Με αφορμή τη νέα του επιθεώρηση στο θέατρο Δελφινάριο, ο Μάρκος Σεφερλής μίλησε αυτή την εβδομάδα στο ένθετο Secret των Παραπολιτικών και στη δημοσιογράφο Σάσα Σταμάτη. Στη συνέντευξη, ο αγαπημένος κωμικός ξεδιπλώνει τη λογική πίσω από τη σάτιρά του, εξηγεί γιατί στην παράστασή του χωρούν και πρόσωπα της πολιτικής επικαιρότητας και περιγράφει, με το γνώριμο χιούμορ και την αμεσότητά του, τη δική του ιδιαίτερη σχέση με τον ύπνο. Ο Μάρκος Σεφερλής παραμένει, άλλωστε, ένας καλλιτέχνης που αντλεί υλικό από την καθημερινότητα, από όσα συζητιούνται «παντού» και από πρόσωπα που, όπως λέει, ξεχωρίζουν με τρόπο που αναπόφευκτα τα φέρνει στο κέντρο της σκηνής.
Μάρκος Σεφερλής: Όταν η επικαιρότητα γίνεται σάτιρα με καλή διάθεση
Στο ερώτημα για το αν τον εμπνέουν συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα, όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης και η Ζωή Κωνσταντοπούλου, η απάντησή του είναι άμεση και καθόλου επιτηδευμένη: «Και ποιον δεν εμπνέουν;». Για τον Μάρκο Σεφερλή, η έμπνευση δεν είναι μυστήριο ούτε προϊόν αποστειρωμένης παρατήρησης. Είναι η ίδια η δημόσια συζήτηση που γίνεται στα καφενεία, στα γραφεία, στις παρέες. Πρόσωπα που βρίσκονται στην επικαιρότητα, που προκαλούν αντιδράσεις, που ξεχωρίζουν είτε με τον λόγο είτε με την παρουσία τους, είναι φυσικό να περνούν και από το φίλτρο της κωμωδίας.
Το σημαντικό, όπως τονίζει, είναι ο τρόπος. Η σάτιρα, στη δική του προσέγγιση, δεν έχει στόχο να μειώσει ανθρώπους ούτε να «χτίσει» γέλιο πάνω σε ύβρεις. Αντιθέτως, επιμένει πως όλα γίνονται «πάντα με καλή διάθεση». Δεν παρουσιάζει τη θέση του ως άμυνα ή ως προσπάθεια να «απενοχοποιηθεί». Τη διατυπώνει ως ξεκάθαρη αρχή: δεν λέει κάτι συκοφαντικό, δεν υβρίζει, δεν επιτίθεται προσωπικά και δεν λειτουργεί με εμμονές.
Αντίθετα, εξηγεί πως επιλέγει πρόσωπα που ο κόσμος γνωρίζει πολύ καλά. Αυτό, από μόνο του, δημιουργεί μια κοινή βάση με το κοινό: η αναφορά σε οικεία πρόσωπα μπορεί να οδηγήσει σε γέλιο, επειδή ο θεατής αναγνωρίζει τις συμπεριφορές, τις ατάκες, τις αντιπαραθέσεις και την ένταση της δημόσιας σφαίρας. Η κωμωδία, σε αυτή την εκδοχή της, λειτουργεί σαν καθρέφτης της καθημερινότητας. Και ο Μάρκος Σεφερλής επιλέγει να κρατά αυτόν τον καθρέφτη φωτεινό, όχι επιθετικό.
Η σάτιρα χωρίς κακία: «Και οι ίδιοι να έρθουν, τα ίδια θα πω»
Ξεχωρίζει ιδιαίτερα η φράση του ότι, ακόμη κι αν οι ίδιοι οι σατιριζόμενοι βρίσκονταν στην αίθουσα, δεν θα άλλαζε λέξη: «Και οι ίδιοι να έρθουν, τα ίδια θα πω». Με αυτή τη στάση, επιχειρεί να δείξει ότι η πρόθεσή του δεν είναι να «χτυπήσει» κάποιον πίσω από την ασφάλεια της σκηνής. Η σάτιρα, για εκείνον, είναι δημόσιος λόγος που δεν χρειάζεται να κρύβεται. Δεν επιδιώκει να δημιουργήσει εντυπώσεις με ακρότητες, αλλά να στηρίξει το κωμικό αποτέλεσμα σε κάτι που ο κόσμος έχει ήδη στο μυαλό του: την εικόνα των προσώπων που μονοπωλούν τη συζήτηση.
Έτσι, η πολιτική σάτιρα δεν εμφανίζεται ως «εύκολο» υλικό, αλλά ως υλικό αναγνωρίσιμο. Ο ηθοποιός φαίνεται να πιστεύει ότι το γέλιο γεννιέται πιο αυθόρμητα όταν το κοινό νιώθει ότι πιάνει το υπονοούμενο, ότι καταλαβαίνει την αναφορά, ότι είναι «μέσα» στην ιστορία. Γι’ αυτό και επιλέγει ανθρώπους που ξεχωρίζουν και που, αναπόφευκτα, γίνονται σύμβολα μιας εποχής και μιας δημόσιας κουλτούρας.
Ο Μάρκος Σεφερλής και η σχέση του με τον ύπνο: μια ζωή σε εγρήγορση
Η συνέντευξη, όμως, δεν μένει μόνο στη σάτιρα. Ο Μάρκος Σεφερλής μιλά και για κάτι πολύ πιο προσωπικό: τον ύπνο, ή μάλλον την έλλειψή του. Με το ίδιο παιχνιδιάρικο ύφος, λέει πως έχει να κοιμηθεί οκτάωρο «πολύ παλιά, πριν από περίπου 30 χρόνια». Η υπερβολή λειτουργεί κωμικά, αλλά ταυτόχρονα περιγράφει μια πραγματικότητα: κοιμάται λίγο και το κάνει επίτηδες. Ο λόγος; Όταν κοιμάται, ονειρεύεται πράγματα που θέλει να κάνει και μετά ξυπνά με διάθεση να τα πραγματοποιήσει — άρα, όπως υπονοεί, δεν μένει χρόνος για… περισσότερο ύπνο.
Παρά την κούραση που παραδέχεται ότι νιώθει πολλές φορές, περιγράφει τη σκηνή σαν ένα σημείο μεταμόρφωσης. Εκεί, όπως λέει, «αφηνιάζω». Η επαφή με το κοινό, η ζωντανή ενέργεια της παράστασης, η αίσθηση ότι κάθε βράδυ κάτι γεννιέται από την αρχή, τον φορτίζουν σαν μπαταρία. Αυτή η φόρτιση δεν είναι απλώς επαγγελματική. Είναι σχεδόν υπαρξιακή: τον γεμίζει με δύναμη για το επόμενο βήμα, για το επόμενο σχέδιο, για την επόμενη ιδέα που θα γίνει ατάκα, νούμερο, σκηνή.
Στο βάθος, η στάση του μοιάζει να συνοψίζεται στη φράση: «Είμαι ξύπνιος άνθρωπος. Γεννήθηκα ξύπνιος και έτσι θέλω να παραμείνω». Ο ίδιος πιστεύει πως αν «βάλεις το μυαλό» σε μια διαδικασία πολλών ωρών ξεκούρασης, λειτουργεί ανάλογα. Εκείνος επιλέγει να το κρατά σε εγρήγορση, ελπίζοντας ότι αυτό θα του βγει σε καλό. Αναγνωρίζει, βέβαια, ότι μεγαλώνουμε όλοι, όμως μέχρι στιγμής νιώθει πως το σώμα και το μυαλό του δεν τον έχουν προδώσει.
Μάρκος Σεφερλής: η ενέργεια της σκηνής και το γέλιο της αναγνώρισης
Σε μια εποχή που η επικαιρότητα αλλάζει γρήγορα και η δημόσια συζήτηση φορτίζεται εύκολα, ο Μάρκος Σεφερλής επιμένει σε μια σάτιρα που πατά στην αναγνωρισιμότητα, αλλά κρατά ως βασικό κανόνα την καλή διάθεση. Για εκείνον, πρόσωπα που ξεχωρίζουν θα σατιριστούν, όχι από κακία ή εμμονή, αλλά επειδή βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο της κοινωνικής ζωής και επειδή η αναφορά τους δημιουργεί άμεση σύνδεση με το κοινό. Και κάπως έτσι, ανάμεσα σε πολιτικές αναφορές, καθημερινές εικόνες και ασταμάτητη δημιουργική εγρήγορση, ο Μάρκος Σεφερλής συνεχίζει να τροφοδοτεί τη σκηνή με ενέργεια — και το κοινό με γέλιο.
