Ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει πλέον εδραιωθεί ως ενδημικό νόσημα στην Ελλάδα, με κρούσματα να εμφανίζονται σχεδόν κάθε χρόνο κατά τους θερινούς μήνες.
Αυτό υπενθύμισε ο επίκουρος καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας Γκίκας Μαγιορκίνης, εξηγώντας παράλληλα γιατί το πρόσφατο περιστατικό στην Αγία Παρασκευή δεν αποτελεί λόγο πανικού. Από το 2010 και μετά, ο ιός καταγράφεται σταθερά στη χώρα, με την εποχική δραστηριότητά του να κορυφώνεται το καλοκαίρι και, σε ορισμένες χρονιές, να παρατείνεται έως τις αρχές του φθινοπώρου.
Το βασικό μήνυμα που θέλησε να περάσει ο κ. Μαγιορκίνης είναι ξεκάθαρο: ο ιός του Δυτικού Νείλου απαιτεί επαγρύπνηση και σωστή πρόληψη, όχι υπερβολικό φόβο. Η ενημέρωση για το πώς μεταδίδεται, ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και ποια είναι τα αποτελεσματικά μέτρα προστασίας μπορεί να κάνει τη διαφορά, ειδικά για τις ευπαθείς ομάδες.
Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο
Ο κ. Μαγιορκίνης ξεκαθάρισε ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η μετάδοση γίνεται αποκλειστικά μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού.
Για να μολυνθεί ένα κουνούπι, πρέπει προηγουμένως να έχει τσιμπήσει μολυσμένο πτηνό. Με άλλα λόγια, ο κύκλος του ιού στη φύση συνδέεται κυρίως με τα πτηνά και τα κουνούπια, ενώ ο άνθρωπος θεωρείται «τελικός ξενιστής» και δεν συμβάλλει στην περαιτέρω διασπορά.
Αυτό σημαίνει ότι ένας άνθρωπος που νοσεί δεν μπορεί να «κολλήσει» το περιβάλλον του με την καθημερινή επαφή, ούτε μπορεί να μεταδώσει τον ιό σε άλλο κουνούπι μέσω τσιμπήματος. Όπως το έθεσε χαρακτηριστικά, «ο ιός κυκλοφορεί από τα πτηνά μέσω των κουνουπιών στον άνθρωπο». Η διευκρίνιση αυτή είναι καθοριστική, γιατί αντιμετωπίζει μία από τις πιο συχνές παρανοήσεις γύρω από τη νόσο.
Η εικόνα στην Αττική και η πιθανή σύνδεση με τον «Ντάνιελ»
Με αφορμή το πρώτο φετινό κρούσμα στην Αγία Παρασκευή, ο επίκουρος καθηγητής σημείωσε ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται κυκλοφορία του ιού και στην Αττική. Η παρουσία κρουσμάτων στην περιοχή δεν αποτελεί, πλέον, κάτι πρωτόγνωρο, ειδικά μετά την κακοκαιρία «Ντάνιελ».
Η πιθανή εξήγηση, όπως ανέφερε, σχετίζεται με τις μετακινήσεις πληθυσμών πτηνών που πυροδοτήθηκαν από το ακραίο καιρικό φαινόμενο. Τέτοιες μετακινήσεις μπορούν να επηρεάσουν την «οικολογία» του ιού, μεταφέροντας την κυκλοφορία του σε νέες περιοχές ή ενισχύοντας τη δραστηριότητα σε ζώνες όπου ήδη υπήρχε.
Παρά ταύτα, ο κ. Μαγιορκίνης τόνισε ότι η υψηλότερη δραστηριότητα εξακολουθεί να καταγράφεται στην κεντρική Ελλάδα, με επίκεντρο τη Λάρισα, όπου κάθε χρόνο εμφανίζονται τα περισσότερα περιστατικά. Έτσι, το κρούσμα στην Αγία Παρασκευή δεν προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση στους ειδικούς, αλλά λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν περιορίζεται αυστηρά σε μία γεωγραφική ζώνη.
Οι περισσότεροι δεν καταλαβαίνουν ότι μολύνθηκαν
Παρότι δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τον ιό του Δυτικού Νείλου, η κλινική εικόνα στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ήπια ή και ανύπαρκτη. Ο κ. Μαγιορκίνης υπογράμμισε ότι η πλειονότητα όσων μολυνθούν δεν θα εμφανίσει κανένα σύμπτωμα. Πολλοί θα περάσουν τη λοίμωξη χωρίς να το αντιληφθούν, κάτι που εξηγεί γιατί ο ιός μπορεί να κυκλοφορεί στην κοινότητα χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτός.
Σε ένα μικρό ποσοστό, εμφανίζονται ήπια συμπτώματα που μοιάζουν με ίωση: κόπωση, αδυναμία, κακουχία και μια γενική αίσθηση ότι «κάτι δεν πάει καλά», χωρίς απαραίτητα ειδικά χαρακτηριστικά που να δείχνουν άμεσα την αιτία.
Ωστόσο, σε λιγότερο από το 1% των περιπτώσεων, ο ιός μπορεί να οδηγήσει στη λεγόμενη νευροδιεισδυτική νόσο, προσβάλλοντας το νευρικό σύστημα και προκαλώντας εγκεφαλίτιδα. Όπως εξήγησε, δεν πρόκειται για την πιο επικίνδυνη μορφή εγκεφαλίτιδας που υπάρχει, αλλά παραμένει σοβαρή κατάσταση, με πιθανότητα βαριάς νόσησης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θανάτου.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από σοβαρή νόσο
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού που έχουν αυξημένη πιθανότητα επιπλοκών. Σύμφωνα με τον κ. Μαγιορκίνη, υψηλότερο κίνδυνο για τη σοβαρή, νευροδιεισδυτική μορφή της νόσου έχουν:
– άτομα άνω των 65 ετών,
– άτομα με ανοσοκαταστολή,
– άτομα με χρόνια νοσήματα.
Για τις ομάδες αυτές, η πρόληψη δεν είναι απλώς μια γενική σύσταση, αλλά πρακτική ανάγκη, καθώς η πιθανότητα σοβαρής εξέλιξης είναι μεγαλύτερη.
Τα μέτρα προστασίας για τον ιό του Δυτικού Νείλου
Εφόσον η μετάδοση εξαρτάται από τα κουνούπια, η πρόληψη βασίζεται στην αποφυγή τσιμπημάτων, σύμφωνα και με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ. Ο κ. Μαγιορκίνης στάθηκε σε πρακτικά μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα στην καθημερινότητα:
– Τοποθέτηση σιτών σε παράθυρα και πόρτες, ώστε να μειώνεται η είσοδος κουνουπιών στο σπίτι.
– Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο δέρμα, ιδιαίτερα όταν βρισκόμαστε σε εξωτερικούς χώρους.
– Χρήση εντομοαπωθητικών ή άλλων εγκεκριμένων μέσων στους χώρους διαμονής, όπου αυτό είναι απαραίτητο.
– Απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, μπαλκόνια, γλάστρες και δοχεία, επειδή αποτελούν εστίες αναπαραγωγής κουνουπιών.
– Αποφυγή παραμονής σε εξωτερικούς χώρους τις ώρες που τα κουνούπια είναι πιο δραστήρια.
– Επιλογή ρούχων που καλύπτουν το σώμα (μακρυμάνικα και μακριά παντελόνια), ιδιαίτερα για όσους ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες.
