Σε μια συντονισμένη προσπάθεια να αντιμετωπιστεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα των ελληνικών θαλασσών, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ενεργοποιεί πιλοτικό πρόγραμμα για τη διαχείριση του λαγοκέφαλου. Ο λαγοκέφαλος, ως χωροκατακτητικό ξενικό είδος, έχει εξελιχθεί σε πραγματική απειλή για τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, τα οικοσυστήματα, την αλιευτική δραστηριότητα και, τελικά, το εισόδημα των επαγγελματιών αλιέων.
Με στοχευμένη αλίευση, οικονομικά κίνητρα και επιστημονική παρακολούθηση, το πρόγραμμα φιλοδοξεί να βάλει τις βάσεις για μια πιο οργανωμένη και αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου, ξεκινώντας από τις περιοχές όπου το πρόβλημα είναι εντονότερο: την Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο.
Η σχετική πρόσκληση για υποβολή προτάσεων, με τίτλο «Εφαρμογή λύσεων διαχείρισης του χωροκατακτητικού ξενικού είδους: Λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus)», υπεγράφη από τον Γενικό Γραμματέα Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρο Πρωτοψάλτη.
Η δράση εντάσσεται στο Πρόγραμμα «Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια και Θάλασσα» 2021–2027 και συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της παρέμβασης όχι μόνο σε εθνικό αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Πιλοτικό πρόγραμμα 1,5 εκατ. ευρώ για Κρήτη και Νότιο Αιγαίο
Η συνολική συγχρηματοδοτούμενη δημόσια δαπάνη ανέρχεται σε 1.500.000 ευρώ. Δυνητικοί δικαιούχοι είναι η Περιφέρεια Κρήτης και η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, οι οποίες καλούνται να υποβάλουν κοινή πρόταση, ώστε να εξασφαλιστεί η ένταξη και χρηματοδότηση της πράξης. Η επιλογή των δύο αυτών περιοχών δεν είναι τυχαία: στην Κρήτη καταγράφεται η σημαντικότερη συγκέντρωση πληθυσμού λαγοκέφαλου στον ελλαδικό χώρο, ενώ το Νότιο Αιγαίο αντιμετωπίζει επίσης έντονη πίεση από την εξάπλωση του είδους.
Ο σχεδιασμός της πρώτης, πιλοτικής φάσης έχει διπλό χαρακτήρα. Από τη μία, στοχεύει στην άμεση μείωση των πληθυσμών του λαγοκέφαλου μέσω οργανωμένης και συστηματικής αλίευσης. Από την άλλη, επιδιώκει να συγκεντρώσει δεδομένα και εμπειρία πεδίου, ώστε να δημιουργηθεί ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο διαχείρισης που θα μπορεί να επεκταθεί και σε άλλες περιοχές.
Αμοιβή αλιέων: Έως 5,33 ευρώ ανά κιλό λαγοκέφαλου
Κεντρικό στοιχείο του προγράμματος είναι η ενεργός συμμετοχή των επαγγελματιών αλιέων παράκτιας αλιείας. Για να ενισχυθεί ουσιαστικά αυτή η συμμετοχή, προβλέπεται χρηματική αμοιβή που μπορεί να φτάσει έως τα 5,33 ευρώ (καθαρά) ανά κιλό αλιευμένου λαγοκέφαλου.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη λειτουργεί ως κίνητρο για στοχευμένη αλίευση, αντισταθμίζοντας μέρος των ζημιών που προκαλεί το είδος στα εργαλεία και στα αλιεύματα, αλλά και τον χρόνο που απαιτείται για μια τέτοια εξειδικευμένη προσπάθεια.
Παράλληλα, το πρόγραμμα δεν περιορίζεται μόνο στην αμοιβή. Προβλέπει διακριτά τις αναγκαίες δαπάνες για τη συλλογή, την προσωρινή αποθήκευση, τη μεταφορά και τη διαχείριση των αλιευμένων ποσοτήτων, καθώς και την προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού.
Με άλλα λόγια, αντιμετωπίζει την αλίευση του λαγοκέφαλου ως μια ολοκληρωμένη επιχειρησιακή διαδικασία, όπου η οργάνωση και η ασφάλεια είναι εξίσου σημαντικές με την ίδια τη σύλληψη.
Γιατί ο λαγοκέφαλος θεωρείται τόσο επικίνδυνος
Ο λαγοκέφαλος συγκαταλέγεται στα πλέον προβληματικά χωροκατακτητικά ξενικά είδη στις ελληνικές θάλασσες. Η εξάπλωσή του επιφέρει πολλαπλές επιπτώσεις: ανταγωνίζεται ή θηρεύει ενδημικά είδη, διαταράσσοντας τις ισορροπίες των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, ενώ προκαλεί και άμεσες οικονομικές ζημιές στην αλιεία, καθώς καταστρέφει δίκτυα και παραγάδια ή αλλοιώνει τα αλιεύματα.
Επιπλέον, απαιτεί ιδιαίτερους χειρισμούς λόγω της τοξικότητάς του, στοιχείο που καθιστά απαραίτητες τις σωστές διαδικασίες συλλογής, αποθήκευσης και διαχείρισης, αλλά και την υπεύθυνη ενημέρωση του κοινού.
Τι περιλαμβάνει η δράση: από την αλίευση έως την ενημέρωση
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ένα σύνολο δράσεων που λειτουργούν συμπληρωματικά:
– Στοχευμένη αλίευση του λαγοκέφαλου με την ενεργό συμμετοχή επαγγελματιών αλιέων παράκτιας αλιείας.
– Χρηματική αμοιβή στους συμμετέχοντες αλιείς, έως 5,33 ευρώ ανά κιλό αλιευμένου λαγοκέφαλου.
– Επιστημονική παρακολούθηση της πράξης, ώστε να καταγράφεται η αποτελεσματικότητα και να προκύπτουν χρήσιμα συμπεράσματα.
– Καταγραφή, αποτίμηση και παρουσίαση αποτελεσμάτων, για διαφάνεια και αξιοποίηση της εμπειρίας σε μελλοντικές παρεμβάσεις.
– Υποδομές συλλογής, προσωρινής αποθήκευσης, καταγραφής, ζύγισης και διαχείρισης των αλιευμένων ποσοτήτων.
– Δράσεις δημοσιότητας και ενημέρωσης του κοινού, με στόχο την πρόληψη κινδύνων και την ενίσχυση της κοινωνικής επίγνωσης.
Ο συνδυασμός οικονομικών κινήτρων, πρακτικών υποδομών και επιστημονικής τεκμηρίωσης δείχνει μια πιο ώριμη προσέγγιση: ο λαγοκέφαλος δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα μεμονωμένο «πρόβλημα αλιείας», αλλά ως μια πολυπαραγοντική απειλή που χρειάζεται συνολική διαχείριση.
Προθεσμίες και διαδικασία υποβολής
Η υποβολή προτάσεων θα πραγματοποιείται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω του ΟΠΣ, από την επόμενη ημέρα της υπογραφής της πρόσκλησης (ώρα 10:00 π.μ.) έως και τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 (ώρα 14:00). Η μακρά περίοδος υποβολής δίνει τον χρόνο για σωστό σχεδιασμό και συντονισμό, ώστε η κοινή πρόταση των δύο Περιφερειών να ανταποκρίνεται στις επιχειρησιακές ανάγκες και στους στόχους του προγράμματος.
