Στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως ως προς τη συχνότητα των καισαρικών τομών εξακολουθεί να βρίσκεται η Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, Κωνσταντίνα Νούσια.
Μιλώντας στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 Μυστικά Υγείας», η κα Νούσια ανέφερε ότι περίπου το 67% των γεννήσεων στη χώρα –σχεδόν επτά στα δέκα παιδιά– πραγματοποιείται με καισαρική τομή. Όπως είπε, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα αντίστοιχα ποσοστά κυμαίνονται μεταξύ 15% και 30%, ενώ σε ορισμένα περιφερειακά νοσοκομεία της Ελλάδας τα δεδομένα του 2023 εμφανίζουν ποσοστά που φθάνουν ακόμη και το 84%.
Η κα Νούσια είναι υποψήφια διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρος του Πειθαρχικού Συμβουλίου του Συλλόγου Μαιών Πατρών. Επικαλούμενη επιστημονικές μελέτες, ανέφερε ακόμη ότι τα παιδιά που γεννιούνται με καισαρική ενδέχεται να εμφανίζουν αυξημένες πιθανότητες αλλεργιών και άσθματος.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπογραμμίζει ότι η καισαρική τομή μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη, αλλά πρέπει να πραγματοποιείται με βάση τις ανάγκες κάθε εγκύου και όχι για την επίτευξη συγκεκριμένων ποσοτικών στόχων.
«Η αναίτια καισαρική συχνή μορφή μαιευτικής βίας»
Σύμφωνα με την κα Νούσια, η καισαρική χωρίς ιατρική αναγκαιότητα αποτελεί μία από τις συχνότερες μορφές μαιευτικής βίας που καταγράφει το Παρατηρητήριο. Όταν δεν υπάρχει ιατρική ένδειξη, σημείωσε, η επέμβαση συνδέεται μεταξύ άλλων με μεγαλύτερο χρόνο ανάρρωσης για τη μητέρα.
Όπως εξήγησε, η μαιευτική βία μπορεί να είναι λεκτική, ψυχολογική ή σωματική και να εκδηλώνεται μέσα από πρακτικές όπως η πραγματοποίηση ιατρικών πράξεων χωρίς ενημερωμένη συναίνεση, η ελλιπής ενημέρωση της εγκύου και οι επαναλαμβανόμενες κολπικές εξετάσεις χωρίς ένδειξη.
Αναφέρθηκε επίσης στον χειρισμό Κρίστελερ, δηλαδή στην άσκηση έντονης πίεσης στην κοιλιά της επιτόκου κατά την έξοδο του εμβρύου, υποστηρίζοντας ότι η πρακτική αυτή έχει εγκαταλειφθεί σε πολλές χώρες λόγω των κινδύνων για τη μητέρα και το έμβρυο.
Για τις εγκύους χαμηλού κινδύνου, ο ΠΟΥ συστήνει οι κολπικές εξετάσεις για την εκτίμηση της εξέλιξης του ενεργού πρώτου σταδίου του τοκετού να πραγματοποιούνται συνήθως ανά τέσσερις ώρες. Κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ
Η προσωπική εμπειρία
Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου αποκάλυψε ότι έχει βιώσει μορφές μαιευτικής βίας κατά τους δικούς της τοκετούς, διευκρινίζοντας ότι στόχος της δεν είναι η προβολή της προσωπικής της εμπειρίας, αλλά η ανάδειξη του φαινομένου.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ψυχολογικής πίεσης ανέφερε τη διαβεβαίωση προς επιτόκους ότι το παιδί τους κινδυνεύει εάν δεν υποβληθούν αμέσως σε καισαρική, ακόμη και όταν, όπως υποστήριξε, δεν υπάρχει πραγματική ιατρική ένδειξη.
«“Θα πεθάνει το μωρό σου αν δεν κάνουμε καισαρική τώρα”, μου είχαν πει. Δεν έκανα καισαρική και το μωρό μου δεν έπαθε τίποτα, γιατί ως μαία έβλεπα ότι οι καρδιακοί ρυθμοί του ήταν πολύ καλοί», είπε.
«Αν δεν ήμουν μαία, θεωρώ βέβαιο ότι με αυτή τη μορφή ψυχολογικής βίας θα με είχαν οδηγήσει σε ένα αναίτιο χειρουργείο», πρόσθεσε.
Ο ρόλος των μαιών
Αναφερόμενη στις αιτίες των υψηλών ποσοστών καισαρικών, η κα Νούσια εκτίμησε ότι στην Ελλάδα εξακολουθεί να κυριαρχεί ένα έντονα ιατροκεντρικό μοντέλο. Αντίθετα, όπως είπε, σε άλλα ευρωπαϊκά συστήματα οι μαίες έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαχείριση των κυήσεων και των τοκετών χαμηλού κινδύνου.
Υποστήριξε επίσης ότι ο φυσιολογικός τοκετός συνοδεύεται συνήθως από ταχύτερη ανάρρωση της μητέρας και ευνοεί τη μεταφορά του μητρικού μικροβιώματος στο νεογνό, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος.
Κάλεσε τις εγκύους να ενημερώνονται επαρκώς, να καταρτίζουν σχέδιο τοκετού και να ζητούν ενημερωμένη συναίνεση πριν από κάθε ιατρική πράξη. Τόνισε ακόμη ότι, υπό τις κατάλληλες ιατρικές προϋποθέσεις, μπορεί να είναι εφικτός ο φυσιολογικός τοκετός μετά από προηγούμενη καισαρική.
Οι επιπτώσεις στο δημογραφικό
Η κα Νούσια στάθηκε ιδιαίτερα στις μακροπρόθεσμες ψυχολογικές συνέπειες μιας τραυματικής εμπειρίας τοκετού. Όπως ανέφερε, ορισμένες γυναίκες εμφανίζουν δευτεροπαθή τοκοφοβία, δηλαδή έντονο φόβο απέναντι σε μια νέα εγκυμοσύνη και γέννα.
«Στο Παρατηρητήριο καταγράφονται μαρτυρίες γυναικών που δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν να αποκτήσουν δεύτερο παιδί, επειδή έχουν τρομοκρατηθεί από όσα βίωσαν κατά τον πρώτο τοκετό τους», σημείωσε.
Κατά την ίδια, η μαιευτική βία δεν επηρεάζει μόνο τη σωματική και ψυχική υγεία της μητέρας, αλλά μπορεί να έχει και ευρύτερες κοινωνικές συνέπειες. Σε μια χώρα που αντιμετωπίζει έντονο δημογραφικό πρόβλημα, πρόσθεσε, ο φόβος μιας νέας εγκυμοσύνης έπειτα από τραυματική εμπειρία τοκετού μπορεί να αποτρέψει ορισμένες γυναίκες από το να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά.
