Δύο μήνες από το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, το οικονομικό κόστος εξαπλώνεται πέρα από τη Μέση Ανατολή, με τις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες αγορές να αντιμετωπίζουν αυξανόμενο πληθωρισμό, αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις και εμπορικές διαταραχές.
Οι χώρες της Μέσης Ανατολής και οι γειτονικές τους δέχονται το πιο άμεσο οικονομικό πλήγμα.
Το Κατάρ κατέγραψε το πρώτο του εμπορικό έλλειμμα στα 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια τον Μάρτιο, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, καθώς μείωσε τις εξαγωγές κατά περισσότερο από 90% και τις εισαγωγές στο μισό.
Οι οικονομολόγοι της JPMorgan αναμένουν ότι η οικονομία του Κατάρ θα συρρικνωθεί κατά 9% φέτος μετά από τις ζημιές που υπέστη το μεγαλύτερο εργοστάσιο παραγωγής υγροποιημένου αερίου (LNG) του κόσμου, ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) μείωσε τις προβλέψεις για την ανάπτυξη των αναδυόμενων και αναπτυσσόμενων οικονομιών συνολικά στο 3,9% από 4,2%.
Οι αναδυόμενες ασιατικές αγορές καθίστανται ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς περισσότερο από το 50% των εισαγωγών αργού πετρελαίου και περισσότερο από το ένα τρίτο των εισαγωγών φυσικού αερίου παραδοσιακά προέρχονται από το Ορμούζ.
Η απότομη αύξηση του κόστους ενέργειας – και μαζί της οι πληθωριστικές πιέσεις – έχουν περιορίσει το περιθώριο των κεντρικών τραπεζών να μειώσουν τα επιτόκια και έχουν αρχίσει να τις ωθούν προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Οι Φιλιππίνες αύξησαν τα επιτόκια την περασμένη εβδομάδα, ενώ η Τουρκία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Τσεχία, η Ινδία και η Νότια Αφρική έχουν αρχίσει να γίνονται πιο επιθετικές λόγω των κινδύνων των «δευτερογενών επιπτώσεων».
Η JPMorgan αναφέρει ότι οι αγορές στις περισσότερες από τις 15 μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες που παρακολουθεί προεξοφλούν μια αυστηρότερη νομισματική πολιτική τους επόμενους έξι μήνες.
Οι κυβερνήσεις των αναδυόμενων αγορών ξοδεύουν ήδη δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για να προστατεύσουν τα νοικοκυριά από τις υψηλές τιμές ενέργειας και οι τελευταίες αυξήσεις αναμένεται να ωθήσουν αυτούς τους αριθμούς υψηλότερα.
Το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι παγκόσμιες επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων ανήλθαν σε 725 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024 – το 6% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
«Βλέπουμε αυξανόμενους δημοσιονομικούς κινδύνους στις αναδυόμενες αγορές από τον περιορισμό των τιμών, τις φορολογικές περικοπές και τις επιδοτήσεις αν το ενεργειακό σοκ επιμείνει», εξηγεί η Τζοάνα Τσούα της Citi σε σημείωμα προς τους πελάτες της τράπεζας, επισημαίνοντας την Αίγυπτο, την Τουρκία, την Ινδονησία, την Ινδία, την Ουγγαρία και την Πολωνία ως ιδιαίτερα ευάλωτες.
Η Αίγυπτος, η Σρι Λάνκα και το Πακιστάν ανήκουν σε μια συγκεκριμένη ομάδα χωρών με χαμηλό εισόδημα που έχουν πληγεί από την κρίση και οι οποίες, σύμφωνα με τους αναλυτές, παρασύρονται ξανά σε προβλήματα.
Στην Αίγυπτο, όχι μόνο αυξάνεται το κόστος των καυσίμων και των τροφίμων, αλλά τα έσοδα από τον τουρισμό διατρέχουν τον κίνδυνο να μειωθούν αν η κρίση συνεχιστεί, όπως και τα εμβάσματα από Αιγύπτιους που εργάζονται στον Κόλπο.
Επίσης, η πτώση της αιγυπτιακής λίρας κατά 9% φέτος σημαίνει ότι το κόστος αποπληρωμής του χρέους της – σχεδόν 30 δισεκατομμύρια δολάρια – έχει εκτοξευθεί.
Η Σρι Λάνκα, η οποία κήρυξε πτώχευση το 2022, επανέφερε τις επιδοτήσεις καυσίμων και διαπραγματεύεται μια προσωρινή χαλάρωση της χρηματοδότησής της από το ΔΝΤ για να κερδίσει λίγο χρόνο.
Τα ακαθάριστα συναλλαγματικά αποθέματα του Πακιστάν ανήλθαν σε 16,4 δισεκατομμύρια δολάρια στα τέλη Μαρτίου, όμως οι αναλυτές προειδοποιούν ότι στην πραγματικότητα είναι αρνητικά, αν ληφθούν υπόψη οι υποχρεώσεις της κεντρικής τράπεζας σε ξένο νόμισμα.
«Έχουμε ένα αρνητικό σοκ προσφοράς», δήλωσε η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, σε εκδήλωση στο Λονδίνο την περασμένη εβδομάδα, τονίζοντας ότι «το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να προσπαθήσουμε να αυξήσουμε τη ζήτηση», όπως κάνουν ορισμένες χώρες παρέχοντας επιδοτήσεις σε ολόκληρο τον πληθυσμό, αντί να τις προσφέρουμε μόνο σε όσους τις χρειάζονται περισσότερο.
Πηγή: Reuters
