Νέα επιστημονική έρευνα αποκαλύπτει ότι τα σολάριουμ όχι μόνο αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος, αλλά προκαλούν και εκτεταμένες βλάβες στο DNA σε σχεδόν όλη την επιφάνεια του δέρματος.
Ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο, ανέλυσαν χιλιάδες ιατρικούς φακέλους, συγκρίνοντας τα ποσοστά μελανώματος μεταξύ ατόμων που έκαναν χρήση σολάριουμ, σε σύγκριση με άτομα αντίστοιχης ηλικίας που δεν είχαν εκτεθεί σε τεχνητή υπεριώδη ακτινοβολία. Στη συνέχεια, πραγματοποίησαν γονιδιωματική ανάλυση 182 βιοψιών δέρματος από αμφότερες τις ομάδες, προκειμένου να χαρτογραφήσουν τα πρότυπα των γενετικών μεταλλάξεων. Τα άτομα που έκαναν χρήση σολάριουμ εμφάνισαν σχεδόν διπλάσιο αριθμό μεταλλάξεων στο DNA τους σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Οι μεταλλάξεις εμφανίστηκαν ακόμη και σε περιοχές που σπάνια εκτίθενται στον ήλιο, υπογραμμίζοντας πόσο εκτεταμένη είναι η γενετική βλάβη από τα σολάριουμ.
Εδώ και χρόνια, ειδικοί προειδοποιούν για τους κινδύνους του τεχνητού μαυρίσματος, ωστόσο ο ακριβής βιολογικός μηχανισμός που συνδέει τα σολάριουμ με τον καρκίνο δεν είχε πλήρως αποσαφηνιστεί. Η βιομηχανία του τεχνητού μαυρίσματος, η οποία γνωρίζει εκ νέου αύξηση της δημοτικότητάς της, είχε επικαλεστεί αυτό το κενό γνώσης για να υποστηρίξει ότι τα σολάριουμ δεν είναι πιο επικίνδυνα από το φυσικό ηλιακό φως.
Η νέα μελέτη, σύμφωνα με τους συγγραφείς της, αντικρούει «αδιαμφισβήτητα» αυτούς τους ισχυρισμούς, δείχνοντας ότι τα σολάριουμ, σε μοριακό επίπεδο, μεταβάλλουν τα κύτταρα του δέρματος με τρόπους που υπερβαίνουν κατά πολύ τις επιπτώσεις της καθημερινής έκθεσης στον ήλιο.
«Ακόμη και σε φυσιολογικό δέρμα ατόμων που έκαναν χρήση σολάριουμ, σε περιοχές χωρίς ελιές, εντοπίσαμε αλλαγές στο DNA τους που αποτελούν πρόδρομες μεταλλάξεις και αυξάνουν την προδιάθεση για μελάνωμα», δήλωσε ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Πέντραμ Γκεράμι, καθηγητής έρευνας στον καρκίνο του δέρματος στην Ιατρική Σχολή Feinberg του Πανεπιστημίου Northwestern. «Αυτό δεν είχε αποδειχθεί ποτέ στο παρελθόν» σημείωσε.
Ένα κλινικό αίνιγμα
Ο Δρ. Γκεράμι, ο οποίος διευθύνει επίσης το πρόγραμμα μελανώματος στο τμήμα δερματολογίας του Northwestern, βλέπει ασθενείς με μελάνωμα εδώ και δύο δεκαετίες. Στο διάστημα αυτό παρατήρησε ένα αξιοσημείωτο μοτίβο: έναν ασυνήθιστα υψηλό αριθμό γυναικών κάτω των 50 ετών που είχαν εμφανίσει πολλαπλά μελανώματα και ανέφεραν ιστορικό χρήσης σολάριουμ. Εκτίμησε ότι το συχνό τεχνητό μαύρισμα αποτελούσε τον κοινό παρονομαστή αυτών των περιπτώσεων.
Για να διερευνήσει αυτή την υπόθεση, ο Γκεράμι και η ομάδα του σχεδίασαν το επιδημιολογικό σκέλος της μελέτης. Ανέλυσαν ιατρικά αρχεία περίπου 3.000 ατόμων με ιστορικό χρήσης σολάριουμ και τα συνέκριναν με περίπου 3.000 άτομα αντίστοιχης ηλικίας που δεν το είχαν χρησιμοποιήσει ποτέ. Διαπιστώθηκε πως το μελάνωμα διαγνώστηκε στο 5,1% των ατόμων που χρησιμοποιούσαν σολάριουμ, έναντι 2,1% εκείνων που δεν τα χρησιμοποιούσαν. Ακόμη και αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη την ηλικία, το φύλο, το ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων και το οικογενειακό ιστορικό μελανώματος, το τεχνητό μαύρισμα εξακολουθούσε να συνδέεται με αύξηση του κινδύνου κατά 2,85 φορές.
Η αλληλούχιση DNA αποκάλυψε εκτεταμένες μεταλλάξεις
Για να διερευνήσουν περαιτέρω αυτή την υπόθεση, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν προηγμένα γονιδιωματικά εργαλεία. Εφάρμοσαν τεχνολογίες αλληλούχισης DNA σε επίπεδο μεμονωμένων κυττάρων, μελετώντας μελανοκύτταρα —τα κύτταρα που παράγουν τη χρωστική του δέρματος και από τα οποία ξεκινά το μελάνωμα— από τρεις διαφορετικές ομάδες δοτών.
Η πρώτη ομάδα περιλάμβανε 11 ασθενείς από το ιατρείο του Γκεράμι με μακροχρόνιο ιστορικό χρήσης σολάριουμ. Η δεύτερη ομάδα αποτελούνταν από εννέα άτομα που δεν είχαν χρησιμοποιήσει ποτέ σολάριουμ, αλλά ήταν παρόμοια ως προς την ηλικία, το φύλο και τον συνολικό κίνδυνο καρκίνου. Για την περαιτέρω ενίσχυση της ομάδας ελέγχου, χρησιμοποιήθηκαν επίσης δείγματα δέρματος από έξι δότες που είχαν αποβιώσει.
Συνολικά, η ομάδα ανέλυσε 182 μεμονωμένα μελανοκύτταρα. Διαπίστωσε ότι τα μελανοκύτταρα από άτομα που χρησιμοποιούσαν σολάριουμ έφεραν σχεδόν διπλάσιο αριθμό γενετικών μεταλλάξεων σε σύγκριση με εκείνα των ομάδων ελέγχου και ήταν πιο πιθανό να περιλαμβάνουν μεταλλάξεις που σχετίζονται με το μελάνωμα.
«Αισθάνονται εξαπατημένοι από τη βιομηχανία»
Βλέποντας τα γενετικά δεδομένα σε συνδυασμό με τις κλινικές τάσεις, ο Γκεράμι πείστηκε ότι απαιτούνται αυστηρότερα μέτρα προστασίας.
«Το τεχνητό μαύρισμα θα έπρεπε να είναι παράνομο τουλάχιστον για τους ανηλίκους», είπε.
«Οι περισσότεροι από τους ασθενείς μου ξεκίνησαν να κάνουν σολάριουμ όταν ήταν νέοι και δεν διέθεταν το ίδιο επίπεδο γνώσης και εκπαίδευσης που έχουν ως ενήλικες. Αισθάνονται ότι η βιομηχανία τούς εξαπάτησε και μετανιώνουν για τα λάθη της νεότητάς τους» σημείωσε.
Ο Γκεράμι θεωρεί επίσης ότι τα σολάριουμ θα πρέπει να φέρουν προειδοποιήσεις αντίστοιχες με εκείνες στα πακέτα τσιγάρων. «Όταν αγοράζεις ένα πακέτο τσιγάρα, αναγράφεται ότι μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του πνεύμονα», είπε. «Θα έπρεπε να υπάρχει παρόμοια εκστρατεία και για τη χρήση σολάριουμ. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει κατατάξει τα σολάριουμ στο ίδιο επίπεδο καρκινογόνου κινδύνου με το κάπνισμα και τον αμίαντο — κατηγορία 1 καρκινογόνων».
Ο ερευνητής συνιστά σε όσους έκαναν συχνή χρήση σολάριουμ στο παρελθόν να προγραμματίσουν έναν πλήρη δερματολογικό έλεγχο και να συζητήσουν με τον γιατρό τους αν χρειάζονται τακτική και μακροχρόνια παρακολούθηση.
Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στις 12 Δεκεμβρίου στο επιστημονικό περιοδικό ScienceAdvances.
