Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της υλοποίησης του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, εγκαινιάζει τον πρώτο Ετήσιο Κύκλο Διαχείρισης Μετανάστευσης, δηλαδή παρέχει μια ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης ασύλου και μετανάστευσης στην ΕΕ, ενώ προχωράει σε συγκεκριμένες προτάσεις.
Πρόταση για δημιουργία Δεξαμενής Αλληλεγγύης
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία της πρώτης Δεξαμενής Αλληλεγγύης, με στόχο την υποστήριξη των κρατών μελών που βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση. Το Συμβούλιο θα αποφασίσει το μέγεθος της δεξαμενής και τον τρόπο συνεισφοράς κάθε κράτους μέλους, ώστε να διασφαλιστεί δίκαιη κατανομή βαρών. Μετά την έγκριση της πρότασης, οι συνεισφορές θα είναι δημόσιες και νομικά δεσμευτικές. Τα κράτη μέλη θα μπορούν να επιλέγουν τον τρόπο συμμετοχής τους, είτε μέσω μετεγκατάστασης αιτούντων άσυλο, οικονομικής στήριξης, είτε με εναλλακτικά ή συνδυασμένα μέτρα.
Παράλληλα, για να διασφαλιστεί η ισορροπία μεταξύ αλληλεγγύης και ευθύνης, το Σύμφωνο προβλέπει ότι τα κράτη μέλη δεν θα υποχρεούνται να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους απέναντι σε κράτος υπό πίεση, εάν η Επιτροπή εντοπίσει σοβαρές συστημικές ελλείψεις στο σύστημα διαχείρισης ασύλου του τελευταίου. Η Επιτροπή θα επανεξετάσει την κατάσταση δύο φορές, τον Ιούλιο και τον Οκτώβριο του 2026.
Ελλάδα, Κύπρος, Ιταλία, Ισπανία
Πιο συγκεκριμένα, με βάση τα στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Ετήσια Έκθεση για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι «σε όλη την Ένωση τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν διάφορες μεταναστευτικές καταστάσεις και πιέσεις» που διαφέρουν τα κριτήρια και τα χαρακτηριστικά τους.
Αρχικά γίνεται αναφορά στην Ελλάδα και την Κύπρο που σύμφωνα με την Έκθεση «βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση λόγω του δυσανάλογου αριθμού αφίξεων κατά το τελευταίο έτος». Η Ισπανία και η Ιταλία βρίσκονται επίσης υπό μεταναστευτική πίεση λόγω του δυσανάλογου αριθμού αφίξεων κατόπιν επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης στη θάλασσα κατά την ίδια περίοδο. Όπως τονίζεται στην Έκθεση «αυτά τα τέσσερα κράτη μέλη θα είναι, επομένως, επιλέξιμα για πρόσβαση στη Δεξαμενή Αλληλεγγύης, το εργαλείο αλληλεγγύης της ΕΕ για τα κράτη μέλη υπό μεταναστευτική πίεση, όταν το Σύμφωνο τεθεί σε εφαρμογή στα μέσα του 2026».
Το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Γερμανία, η Εσθονία, η Ιρλανδία, η Γαλλία, η Κροατία, η Λετονία, η Λιθουανία, οι Κάτω Χώρες, η Πολωνία και η Φινλανδία διατρέχουν κίνδυνο μεταναστευτικής πίεσης, η οποία θα μπορούσε να δημιουργήσει δυσανάλογες υποχρεώσεις το επόμενο έτος. «Τα κράτη αυτά θα έχουν προτεραιότητα πρόσβασης στο Εργαλειοθήκη Στήριξης Μετανάστευσης της ΕΕ και η κατάστασή τους θα επανεκτιμάται με ταχύρρυθμη διαδικασία, ανάλογα με τις εξελίξεις» σύμφωνα με την Έκθεση.
