Από την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος μέχρι την αύξηση της παραγωγικότητας και τα φορολογικά κίνητρα για τους εργοδότες, οι παροχές που προσφέρονται επιπλέον του μισθού κερδίζουν σταθερά έδαφος στην ατζέντα των επιχειρήσεων. Στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης βρίσκονται τα κουπόνια σίτισης, ένα εργαλείο που, υπό προϋποθέσεις, λειτουργεί σαν «καθαρή» αύξηση μισθού και απαντά πρακτικά στην καθημερινή πίεση του κόστους ζωής.
Σήμερα, το ημερήσιο αφορολόγητο όριο για τα κουπόνια σίτισης παραμένει στα 6 ευρώ — ένα επίπεδο που δεν έχει αλλάξει από το 2004. Ωστόσο, σε μια περίοδο επίμονης ακρίβειας, με τις τιμές τροφίμων και βασικών αγαθών να επιβαρύνουν σημαντικά τα νοικοκυριά, η συζήτηση για αναπροσαρμογή του ορίου έχει αναζωπυρωθεί. Μάλιστα, εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο παρεμβάσεων που εξετάζονται ενόψει των ανακοινώσεων της ΔΕΘ, σε συνδυασμό με την αύξηση του κατώτατου μισθού και τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών.
Στο ίδιο κλίμα, προηγήθηκε πρόσφατα επιστολή των κοινωνικών εταίρων προς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με αίτημα να αυξηθεί το ημερήσιο αφορολόγητο όριο των κουπονιών σίτισης από τα 6 στα 10 ευρώ. Πρόκειται για μια αλλαγή που, αν προχωρήσει, μπορεί να έχει άμεσο και αισθητό αποτύπωμα στην τσέπη των εργαζομένων, χωρίς να μετατραπεί σε πρόσθετο φορολογικό βάρος.
Σύμφωνα με έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ και της Edenred (Ιούνιος), περίπου ένας στους τέσσερις εργαζόμενους στην Ελλάδα λαμβάνει κουπόνια ή κάρτες σίτισης από τον εργοδότη του σε τακτική ή περιστασιακή βάση. Το ποσοστό αυτό δείχνει ότι το μοντέλο έχει ήδη ριζώσει, αλλά έχει και περιθώριο περαιτέρω διείσδυσης, παράλληλα με άλλες παροχές όπως ιδιωτική ασφάλιση, προγράμματα εκπαίδευσης, εταιρικό αυτοκίνητο ή ακόμη και δωρεάν μετοχές που συναντώνται συχνότερα στις μεγάλες επιχειρήσεις.
Κουπόνια σίτισης: Τι αλλάζει αν το αφορολόγητο όριο πάει στα 10 ευρώ
Με το ισχύον πλαίσιο, η αξία της κάρτας σίτισης διαμορφώνεται στα 6 ευρώ ημερησίως. Αυτό μεταφράζεται σε μηνιαίο όφελος περίπου 120 έως 132 ευρώ, υπολογίζοντας 20 έως 22 εργάσιμες ημέρες. Το ποσό, αν και δεν αντικαθιστά μια συνολική μισθολογική αύξηση, λειτουργεί ως στοχευμένη ενίσχυση που «γράφει» στην καθημερινότητα: φαγητό, καφές, βασικές αγορές από το σούπερ μάρκετ.
Αν το ημερήσιο όριο αυξηθεί στα 10 ευρώ, τότε το αντίστοιχο μηνιαίο όφελος ανεβαίνει στα 200 έως 220 ευρώ. Η διαφορά είναι σημαντική, ειδικά για εργαζόμενους που προσπαθούν να καλύψουν αυξημένα έξοδα διατροφής ή να περιορίσουν τις απώλειες αγοραστικής δύναμης. Τα κουπόνια σίτισης εξαργυρώνονται σε σούπερ μάρκετ, εστιατόρια και καφετέριες, κάτι που τα καθιστά μια ευέλικτη και πρακτική παροχή, εύκολα αξιοποιήσιμη χωρίς γραφειοκρατία.
Το πιο κρίσιμο στοιχείο, όμως, είναι το πώς βιώνεται αυτή η ενίσχυση: επειδή συνδέεται με φορολογική και ασφαλιστική μεταχείριση, μπορεί να λειτουργήσει ως «καθαρή αύξηση» — δηλαδή ως ποσό που φτάνει στον εργαζόμενο πιο άμεσα και με λιγότερες παρακρατήσεις, σε σύγκριση με μια ισόποση αύξηση στον μισθό.
Γιατί τα κουπόνια σίτισης θεωρούνται «καθαρή» αύξηση
Ο λόγος που τα κουπόνια σίτισης απασχολούν τόσο έντονα εργοδότες και εργαζομένους είναι ότι προσφέρουν έναν τρόπο τόνωσης του εισοδήματος χωρίς να επιβαρύνονται από το σύνολο των κρατήσεων που συνοδεύουν τον μισθό. Με απλά λόγια, όταν τηρούνται τα προβλεπόμενα όρια, το όφελος δεν «ροκανίζεται» από ασφαλιστικές εισφορές και φόρους.
Σήμερα, εφόσον δεν υπερβαίνεται το ημερήσιο όριο αξίας των 6 ευρώ, τα κουπόνια γευμάτων εξαιρούνται από εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και από φόρο παρακράτησης. Γι’ αυτό και η πιθανή αύξηση του αφορολόγητου ορίου στα 10 ευρώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία: θα ενίσχυε το «καθαρό» ποσό που λαμβάνει ο εργαζόμενος, ενώ ταυτόχρονα θα διατηρούσε το κίνητρο για τον εργοδότη να προτιμήσει μια παροχή με πιο αποδοτικό κόστος.
Τα φορολογικά κίνητρα και η ευρωπαϊκή εμπειρία
Σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης — όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Γερμανία — τα κουπόνια/κάρτες σίτισης αποτελούν θεσμοθετημένο εργαλείο εδώ και δεκαετίες. Η διάδοσή τους δεν οφείλεται μόνο στη χρησιμότητα για τους εργαζόμενους, αλλά και στο ότι τα φορολογικά κίνητρα έχουν σχεδιαστεί ώστε να ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να τα εντάσσουν στα πακέτα αποδοχών τους.
Υπό αυτή την έννοια, μια αύξηση της ημερήσιας αξίας της κάρτας σίτισης δεν είναι απλώς μια τεχνική αλλαγή σε ένα όριο που έχει μείνει πίσω στον χρόνο. Μπορεί να λειτουργήσει ως βήμα σύγκλισης της ελληνικής αγοράς με την ευρωπαϊκή πρακτική και, κυρίως, ως μέτρο με άμεσο αποτέλεσμα στο διαθέσιμο εισόδημα. Παράλληλα, τα ευρήματα ερευνών δείχνουν ότι τα φορολογικά κίνητρα μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο ώστε περισσότερες επιχειρήσεις — ιδιαίτερα μικρομεσαίες, που συχνά έχουν περιορισμένα περιθώρια για οριζόντιες αυξήσεις — να προσφέρουν τέτοιου τύπου παροχές.
Το συμπέρασμα: Μια μικρή αλλαγή ορίου, μεγάλο πρακτικό όφελος
Η συζήτηση για τα κουπόνια σίτισης και την πιθανή ενίσχυση του αφορολόγητου ορίου στα 10 ευρώ δεν αφορά μόνο αριθμούς. Αφορά το πώς μπορεί να στηριχθεί ουσιαστικά η καθημερινότητα των εργαζομένων, σε μια περίοδο που η ακρίβεια δεν αφήνει πολλά περιθώρια. Με το σωστό πλαίσιο, τα κουπόνια σίτισης μπορούν να λειτουργήσουν ως πραγματική «καθαρή» αύξηση μισθού, να ενισχύσουν την αγοραστική δύναμη, να βελτιώσουν την εργασιακή ικανοποίηση και να προσφέρουν στις επιχειρήσεις ένα αποτελεσματικό, φορολογικά ευνοϊκό εργαλείο παροχών.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν και πώς θα προχωρήσει η αναπροσαρμογή του ορίου, ώστε τα κουπόνια σίτισης να ανταποκριθούν στις σημερινές ανάγκες και να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερο ρόλο στη σύγχρονη πολιτική αμοιβών.
