Δεκάδες ευρέως χρησιμοποιούμενα χημικά μπορούν να βλάψουν τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου, όπως αποκαλύπτει νέα μεγάλη μελέτη. Πολλά από αυτά τα συστατικά που βρίσκονται σε φυτοφάρμακα και καθημερινά βιομηχανικά προϊόντα, δεν θεωρούνταν ότι επηρεάζουν ζωντανούς οργανισμούς.
Σε εργαστηριακές δοκιμές, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στο Ηνωμένο Βασίλειο, εντόπισαν 168 χημικές ουσίες που εμποδίζουν την ανάπτυξη των υγιών βακτηρίων του εντέρου, διαταράσσοντας πιθανώς την ισορροπία του μικροβιώματος. Αυτές οι ουσίες επιβραδύνουν ή σταματούν την ανάπτυξη μικροβίων που παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της συνολικής υγείας.
Οι άνθρωποι έρχονται καθημερινά σε επαφή με πολλές από αυτές τις χημικές ουσίες, μέσω των τροφίμων, του πόσιμου νερού και του περιβάλλοντος. Μέχρι τώρα, κανείς δεν πίστευε ότι θα επηρέαζαν τα βακτήρια του εντέρου.
Χημικές ουσίες και ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά
Όταν τα βακτήρια του εντέρου εκτίθενται σε αυτούς τους χημικούς ρύπους, ορισμένα αλλάζουν τον τρόπο λειτουργίας τους για να επιβιώσουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή η προσαρμογή καθιστά επίσης τα βακτήρια ανθεκτικά σε αντιβιοτικά όπως η σιπροφλοξασίνη. Εάν συμβούν παρόμοιες αλλαγές στο ανθρώπινο σώμα, οι λοιμώξεις θα μπορούσαν να γίνουν πιο δύσκολες στη θεραπεία. Η μελέτη, που ηγήθηκαν οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, περιλάμβανε δοκιμές 1.076 διαφορετικών χημικών ρύπων σε 22 είδη βακτηρίων του εντέρου υπό εργαστηριακές συνθήκες.
Οι χημικές ουσίες που έχουν αποδειχθεί ότι βλάπτουν τα βακτήρια του εντέρου περιλαμβάνουν φυτοφάρμακα όπως ζιζανιοκτόνα και εντομοκτόνα που χρησιμοποιούνται συνήθως στη γεωργία, καθώς και βιομηχανικές χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στα πλαστικά και σε επιβραδυντικά φλόγας.
Το ανθρώπινο μικροβίωμα του εντέρου περιέχει περίπου 4.500 διαφορετικά είδη βακτηρίων που βοηθούν τη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Όταν αυτό το ευαίσθητο σύστημα διαταράσσεται, μπορεί να συμβάλλει σε προβλήματα υγείας, όπως πεπτικά προβλήματα, παχυσαρκία, εξασθένηση του ανοσοποιητικού και επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.
Γιατί οι τρέχουσες δοκιμές χημικής ασφάλειας παραβλέπουν το μικροβίωμα
Οι τρέχουσες αξιολογήσεις χημικής ασφάλειας συνήθως δεν λαμβάνουν υπόψη το μικροβίωμα του εντέρου, καθώς τα χημικά σχεδιάζονται για να στοχεύουν συγκεκριμένους οργανισμούς ή διαδικασίες, π.χ. εντομοκτόνα για έντομα.
Χρησιμοποιώντας τα δεδομένα των πειραμάτων τους, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης για να προβλέψουν αν βιομηχανικά χημικά – είτε ήδη σε χρήση είτε υπό ανάπτυξη – είναι πιθανό να βλάψουν τα βακτήρια του ανθρώπινου εντέρου. Τα ευρήματα και το μοντέλο δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό NatureMicrobiology.
«Η πραγματική αξία αυτής της μεγάλης μελέτης είναι ότι πλέον έχουμε δεδομένα για να προβλέψουμε τις επιπτώσεις νέων χημικών, με στόχο έναν κόσμο όπου τα νέα χημικά σχεδιάζονται ώστε να είναι ασφαλή» δήλωσε ο κύριος συγγραφέας της μελέτης, Κίραν Πατίλ.
«Οι αξιολογήσεις ασφάλειας των νέων χημικών ουσιών για ανθρώπινη χρήση πρέπει να διασφαλίζουν ότι είναι ασφαλείς για τα βακτήρια του εντέρου μας, τα οποία ενδέχεται να εκτεθούν στις ουσίες μέσω της τροφής και του νερού» πρόσθεσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης Δρ. Στέφαν Κάμραντ.
Υπάρχουν περιορισμένα στοιχεία για το πώς τα χημικά στο περιβάλλον επηρεάζουν άμεσα το μικροβίωμα και την ανθρώπινη υγεία. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα βακτήρια του εντέρου εκτίθενται συχνά σε πολλά από τα χημικά που δοκιμάστηκαν, αλλά οι ακριβείς ποσότητες που φτάνουν στο πεπτικό σύστημα παραμένουν ασαφείς. Για να κατανοηθούν καλύτερα οι κίνδυνοι, μελλοντικές μελέτες πρέπει να παρακολουθούν την έκθεση σε χημικά σε ολόκληρο το σώμα.
«Τώρα που αρχίζουμε να ανακαλύπτουμε αυτές τις αλληλεπιδράσεις στο εργαστήριο, είναι σημαντικό να συλλέξουμε περισσότερα δεδομένα πραγματικής έκθεσης, για να δούμε αν υπάρχουν παρόμοιες επιπτώσεις στον οργανισμό μας» δήλωσε ο Δρ. Πατίλ.
Στο μεταξύ, συνέστησαν στους πολίτες να λάβουν μέτρα για να αποφύγουν την έκθεση σε αυτές τις ουσίες, για παράδειγμα να αποφεύγουν τα φυτοφάρμακα στο σπίτι και να πλένουν τα φρούτα και τα λαχανικά πριν τα καταναλώσουν.
