Κλιμακώνεται η ένταση μεταξύ Ισραήλ-Τουρκίαςμε τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον υπουργό Άμυνας, Ισράελ Κατς να προειδοποιούν τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τη στρατιωτική παρουσία της Άγκυρας στη Συρία και το τουρκικά υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας να απαντούν.
Την Τρίτη (18/8), μαχητικά αεροσκάφη του Ισραήλ βομβάρδισαν εκτός λειτουργίας στρατιωτικό αεροδρόμιο Αμπού αλ-Ντουχούρ στην ύπαιθρο του Ιντλίμπ στη βορειοδυτική Συρία, αμέσως μετά την πληροφορία ότι πραγματοποίησε επίσκεψη τουρκική στρατιωτική αντιπροσωπεία. Ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι η Τουρκία επεδίωκε να εγκαθιδρύσει στρατιωτική παρουσία, παρά τις ισραηλινές προειδοποιήσεις, γεγονός που η Άγκυρα αρνήθηκε.
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ισραέλ Κατς, κατηγόρησε την Πέμπτη τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι «σύρει την Τουρκία σε επικίνδυνες περιπέτειες στη Συρία», κλιμακώνοντας την ένταση μεταξύ των δύο χωρών.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Κατς υποστήριξε ότι το Ισραήλ δεν θα επιτρέψει σε «καμία οντότητα» να απειλήσει την ασφάλειά του, σε μια σαφή αναφορά στην αυξανόμενη τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία.
Στο πλαίσιο της προεκλογικής του εκστρατείας, ο Νετανιάχου έχει χρησιμοποιήσει τις φωτογραφίες πολλών ηγετών, ανάμεσά τους και ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, με το σύνθημα: «Θέλουν να χάσει ο Νετανιάχου».
Η απάντηση της Άγκυρας
Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, κατά την τακτική ενημέρωση των αμυντικών συντακτών την Πέμπτη δήλωσε ότι «είναι απαραίτητο για την ειρήνη και τη σταθερότητα τόσο της Συρίας όσο και της περιοχής το Ισραήλ να σταματήσει τέτοιες απερίσκεπτες επιθέσεις και να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις του διεθνούς δικαίου»,
τουρκικό Υπουργείο Άμυνας.
Ο ίδιος υποστήριξε επίσης ότι καμία τουρκική στρατιωτική αντιπροσωπεία δεν βρισκόταν στη βάση πριν ή κατά τη διάρκεια της επίθεσης και ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις προσπάθειες της Συρίας να αναπτύξει τις δικές της στρατιωτικές δυνατότητες και υποδομές.
Την πρηγούμενη ημέρα, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών είχε επίσης καταδικάσει έντονα τις αεροπορικές επιδρομές που πραγματοποίησε το Ισραήλ κατά της αεροπορικής βάσης Αμπού αλ-Ντουχούρ.
«Το Ισραήλ συνεχίζει απερίσκεπτα τις επιθέσεις του, οι οποίες στοχεύουν τις υποδομές και τις δυνατότητες της Συρίας και παραβιάζουν την εδαφική ακεραιότητα και ενότητά της. Καλούμε τη διεθνή κοινότητα να υιοθετήσει μια πιο αποφασιστική στάση προκειμένου να τερματιστεί η ισραηλινή επιθετικότητα κατά της Συρίας, η οποία αποκτά νέες διαστάσεις, και να διασφαλιστεί η λογοδοσία για αυτές τις ενέργειες που αγνοούν πλήρως το Διεθνές Δίκαιο» ανέφερε το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.
Πηγές ανέφεραν στο Reuters, την Τετάρτη, ότι το ζήτημα της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία συζητήθηκε σε μια σπάνια τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ του Σύρου υπουργού Εξωτερικών Ασάντ αλ Σαϊμπάνι και του επικεφαλής της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών Μοσάντ, Ρόμαν Γκόφμαν, στις 14 Αυγούστου – λίγες ημέρες πριν από την επίθεση.
Ο Σύρος ΥΠΕΞ, σε δηλώσεις του προς το Axios την Τετάρτη, ανέφερε ότι είχε καταστήσει σαφές στο Ισραήλ ότι δεν υπήρχαν σχέδια για την ίδρυση τουρκικής στρατιωτικής βάσης στο Αμπού αλ-Ντουχούρ. Προσέθεσε όμως ότι Τούρκοι στρατιωτικοί είχαν επισκεφθεί τη βάση στη βορειοδυτική Συρία αρκετές ημέρες πριν από την επίθεση, αλλά τόνισε ότι αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο της «συνεχιζόμενης στρατιωτικής συνεργασίας στους τομείς της εκπαίδευσης και της ανταλλαγής τεχνογνωσίας».
Ισχυροί δεσμοί
Η Τουρκία ήταν η πρώτη κατά κύριο λόγο μουσουλμανική χώρα που αναγνώρισε το κράτος του Ισραήλ και διατηρεί μαζί του σταθερές εμπορικές σχέσεις, ακόμη και αν η Άγκυρα δήλωνε ότι επιδιώκει την διακοπή τους κατά την διάρκεια του πολέμου στην Γάζα.
Ο Γιαΐρ Γκολάν, ηγέτης του κόμματος των Δημοκρατών της ισραηλινής κεντροαριστεράς, χαρακτήρισε την ισραηλινή επίθεση στην Συρία «προκλητική και επικίνδυνη». «Μας φέρνει κοντά σε μία σύγκρουση με την Τουρκία και επιδεινώνει το ρήγμα με τους συμμάχους και πρώτα απ’ όλα με τις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε. «Για μία ακόμη φορά, η στρατιωτική ισχύς χρησιμοποιείται για να απαντήσει σε πολιτικούς υπολογισμούς».
Το «αντιτουρκικό χαρτί»
Ομως η απορριπτική στάση απέναντι στον Ερντογάν, ο οποίος επέτρεψε στα μέλη της ηγεσίας της Χαμάς να ζήσουν στην Τουρκία, ξεπερνά το περιβάλλον του Νετανιάχου. Νωρίτερα φέτος, ο Ναφτάλι Μπένετ, προσωπικότητα της κεντροδεξιάς ισραηλινής αντιπολίτευσης και πρώην πρωθυπουργός, κατηγόρησε τον Νετανιάχου ότι αγνοεί «την νέα τουρκική απειλή επικεντρωνόμενος αποκλειστικά στο Ιράν».
Σύμφωνα με την Γκάλια Λιντενστράους, ερευνήτρια στο Institute for National Security Studies του Τελ Αβίβ, από την στιγμή που η Τουρκία υποδέχεται την Χαμάς, το Ισραήλ φοβάται επίσης ότι θα επιτρέψει σε ένοπλες οργανώσεις να είναι ενεργές στην Συρία πράγμα που μελλοντικά θα μπορούσε να συνιστά απειλή για το Ισραήλ».
«Ο Νετανιάχου παίζει το αντιτουρκικό χαρτί. Πιστεύω ότι θεωρεί ότι είναι κάτι γύρω από το οποίο μπορεί να συνασπίσει την βάση του» αναφέρει.
«Ο Νετανιάχου επικρίνεται στο Ισραήλ διότι δεν πέτυχε τους στόχους για τους οποίους ξεκίνησε τους πολέμους του: δεν κατέστρεψε την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, δεν κατέστρεψε την Χαμάς», λέει η Γκιονιούλ Τολ, τουρκικής καταγωγής ερευνήτρια του Middle East Institute της Ουάσινγκτον.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ωστόσο ο Ερντογάν έχει αρκετούς αντιπάλους, οποιαδήποτε επιπλέον απευθείας ενέργεια του Ισραήλ κατά της Τουρκίας κινδυνεύει να δώσει στον Νετανιάχου την εικόνα ενός «απερίσκεπτου ηγέτη, έτοιμου να κάνει τα πάντα για να αγκιστρωθεί στην εξουσία», λέει η Γκιονιούλ Τολ.
Τονίζοντας ότι η τουρκική διάψευση είναι ένας τρόπος για την άμβλυνση της έντασης προσθέτει ότι «ο Ερντογάν θα μπορούσε θαυμάσια να τραβήξει το σκοινί και να δηλώσει “Θα επιτεθούμε, θα απαντήσουμε”, αλλά δεν το κάνει».
Το θέατρο των συγκρούσεων των άλλων
Ιστορικά, τα συμφέροντα της Τουρκίας στην Συρία συμπυκνώνονταν πάντοτε στην αντιμετώπιση του κουρδικού αυτονομισμού, καθώς η βάση του εκτείνεται στις δύο χώρες.
Σήμερα, προτεραιότητα της Τουρκίας είναι η ανάκαμψη της συριακής οικονομίας ώστε οι Σύροι πρόσφυγες που έχουν καταφύγει στο τουρκικό έδαφος να μπορέσουν να επιστρέψουν, αλλά επίσης η εξασφάλιση ενός σταθερού περιφερειακού συμμάχου απέναντι στο μπλοκ Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ στην ανατολική Μεσόγειο, λέει η Γκιονιούλ Τολ.
Η Άγκυρα υποστήριξε τον πρόεδρο της Συρίας Αχμαντ αλ-Σαρά, τζιχαντιστή και επικεφαλής του συνασπισμού των ένοπλων οργανώσεων που οδήγησε στην πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Ασαντ τερματίζοντας τον 13ετή εμφύλιο πόλεμο.
Για την Συρία η πρόκληση είναι να σταματήσει να αποτελεί το θέατρο των συγκρούσεων των άλλων, λέει ο Μαχέρ Ταμράν, συγγραφέας και ερευνητής από την Δαμασκό. «Θα πρέπει να επωφεληθεί από την τουρκοϊσραηλινή αντιπαλότητα για να ανακτήσει την κυριαρχία της».
