Κίνα και Ιαπωνία, δύο χώρες με περίπλοκες και ασταθείς σχέσεις και οικονομικούς δεσμούς, ξεκίνησαν το 2026 με έντονη ρητορική αντιπαράθεση. Τα βασικά ζητήματα παραμένουν τα ίδια εδώ και δεκαετίες: η ιαπωνική κατοχή σε τμήματα της Κίνας τον 20ό αιώνα, η στρατιωτική ισχύς στην Ανατολική Ασία, η οικονομία, η πολιτική και, φυσικά, η εθνική υπερηφάνεια.
Από τις υπαινικτικές απειλές για Κινέζους πολίτες στην Ιαπωνία μέχρι κατηγορίες για αναβίωση ιαπωνικού ιμπεριαλισμού, η κινεζική κυβέρνηση άσκησε έντονη κριτική προς το Τόκιο, ενώ ταυτόχρονα ενίσχυσε τη συνεργασία της με έναν άλλο στρατηγικό γείτονα, τη Νότια Κορέα.
Νέες δηλώσεις και αυξανόμενη ένταση με την Ιαπωνία
Η τελευταία κλιμάκωση σημειώθηκε τον Νοέμβριο, όταν η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σάναε Τακαΐτσι, δήλωσε ότι δεν αποκλείει η χώρα της να χρησιμοποιήσει τις αμυντικές δυνάμεις της σε περίπτωση κινεζικής στρατιωτικής επέμβασης στην Ταϊβάν. Η δήλωση αυτή προκάλεσε έντονη αντίδραση στο Πεκίνο.
«Οι λανθασμένες δηλώσεις της πρωθυπουργού Τακαΐτσι για την Ταϊβάν παραβιάζουν την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κίνας, παρεμβαίνουν ωμά στις εσωτερικές υποθέσεις και αποτελούν στρατιωτική απειλή», ανέφερε η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Μάο Νινγκ. «Καλούμε την Ιαπωνία να αναλογιστεί τα αίτια του ζητήματος, να αναθεωρήσει και να διορθώσει τα λάθη της».
Η κινεζική ρητορική συχνά απαιτεί από το Τόκιο να επανεξετάσει την πορεία του και να διορθώσει τις «λανθασμένες» αποφάσεις του, ενώ ταυτόχρονα χρησιμοποιείται για εσωτερική πολιτική.
«Βαρύ» ιστορικό φορτίο και διαρκής καχυποψία
Η ένταση Κίνας-Ιαπωνίας έχει τις ρίζες της από το 1895, όταν η Ιαπωνία κατέλαβε την Ταϊβάν μετά τον πόλεμο με την Κίνα της δυναστείας Τσινγκ. Η κατάσταση επιδεινώθηκε στις δεκαετίες του 1920 και 1930, με τις βίαιες κατακτήσεις τμημάτων της Κίνας, που ακόμα προκαλούν οργή. Επιπλέον, οι επισκέψεις σε μνημεία όπως το Yasukuni Shrine, που τιμά Ιάπωνες στρατιωτικούς – μεταξύ αυτών και εγκληματίες πολέμου – πυροδοτούν συχνά την κινεζική αγανάκτηση.
Παρά το ότι η Ιαπωνία έχασε τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και απαγορεύθηκε η επιθετική στρατιωτική δράση σύμφωνα με το Σύνταγμα που υπαγορεύτηκε από τις ΗΠΑ, οποιοδήποτε σημάδι στρατιωτικής ισχύος από την Ιαπωνία προκαλεί έντονη δυσφορία στην Κίνα. Οι διαφορές σε θέματα εδαφών, όπως τα νησιά Diaoyu/Senkaku, αναζωπυρώνονται ανά διαστήματα.
Πρόσφατες κινεζικές ενέργειες
Αυτήν την εβδομάδα, η Κίνα επέβαλε περιορισμούς στις «διπλής χρήσης» εξαγωγές προς την Ιαπωνία, δηλαδή προϊόντα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς. Αν και δεν προσδιορίστηκε η λίστα, περιλαμβάνει drones, σπάνιες γαίες και άλλα υλικά υψηλής τεχνολογίας, αφήνοντας περιθώριο προσαρμογής ανάλογα με την πολιτική συγκυρία.
Η Ιαπωνία απαίτησε την άρση των μέτρων, χαρακτηρίζοντας την κινεζική δράση «απολύτως απαράδεκτη και βαθιά λυπηρή». Παράλληλα, το κινεζικό Υπουργείο Εμπορίου ξεκίνησε έρευνα για το διχλωροσιλάνιο, αέριο που χρησιμοποιείται στην παραγωγή μικροτσίπ, κατηγορώντας την Ιαπωνία για ζημιά στην εγχώρια βιομηχανία.
Επιπλέον, η Κινεζική Ένωση Ελέγχου Όπλων και Αφοπλισμού δημοσίευσε έκθεση με τίτλο «Πυρηνικές φιλοδοξίες των δεξιών δυνάμεων της Ιαπωνίας: Σοβαρή απειλή για την παγκόσμια ειρήνη», προειδοποιώντας ότι η Ιαπωνία δεν έχει εξαλείψει πλήρως τον μιλιταρισμό και προβάλλοντας φόβους για πιθανή ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Νότια Κορέα: Νέος στρατηγικός εταίρος της Κίνας
Η Κίνα επενδύει στη συνεργασία με τη Νότια Κορέα. Ο πρόεδρος Λι Τζε Μιουνγκ επισκέφθηκε το Πεκίνο για τέσσερις ημέρες, υπογράφοντας συμφωνίες σε θέματα εμπορίου, τεχνολογίας και περιβάλλοντος, συνολικής αξίας 44 εκατ. δολαρίων. Η Νότια Κορέα ξεπέρασε μάλιστα την Ιαπωνία ως κορυφαίος προορισμός για απευθείας πτήσεις από την ηπειρωτική Κίνα.
Προβλέψεις για αποκλιμάκωση και διεθνείς επιπτώσεις
Οι εντάσεις Κίνας-Ιαπωνίας παραμένουν υψηλές και οι προοπτικές άμεσης αποκλιμάκωσης περιορισμένες. Η Ιαπωνία, σύμμαχος των ΗΠΑ, βλέπει τις στρατιωτικές πωλήσεις προς την Ταϊβάν να αυξάνονται, ενώ η ιστορική καχυποψία και οι αμφιλεγόμενες δηλώσεις καθιστούν μια γρήγορη λύση δύσκολη.
«Αυτή τη φορά… η αποκλιμάκωση και η επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση μπορεί να μην επιτευχθούν εύκολα», σημειώνει ο Sebastian Maslow, ειδικός σε θέματα της ανατολικής Ασίας στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο.
Πηγή: AP
