Σε εξέλιξη βρίσκεται μια ευρεία συμφωνία ανάμεσα στην κυβέρνηση, τα σούπερ μάρκετ, τη βιομηχανία τροφίμων και μεγάλες πολυεθνικές, με στόχο να δουν οι καταναλωτές ουσιαστικές μειώσεις τιμών σε βασικά αγαθά από τις αρχές Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με τα έως τώρα στοιχεία, περισσότερες από 40 εταιρείες έχουν ήδη δεσμευτεί για μειώσεις που κινούνται κατά μέσο όρο στο 6%-7%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι μειώσεις τιμών εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν το 15%. Πρόκειται για μια παρέμβαση που φιλοδοξεί να ανακουφίσει το «καλάθι» των νοικοκυριών σε μια περίοδο όπου το κόστος ζωής παραμένει στο επίκεντρο της καθημερινότητας.
Οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν έχουν προθεσμία έως τα μέσα Αυγούστου για να καταθέσουν στην Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή τη λίστα με τους κωδικούς προϊόντων στους οποίους θα εφαρμοστούν οι νέες, χαμηλότερες τιμές. Η έως τώρα εικόνα δείχνει ότι οι κωδικοί που θα ενταχθούν ξεπερνούν τους 500, με προοπτική να αυξηθούν σημαντικά, καθώς εκτιμάται ότι οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις μπορεί να ξεπεράσουν τις 60.
Μειώσεις τιμών από Σεπτέμβριο: Τι αλλάζει στην αγορά
Το βασικό χαρακτηριστικό της πρωτοβουλίας είναι ότι αφορά αποκλειστικά «επώνυμα» προϊόντα, όχι προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία: τα προϊόντα private label έχουν ήδη χαμηλότερη τιμή και διαφορετική δυναμική στην αγορά, ενώ τα επώνυμα είναι αυτά που συγκεντρώνουν συχνά μεγάλο μερίδιο στις επιμέρους κατηγορίες και επηρεάζουν καθοριστικά τη συνολική δαπάνη του καταναλωτή.
Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι σε αρκετές κατηγορίες—όπως το γάλα—λίγες εταιρείες ελέγχουν υψηλό ποσοστό πωλήσεων. Αντίστοιχα ισχυρή συγκέντρωση παρατηρείται σε είδη όπως όσπρια, ρύζι, αβγά, βρεφικό γάλα, ζυμαρικά, βούτυρο, αλεύρι, καφές, αναψυκτικά, αλλά και προϊόντα προσωπικής φροντίδας όπως σαμπουάν και οδοντόκρεμες. Αυτό σημαίνει ότι μια συντονισμένη αποκλιμάκωση στα επώνυμα μπορεί να έχει άμεσο αποτύπωμα στο ράφι.
Σημαντικό είναι επίσης ότι, αφού οι εταιρείες ανακοινώσουν τις μειώσεις στα δικά τους προϊόντα, τα σούπερ μάρκετ θα μπορούν να προχωρήσουν σε αντίστοιχες κινήσεις τιμολόγησης, ενισχύοντας περαιτέρω το όφελος για τον τελικό καταναλωτή.
Ποια προϊόντα αναμένεται να δουν μειώσεις τιμών έως και 15%
Ο στόχος είναι οι μειώσεις τιμών να είναι «ορατές» και να αφορούν προϊόντα υψηλής συχνότητας αγοράς—εκείνα δηλαδή που μπαίνουν καθημερινά ή εβδομαδιαία στο καλάθι των νοικοκυριών. Με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά, οι βασικές κατηγορίες που αναμένεται να ωφεληθούν περιλαμβάνουν:
– Νωπό κρέας: μοσχάρι, χοιρινό και πουλερικά
– Γαλακτοκομικά: γάλα, γιαούρτι, τυριά
– Αβγά
– Ψωμί και άλευρα
– Ζυμαρικά
– Ρύζι και όσπρια
– Ελαιόλαδο, σπορέλαια
– Βούτυρο και μαργαρίνες
– Βρεφικό γάλα, παιδικές τροφές και πάνες
– Καφές
– Δημητριακά και είδη πρωινού
– Σοκολάτες, μπισκότα και σοκολατοειδή
– Αναψυκτικά
– Απορρυπαντικά πλυντηρίου/πιάτων και καθαριστικά γενικής χρήσης
– Προϊόντα προσωπικής υγιεινής (σαμπουάν, αφρόλουτρα, ξυριστικά, οδοντόκρεμες)
– Σχολικά είδη
Σε ορισμένες κατηγορίες, οι κατευθύνσεις που έχουν δοθεί αφήνουν περιθώριο για ακόμη μεγαλύτερες μειώσεις τιμών. Ενδεικτικά, για το νωπό κρέας αναφέρεται ότι οι μειώσεις μπορεί να φτάσουν έως 15%, ενώ σε άλλες βασικές κατηγορίες γίνεται λόγος ακόμη και για μεγαλύτερα ποσοστά, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται τα κριτήρια ένταξης και ελέγχου.
Ποιες μεγάλες εταιρείες έχουν ήδη ανταποκριθεί
Στη λίστα των εταιρειών που φέρονται να έχουν ήδη δηλώσει συμμετοχή περιλαμβάνονται μεγάλα ονόματα της αγοράς, όπως Barilla Hellas (Misko, Barilla), Πίνδος, Unilever, P&G, Παπαδοπούλου, Γιώτης, ΚΡΙ ΚΡΙ, Μινέρβα, Παπουτσάνης, Nestlé Ελλάς, Μέλισσα Κίκιζας, Mondelez, Jacobs Douwe Egberts, ΜΕΒΓΑΛ, ΔΕΛΤΑ, Παλίρροια και Χαλβατζής Μακεδονική, μεταξύ άλλων. Η συμμετοχή ισχυρών «παικτών» θεωρείται κρίσιμη, καθώς αυτοί διαθέτουν μεγάλο εύρος κωδικών και έντονη παρουσία στα ράφια.
Διάρκεια της συμφωνίας, έλεγχοι και ενημέρωση των καταναλωτών
Η συμφωνία προβλέπεται να ισχύσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με την προϋπόθεση ότι κάθε προϊόν που θα εντάσσεται θα παραμένει στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για τουλάχιστον δύο μήνες. Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να προσθέτουν ή να αντικαθιστούν κωδικούς, αρκεί να τηρούνται οι ίδιοι όροι και να ενημερώνεται εγκαίρως η αρμόδια Αρχή.
Κάθε επιχείρηση θα καταθέτει αναλυτικό σχέδιο με στοιχεία όπως barcode, περιγραφή, κατηγορία, ισχύουσα τιμή με ΦΠΑ, νέα τιμή, ποσοστό μείωσης, ημερομηνία έναρξης και διάρκεια εφαρμογής. Η αξιολόγηση θα λαμβάνει υπόψη τη βαρύτητα των προϊόντων για το καλάθι του νοικοκυριού, τη δυνατότητα ελέγχου και τη συνέπεια στην εφαρμογή.
Για να μπορούν οι πολίτες να εντοπίζουν εύκολα τις μειώσεις τιμών, προβλέπεται διπλή ενημέρωση: αφενός μέσα από ειδική ενότητα στην πλατφόρμα PosoKanei, όπου θα εμφανίζονται συγκεντρωτικά τα προϊόντα που συμμετέχουν, και αφετέρου μέσω ενιαίας σήμανσης στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
«Πάγωμα» τιμών και το ευρύτερο πλαίσιο της ακρίβειας
Παράλληλα με τις στοχευμένες μειώσεις τιμών, παραμένει σε ισχύ και το «πάγωμα» τιμών σε προϊόντα που διατίθενται στα σούπερ μάρκετ, ως επιπλέον μέτρο συγκράτησης της αγοράς. Την ίδια στιγμή, η καταναλωτική συμπεριφορά δείχνει ξεκάθαρα στροφή προς προσφορές και εκπτώσεις, ενώ αυξάνεται η παρουσία προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας στα καλάθια, με περίπου ένα στα τέσσερα προϊόντα να ανήκει πλέον σε αυτή την κατηγορία.
Στο μακροοικονομικό σκέλος, σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα υποχώρησε τον Ιούλιο στο 2,7% από 3,9% τον Ιούνιο. Ωστόσο, για τα νοικοκυριά η καθημερινή εμπειρία στο ράφι παραμένει ο καθοριστικός δείκτης—και εκεί ακριβώς στοχεύει να φανεί η διαφορά.
Καθώς πλησιάζει ο Σεπτέμβριος, η αγορά περιμένει να αποτυπωθούν οι μειώσεις τιμών με τρόπο μετρήσιμο και σταθερό, σε προϊόντα πρώτης ανάγκης που καθορίζουν τη μηνιαία δαπάνη. Αν η πρωτοβουλία εφαρμοστεί με συνέπεια, οι μειώσεις τιμών—ιδίως εκείνες που αγγίζουν το 15%—μπορούν να λειτουργήσουν ως ουσιαστική ανάσα για τα νοικοκυριά, προσφέροντας μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και πιο «ελαφρύ» καλάθι σε μια περίοδο που κάθε ευρώ μετράει.
