Οι αστρονόμοι εδώ και καιρό αναζητούν μια κοσμική εξήγηση για το Άστρο της Βηθλεέμ στη Βίβλο, το φωτεινό ουράνιο σώμα που, σύμφωνα με την ιστορία, καθοδήγησε τους Μάγους από την Ιερουσαλήμ για να χαιρετήσουν το βρέφος Ιησού. Μια παλιά υπόθεση υποστήριζε ότι το Άστρο της Βηθλεέμ ήταν στην πραγματικότητα μια σύνοδος, ίσως ανάμεσα στον Δία και τον Κρόνο. Αλλά αυτή τη γιορτινή περίοδο, ένας επιστήμονας παρουσίασε έναν νέο υποψήφιο: έναν κομήτη.
Αναφορές για έναν κομήτη εντοπίζονται σε κινεζικά αρχεία από το 5 π.Χ., σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 3 Δεκεμβρίου στο Journal of the British Astronomical Association και γράφτηκε από τον Mark Matney, πλανητικό επιστήμονα της NASA, ο οποίος πραγματοποίησε την έρευνα ανεξάρτητα από τον οργανισμό.
Ο Matney θυμάται πώς, όταν ήταν φοιτητής, εργαζόταν σε ένα πλανητάριο που παρουσίαζε μια χριστουγεννιάτικη εκπομπή για τον ουρανό, αφηγούμενο την ιστορία του Αστεριού της Βηθλεέμ, το οποίο ανέτελλε στον νότιο ουρανό μέχρι που φαινόταν να σταματάει πάνω από το κεφάλι. Η εκπομπή του πλανηταρίου έλεγε ότι κανένα γνωστό αστρονομικό αντικείμενο δεν θα μπορούσε να κινηθεί όπως περιγράφει η ιστορία των μάγων — η περιστροφή της Γης σημαίνει ότι όλα τα αντικείμενα στον ουρανό ανατέλλουν από την ανατολή και δύουν στη δύση.
«Θυμάμαι να κάθομαι εκεί λέγοντας, ‘Ω, ξέρω ένα που θα μπορούσε να το κάνει αυτό’», λέει ο Matney. Υπέθεσε ότι ένας κομήτης μεγάλου περιόδου από το μυστηριώδες Νέφος του Όορτ, που βρίσκεται πολύ πέρα από τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, θα μπορούσε να είναι το κλειδί.
Αν ένας τέτοιος κομήτης περνούσε εξαιρετικά κοντά στη Γη — περίπου στην απόσταση της Σελήνης — θα μπορούσε να δημιουργήσει την παράξενη εμφάνιση ενός αστέριου που ανατέλλει στον ουρανό κατά τη διάρκεια της ημέρας και στη συνέχεια φαίνεται να μένει ακίνητο για μερικές ώρες. «Ένας κομήτης θα μπορούσε να παραμείνει σε ένα σημείο αν βρισκόταν ουσιαστικά σε ‘πορεία σύγκρουσης’ με τη Γη», λέει ο Matney. «Αυτό ακριβώς θα περίμενε κανείς από ένα αντικείμενο που πρόκειται να περάσει πάρα πολύ κοντά στη Γη.»
Για να δοκιμάσει την ιδέα του, ο Matney στράφηκε σε προηγούμενες αναφορές κινεζικών αρχείων για ένα «αστέρι-σκούπα (broom star)» — ένας όρος που συχνά χρησιμοποιείται για να περιγράψει κομήτες, αναφερόμενος στην δυναμική τους ουρά — που εμφανίστηκε την άνοιξη του 5 π.Χ. Τα αρχεία αυτά έχουν τραβήξει την προσοχή των κυνηγών του Αστεριού της Βηθλεέμ για δεκαετίες.
Ενδιαφέρον είναι ότι τα κινεζικά αρχεία φαίνεται να υποδηλώνουν ότι το παράξενο αστέρι παρέμεινε στον ίδιο αστερισμό για 70 ημέρες — πολύ περισσότερο από όσο θα ήταν δυνατό για έναν κομήτη, οδηγώντας ορισμένους αστρονόμους να υποθέσουν ότι το αντικείμενο ήταν ίσως μια φωτεινή νέα με ακτινωτή εμφάνιση. Ο Matney, ωστόσο, λέει ότι αυτή η περιγραφή υποστηρίζει τη θεωρία του για έναν κομήτη σε πορεία σύγκρουσης με τη Γη.
Άλλοι αστρονόμοι είναι λιγότερο αισιόδοξοι. Ο Ralph Neuhäuser, αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο Friedrich Schiller στη Γερμανία, ο οποίος επίσης μελετά την αστρονομία μέσα από την ιστορία, λέει ότι το κινεζικό αρχείο μπορεί να είναι παραπλανητικό. «Όσο παλαιότερο είναι ένα αρχείο, γενικά τόσο λιγότερες πληροφορίες διατηρούνται», λέει. Άλλοι αστρονόμοι έχουν επίσης προτείνει ότι η αναζήτηση μιας εξήγησης για το αστέρι είναι, στην καλύτερη περίπτωση, παραπλανητική.
Ο Matney δεν αρνείται τους περιορισμούς των αρχείων, επισημαίνοντας ότι θα προτιμούσε να υπάρχουν περισσότερες πηγές. Λέει ότι ο στόχος του δεν είναι να ταυτοποιήσει το Άστρο της Βηθλεέμ άμεσα, αλλά να προτείνει ένα έγκυρο αστρονομικό αντικείμενο που θα μπορούσε να ταιριάξει με τη συμπεριφορά που περιγράφεται.
«Είμαι σίγουρος ότι αυτό το άρθρο δεν θα είναι η τελευταία λέξη για το Αστέρι της Βηθλεέμ, αλλά φαίνεται να αποτελεί μια αξιόλογη συνεισφορά στην εγκληματολογική αστρονομία», είπε ο Frederick Walter, αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο Stony Brook.
