Τη δική του τοποθέτηση για τη μεγάλη φωτιά που ξέσπασε στην Πάρο έκανε το πρωί της Πέμπτης 30 Ιουλίου ο Μάνος Νιφλής, μέσα από την εκπομπή «Ώρα Ελλάδος» στο Open. Με αφορμή το ρεπορτάζ για τις συλλήψεις του δημάρχου Πάρου, του αρμόδιου αντιδημάρχου, του εργολάβου διαχείρισης απορριμμάτων και οδηγού απορριμματοφόρου, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας για την πυρκαγιά που εκδηλώθηκε κοντά στον ΧΥΤΑ του νησιού, ο δημοσιογράφος έβαλε στο επίκεντρο το ζήτημα που συχνά αποφεύγουμε να κοιτάξουμε κατάματα: τις ανθρώπινες ευθύνες πίσω από τέτοιες καταστροφές.
Η τοποθέτηση του Μάνου Νιφλή: «Αυτά τα εγκλήματα που γίνονται και τα διαπιστώνουμε μετά, είναι αρχικά για γέλια» δεν ήταν απλώς ένα αιχμηρό σχόλιο της στιγμής. Ήταν ένα ξέσπασμα που συμπύκνωσε μια ευρύτερη αγανάκτηση: ότι κάθε καλοκαίρι, κάθε φορά που μια φωτιά ξεφεύγει, στήνεται μια γνώριμη συζήτηση για ανέμους, για ξηρασία, για «την κακιά ώρα»—και κάπως έτσι, η οργανωτική ανεπάρκεια, οι παραλείψεις και τα χρόνια προβλήματα μένουν στο περιθώριο, μέχρι να τα ξαναβρούμε μπροστά μας με κόστος ανυπολόγιστο.
Μάνος Νιφλής: «Αυτά τα εγκλήματα που γίνονται και τα διαπιστώνουμε μετά, είναι αρχικά για γέλια» και η ευθύνη πέρα από τη «φύση»
Σχολιάζοντας το ρεπορτάζ και τη δικαστική εξέλιξη με τις συλλήψεις, ο Μάνος Νιφλής στάθηκε στο ότι δεν είναι πάντα η φύση που «φταίει». Όπως τόνισε, είναι βολικό να αποδίδουμε όλα τα γεγονότα στον καιρό, στους ανέμους ή σε μια απρόσεκτη σπίθα. Η πραγματικότητα, όμως, είναι συχνά πιο σύνθετη και—κυρίως—πιο ανθρώπινη.
Η φράση του, «Δεν μας φταίει πάντα η φύση, δεν μας φταίει πάντα ο καιρός ή οι άνεμοι από μία σπίθα ή οτιδήποτε άλλο ή κάποιος που έκανε το λαθάκι», λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι οι πυρκαγιές, ειδικά όταν ξεσπούν σε σημεία κρίσιμων υποδομών ή σε χώρους με υψηλό κίνδυνο (όπως εγκαταστάσεις απορριμμάτων), δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως «ατυχήματα» που απλώς συνέβησαν. Η πρόληψη, η ορθή διαχείριση και ο έλεγχος είναι υποχρεώσεις με συγκεκριμένες αρμοδιότητες, όχι ευχές που εκπληρώνονται όταν όλα πάνε καλά.
Η Πάρος, ο ΧΥΤΑ και το χρόνιο πρόβλημα της διαχείρισης απορριμμάτων
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο δημοσιογράφος στην εικόνα και την κατάσταση που επικρατεί στον χώρο διαχείρισης απορριμμάτων της Πάρου. Η διαχείριση απορριμμάτων, ειδικά σε νησιά με έντονη τουριστική κίνηση, δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια: είναι ζήτημα ασφάλειας, δημόσιας υγείας και προστασίας του περιβάλλοντος. Όταν οι υποδομές πιέζονται από αυξημένους όγκους σκουπιδιών, όταν οι διαδικασίες δεν τηρούνται αυστηρά ή όταν ένα σύστημα λειτουργεί «με μπαλώματα», η πιθανότητα ατυχήματος μεγαλώνει.
«Εδώ στην Πάρο έχουμε μία χωματερή που εξελίσσεται σε ΧΥΤΑ», σχολίασε ο Μάνος Νιφλής, εκφράζοντας την ενόχλησή του για μια κατάσταση που, όπως υπονοείται, μοιάζει να βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο ή να λειτουργεί σε επίπεδο που δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις ενός οργανωμένου ΧΥΤΑ. Αυτές οι γκρίζες ζώνες—όπου κάτι «είναι και δεν είναι»—είναι συχνά το σημείο που γεννιούνται τα μεγαλύτερα προβλήματα, γιατί θολώνουν οι κανόνες, οι ευθύνες και τα όρια.
Όταν το «μετά» γίνεται κανόνας
Το πιο αιχμηρό κομμάτι της τοποθέτησης ήρθε όταν ο Μάνος Νιφλής μίλησε για το μοτίβο που επαναλαμβάνεται: πρώτα η καταστροφή και μετά η διαπίστωση. «Δηλαδή, παιδιά, πραγματικά αυτά τα εγκλήματα που γίνονται και τα διαπιστώνουμε μετά, και τα συζητάμε μετά στις τηλεοράσεις και στις εκπομπές, είναι αρχικά για γέλια», είπε εμφανώς αγανακτισμένος.
Η δύναμη αυτής της φράσης βρίσκεται στην αντίφαση που υπογραμμίζει: το να είναι «για γέλια» κάτι που στην ουσία είναι τραγικό. Το γέλιο εδώ δεν είναι ελαφρότητα· είναι η πικρή ειρωνεία ενός συστήματος που αντιδρά αντί να προλαμβάνει, που ανακαλύπτει ελλείψεις όταν πλέον είναι αργά, και που συχνά περιορίζεται σε τηλεοπτικές αναλύσεις αφού πρώτα έχουν καεί εκτάσεις, έχουν κινδυνεύσει ζωές και έχουν πληγεί κοινότητες.
