χαρτογράφου Αβραάμ Ορτέλιους, και αποτυπώνει την ευρύτερη περιοχή της Θράκης με έμφαση στα Στενά, την Προποντίδα, τον Βόσπορο, την Κωνσταντινούπολη, τον Εύξεινο Πόντο και τα νησιά Ίμβρο, Τένεδο, Λήμνο, Σαμοθράκη και Θάσο.
«Ο χάρτης επιλέχθηκε επειδή περιλαμβάνει την ιδιαίτερη πατρίδα του Παναγιωτάτου, την Ίμβρο», ανέφεραν χαρακτηριστικά οι ίδιες πηγές, προσθέτοντας πως «η τουρκική δυσφορία για έναν χάρτη του 16ου αιώνα προκαλεί τουλάχιστον απορία — ιδίως από μια χώρα που εν έτει 2025 επικαλείται την ανύπαρκτη κατά το Διεθνές Δίκαιο “Γαλάζια Πατρίδα”».
Με ιδιαίτερη έμφαση, πηγές του ΥΠΕΘΑ υπογράμμισαν: «Το να διαμαρτύρονται για χάρτη της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου ‘πηγές’ του υπουργείου Άμυνας της Τουρκίας, μιας χώρας που επικαλείται εν έτει 2025 χάρτη της ‘Γαλάζιας Πατρίδας’, αγγίζει τα όρια της φαιδρότητας».
Η τουρκική αντίδραση
Η κίνηση του αρχηγού ΓΕΕΘΑ να προσφέρει τον εν λόγω χάρτη πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της 18ης Συνόδου των Αρχηγών Ενόπλων Δυνάμεων των Βαλκανικών Χωρών και αμέσως προκάλεσε την αντίδραση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, όπως της εφημερίδας Sözcü.
Ανώνυμες πηγές του τουρκικού ΥΠΕΘΑ χαρακτήρισαν την ενέργεια ως «εργαλειοποίηση του παρελθόντος» και έκαναν λόγο για «νοσταλγικές παρηγοριές», καλώντας τους Έλληνες αξιωματούχους να «κατανοήσουν και να αποδεχθούν τα γεγονότα».
Ωστόσο, από ελληνικής πλευράς τονίζεται πως ο χάρτης αποτελεί ιστορικό τεκμήριο και όχι πολιτική δήλωση. Στρατιωτικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η επιλογή του δώρου αντανακλά τον σεβασμό προς την πνευματική προσφορά του Οικουμενικού Πατριαρχείου και την προσωπική καταγωγή του Παναγιωτάτου από την Ίμβρο – νησί ελληνικής παρουσίας αιώνων που σήμερα ανήκει διοικητικά στην Τουρκία, αλλά αποτελεί διαχρονικό σύμβολο για την Ορθοδοξία.
Η παρέμβαση της Άγκυρας, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, καταδεικνύει τη νευρικότητα της τουρκικής πλευράς σε κάθε τι που εμπεριέχει ιστορικό ή πολιτισμικό συμβολισμό έξω από το αυστηρό πλαίσιο της δικής της εθνικής αφήγησης. Η Αθήνα, ωστόσο, φαίνεται αποφασισμένη να μην επιτρέψει τον εκτροχιασμό ενός θέματος καθαρά πολιτιστικού σε πεδίο διμερούς έντασης.
