Η χρόνια αϋπνία μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη γήρανση του εγκεφάλου, σύμφωνα με νέα μελέτη, αυξάνοντας παράλληλα την πιθανότητα ανάπτυξης άνοιας. Οι άνθρωποι που υποφέρουν από χρόνια αϋπνία- μια κατάσταση που ορίζεται ως δυσκολία στον ύπνο τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα για τρεις μήνες ή περισσότερο- έχουν 40% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια ή ήπια γνωστική εξασθένηση σε σχέση με εκείνους που δεν αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Αυτό, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Νευρολογίας, μετεφράζεται σε 3,5 επιπλέον χρόνια γήρανσης του εγκεφάλου. α ευρήματα αυτά μπορούν να βοηθήσουν τους γιατρούς και τους ασθενείς να ανταποκριθούν καλύτερα σε αυτήν την εκφυλιστική διαταραχή του εγκεφάλου, που επηρεάζει τη σκέψη και τη μνήμη.
«Παρατηρήσαμε ταχύτερη μείωση των δεξιοτήτων σκέψης και αλλαγές στον εγκέφαλο που υποδηλώνουν ότι η χρόνια αϋπνία θα μπορούσε να αποτελεί πρώιμο προειδοποιητικό σημάδι ή ακόμα και να συμβάλλει σε μελλοντικά γνωστικά προβλήματα», δήλωσε ο Δρ. Ντιέγκο Καρβάλιο από την Mayo Clinic στις ΗΠΑ.
Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει την αϋπνία με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, κατάθλιψης, παχυσαρκίας, υπέρτασης και καρδιοπαθειών, καθώς και νευρολογικών καταστάσεων όπως η γνωστική εξασθένηση, η άνοια και η νόσος Αλτσχάιμερ.
Τι διαπίστωσε η νέα μελέτη
Η νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Neurology αναφέρει ότι οι άνθρωποι με χρόνια αϋπνία μπορεί να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης άνοιας ή ήπιας γνωστικής εξασθένησης σε σχέση με εκείνους με περιστασιακή αϋπνία. Σύμφωνα με την Mayo Clinic, η αϋπνία συνήθως συνδέεται με το άγχος και παρατηρείται συχνότερα σε γυναίκες, σε άτομα που καταναλώνουν αλκοόλ και σε ανθρώπους άνω των 60 ετών.
Οι ερευνητές επισημαίνουν έναν ακόμα παράγοντα κινδύνου: όσοι φέρουν την παραλλαγή του γονιδίου APOE ε4 που έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο Αλτσχάιμερ, παρουσιάζουν μεγαλύτερη απώλεια μνήμης και μείωση των γνωστικών ικανοτήτων. Το γονίδιο αυτό εντοπίζεται στο περίπου 15% του πληθυσμού.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 2.750 ηλικιωμένους για πάνω από πέντε χρόνια. Στην αρχή της μελέτης οι εθελοντές ήταν γνωστικά υγιείς, ενώ το 16% έπασχε από χρόνια αϋπνία. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν τακτικά σε τεστ μνήμης και σκέψης, ενώ σε ορισμένους έγιναν και εγκεφαλικές σαρώσεις. Διαπιστώθηκε πως συνολικά, το 14% των ατόμων με αϋπνία εμφάνισε άνοια ή ήπια γνωστική εξασθένιση. Οι συμμετέχοντες που δήλωσαν ότι κοιμούνται λιγότερο από το συνηθισμένο είχαν περισσότερες υπερεντάσεις λευκής ουσίας, δηλαδή περιοχές του εγκεφάλου που είχαν υποστεί βλάβη λόγω δυσλειτουργίας των αρτηριών. Επιπλέον, οι ερευνητές εντόπισαν περισσότερες τοξικές πρωτεΐνες που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, οι οποίες είναι γνωστές ως πλάκες αμυλοειδούς. Τα επίπεδα των αμυλοειδών πλακών τους ήταν παρόμοια με εκείνα που παρατηρούνται συνήθως σε άτομα που φέρουν την παραλλαγή του γονιδίου APOE4.
Η ερευνητική ομάδα τονίζει πως τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η χρόνια αϋπνία προκαλεί άνοια και ότι υπάρχουν πολλοί άλλοι παράγοντες που συνδέονται με τη νόσο αυτή, όπως η διατροφή, η φυσική κατάσταση, η κατανάλωση αλκοόλ και ναρκωτικών, η γενετική, η ηλικία και το ιατρικό ιστορικό. Ωστόσο, ο Δρ. Καρβάλιο από την Mayo Clinic δήλωσε πως τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η αϋπνία μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο με διάφορους τρόπους.
«Αυτό ενισχύει τη σημασία της θεραπείας της χρόνιας αϋπνίας — όχι μόνο για τη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου αλλά και για την προστασία της εγκεφαλικής υγείας καθώς γερνάμε», τόνισε.
Η αϋπνία μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής και στις συνήθειες, όπως η ψυχολογική υποστήριξη, η καλή υγιεινή ύπνου και η φαρμακευτική αγωγή, σύμφωνα με την Cleveland Clinic.
Η σύνδεση ύπνου και υγείας του εγκεφάλου
Ο Δρ. Κρίστοφερ Άλλεν, ειδικός στη ιατρική του ύπνου και παιδιατρικός νευρολόγος, επεσήμανε ότι η μελέτη είναι σημαντική και κλινικά αξιόπιστη, καθώς τα ευρήματα συμφωνούν με όσα παρατηρεί στην κλινική του.
«Αυτή η μελέτη εξετάζει πολλαπλές οδούς: γνωστική λειτουργία, βιολογία αμυλοειδών και ακεραιότητα των αγγείων του εγκεφάλου. Η κατανόηση αυτών των συνδέσεων βοηθά στην εξατομίκευση της φροντίδας, μέσω ελέγχου για υπνική άπνοια, διαταραχές διάθεσης και καρδιομεταβολικούς κινδύνους» εξήγησε.
«Η χρόνια αϋπνία είναι κάτι περισσότερο από απλώς ένα αίσθημα κόπωσης, καθώς μπορεί να επηρεάσει την προσοχή, τη μνήμη και την ταχύτητα επεξεργασίας με την πάροδο του χρόνου. Η αϋπνία- η οποία υποδιαγιγνώσκεται- είναι θεραπεύσιμη. Το χρυσό πρότυπο είναι η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία της Αϋπνίας (CBT-I). Εάν η επίμονη αϋπνία αποτελεί δείκτη ή ακόμη και μέτρια συμβολή στην ευαλωτότητα του εγκεφάλου, τότε η αναγνώριση και η αντιμετώπισή της γίνεται μέρος της πρόληψης της υγείας του εγκεφάλου, όχι απλώς της ανακούφισης των συμπτωμάτων» συμπλήρωσε ο Άλλεν.
Η Δρ. Μέγκαν Γκλεν, κλινική νευροψυχολόγος, τόνισε ότι η μελέτη συνδέει τον κακό ύπνο όχι μόνο με γνωστικά συμπτώματα αλλά και με μετρήσιμες αλλαγές στον εγκέφαλο και μελλοντικό κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης.
«Οι περισσότερες περιπτώσεις άνοιας αναπτύσσονται από τη συσσώρευση πολλών μικρών παραγόντων κινδύνου για δεκαετίες. Όσο περισσότερους τροποποιήσιμους παράγοντες εντοπίζουμε — όπως ύπνος, πίεση αίματος, ακοή και φυσική δραστηριότητα — τόσο περισσότερο μπορούμε να τους συνδυάσουμε για ουσιαστική προστασία. Έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 45% των περιπτώσεων άνοιας θα μπορούσε να καθυστερήσει ή να προληφθεί αν αντιμετωπιστούν αυτοί οι παράγοντες».
