Την Τετάρτη 26 Αυγούστου, η Meta κατέληξε σε εξωδικαστικό συμβιβασμό με 29 πολιτείες των ΗΠΑ οι οποίες κατηγορούν την εταιρεία ότι σχεδίασε εσκεμμένα το Facebook και το Instagram ώστε να εθίζουν τα παιδιά και να συλλέγουν τα προσωπικά δεδομένα τους. Η εταιρεία συμφώνησε να καταβάλει 18 δισ. δολάρια και να προχωρήσει σε αλλαγές σε ορισμένες λειτουργίες των πλατφορμών της στις ΗΠΑ. Ο γενικός εισαγγελέας της Καλιφόρνιας χαρακτήρισε τη συμφωνία νίκη που θα κάνει «τεράστια διαφορά για τα παιδιά και τις οικογένειές τους».
Ωστόσο, σε άλλα μέρη του κόσμου, από το Άμστερνταμ έως το Ναϊρόμπι, άλλες υποθέσεις δεν έχουν ακόμη εκδικαστεί. Και παραμένουν αναπάντητα πολύ μεγαλύτερα ερωτήματα σχετικά με τη δύναμη που διαθέτει μία και μόνο αμερικανική τεχνολογική εταιρεία να επηρεάζει την πολιτική και τη δημοκρατία σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Νίκη για τις ΗΠΑ, αλλά και για τη Meta
Για τις ΗΠΑ, ο συμβιβασμός αυτός αποτελεί νίκη. Ένα δικαστήριο κατάφερε να επιβάλει σε μια πανίσχυρη τεχνολογική εταιρεία περιορισμούς που το Κογκρέσο δεν είχε καταφέρει να θεσπίσει. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Meta ανακοίνωσε ότι θα θέσει χρονικά όρια στη χρήση των πλατφορμών της Facebook και Instagram από παιδιά και θα μπλοκάρει τη χρήση τους κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Ωστόσο, η συμφωνία αποτελεί νίκη και για τη Meta. Η μετοχή της εταιρείας σημείωσε άνοδο τις ώρες μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας. Ο διευθύνων σύμβουλός της, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, δεν υποχρεώθηκε να καταθέσει. Παράλληλα, το ποσό που θα καταβάλει, αν και κάθε άλλο παρά αμελητέο, είναι πολύ μικρότερο από τα 200 δισ. δολάρια που ζητούσαν οι πολιτείες – αλλά και από το ποσό που η ίδια η Meta είχε εκτιμήσει σε δικαστικό έγγραφο ότι θα μπορούσε να κληθεί να καταβάλει και το οποίος ανερχόταν στα 1,4 τρισ. δολάρια.
Τι σημαίνει η συμφωνία για τον υπόλοιπο κόσμο
Για τον υπόλοιπο κόσμο, ωστόσο, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Οι περιορισμοί που θα εφαρμόσει η Meta στις ΗΠΑ είναι σε μεγάλο βαθμό αντίστοιχοι με μέτρα που το Ηνωμένο Βασίλειο και η Αυστραλία έχουν ήδη επιβάλει μέσω νομοθεσίας.
Υπάρχουν, όμως, ορισμένες παραχωρήσεις που έκανε τώρα η Meta και τις οποίες θα μπορούσαν να διεκδικήσουν και άλλες κυβερνήσεις. Για παράδειγμα, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο σχεδιάζει να απαγορεύσει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε άτομα κάτω των 16 ετών, θα μπορούσε να ζητήσει από τη Meta να επιβάλει ένα προκαθορισμένο ημερήσιο όριο χρήσης δύο ωρών για τους χρήστες κάτω των 18, όπως ακριβώς συμφώνησε η εταιρεία στις ΗΠΑ.
Στα πρώτα στάδια της δίκης της Meta στις ΗΠΑ, φαινόταν πιθανό οι πολιτείες να πιέσουν την εταιρεία να προχωρήσει σε ουσιαστικές αλλαγές στον αλγόριθμό της. Οι αλλαγές αυτές θα μπορούσαν να μεταβάλουν θεμελιωδώς τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι πλατφόρμες της εταιρείας. Ο αλγόριθμος της Meta έχει σχεδιαστεί ώστε να κρατά τους χρήστες όσο το δυνατόν περισσότερο στις πλατφόρμες της, αυξάνοντας την έκθεσή τους σε διαφημιστικό περιεχόμενο. Αυτό, όμως, δεν φαίνεται να συνέβη. Οι όροι του συμβιβασμού θα αλλάξουν σε κάποιο βαθμό το περιεχόμενο που εμφανίζεται στους ανηλίκους, καθώς δεν θα έχουν απαραίτητα εξατομικευμένες ροές περιεχομένου. Είναι, ωστόσο, δύσκολο να δει κανείς πώς αυτή η παραχώρηση θα μπορούσε να αλλάξει την κατάσταση σε εμπόλεμες ζώνες ή σε δημοκρατίες που αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις.
Η ΕΕ πιέζει τη Meta για την προστασία των παιδιών και στην Ευρώπη
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσε την Πέμπτη (27/8) ότι αναμένει από τη Meta αντίστοιχα μέτρα και στην Ευρώπη για την προστασία των ανήλικων χρηστών. Η Κομισιόν διαπίστωσε τον περασμένο μήνα ότι η Meta παραβιάζει την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), ο οποίος έχει στόχο να περιορίσει την ισχύ των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών στην ΕΕ, και ζήτησε από την εταιρεία να προτείνει τρόπους ώστε οι πλατφόρμες της να γίνουν ασφαλέστερες για τα παιδιά.
Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Τομά Ρενιέ, δήλωσε ότι η ΕΕ είχε νέες «συζητήσεις» με την εταιρεία μετά τη συμφωνία-ορόσημο στις ΗΠΑ, την οποία, όπως είπε, οι Βρυξέλλες παρακολουθούσαν «πολύ στενά».
«Η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο της Meta», δήλωσε ο Ρενιέ στους δημοσιογράφους. «Η Meta γνωρίζει τι περιμένουμε από αυτήν. Τώρα εναπόκειται στην εταιρεία να προτείνει την ανάληψη αυτών των δεσμεύσεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία και των δικών μας παιδιών».
Ο Ρενιέ σημείωσε ότι η Επιτροπή διερευνά τη Meta για «ακριβώς τις ίδιες υποψίες» με εκείνες που τέθηκαν στην αμερικανική υπόθεση και βρίσκεται σε διάλογο με την εταιρεία, προκειμένου να εξασφαλίσει «τουλάχιστον εξίσου καλή προστασία για τα παιδιά μας εδώ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
«Περιμένουμε σωστή διαχείριση του χρόνου χρήσης. Περιμένουμε ουσιαστικούς γονικούς ελέγχους σε αυτές τις πλατφόρμες», ανέφερε.
Οι Βρυξέλλες έχουν επισημάνει τους κινδύνους για τα παιδιά που συνδέονται με λειτουργίες του Facebook και του Instagram, όπως η συνεχής κύλιση (endless scroll), οι ιδιαίτερα εξατομικευμένες ροές περιεχομένου και η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο. Παρόμοια προειδοποίηση απηύθυνε τον Φεβρουάριο και προς το TikTok. Η Meta έχει δηλώσει ότι διαφωνεί με τα ευρήματα της ΕΕ, αλλά ότι θα συνεργαστεί «εποικοδομητικά» για την αντιμετώπιση του ζητήματος.
Σε περίπτωση που η Meta δεν αντιμετωπίσει τις ανησυχίες της Επιτροπής, η ΕΕ μπορεί, θεωρητικά, να επιβάλει πρόστιμο ύψους έως και 6% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της εταιρείας.
Οι περιορισμοί στα social media για τα παιδιά
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει την απαγόρευση της πρόσβασης των νέων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς αρκετά κράτη-μέλη πιέζουν για την υιοθέτηση μιας προσέγγισης αντίστοιχης με εκείνη της Αυστραλίας.
Μια ομάδα ειδικών υπέβαλε τον περασμένο μήνα τις προτάσεις της στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία αναμένεται να παρουσιάσει τις προτεινόμενες περιοριστικές ρυθμίσεις σε ομιλία της στις 16 Σεπτεμβρίου, ενώ νομοθετική πρόταση αναμένεται αργότερα μέσα στη χρονιά.
Η ομάδα, στην οποία συμμετείχαν γιατροί, ακαδημαϊκοί, εκπρόσωποι της νεολαίας και γονείς, συνέστησε να μην επιτρέπεται καθόλου η χρήση οθονών από βρέφη και νήπια, ενώ για τα παιδιά έως 12 ετών πρότεινε πρόσβαση μόνο σε «κατάλληλα για την ηλικία μέσα κοινωνικής δικτύωσης» και αποκλειστικά υπό την επίβλεψη ενηλίκου.
Για τους εφήβους ηλικίας 13 έως 18 ετών, οι ειδικοί εισηγήθηκαν σταδιακή αύξηση της αυτονομίας τους στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και άλλων ψηφιακών πλατφορμών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές διαθέτουν «βασικές λειτουργίες ασφαλείας».
«Δεν πρόκειται για το αν τα παιδιά μπορούν να έχουν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πρόκειται για το αν και πότε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να έχουν πρόσβαση στα παιδιά μας», δήλωσε τον περασμένο μήνα η φον ντερ Λάιεν, προειδοποιώντας ότι εναπόκειται στις τεχνολογικές εταιρείες να «αποδείξουν ότι οι υπηρεσίες τους δεν προκαλούν βλάβη».
