Όταν η κυβέρνηση του Τουρκμενιστάν ανακοίνωσε τον Απρίλιο νέους απλουστευμένους κανονισμούς για τη χορήγηση βίζας, οι άνθρωποι που είναι εξοικειωμένοι με τα ταξίδια στην κεντρικοασιατική χώρα ήταν μπερδεμένοι.
Μαζί με τη Βόρεια Κορέα και την Ερυθραία, το Τουρκμενιστάν θεωρείται από καιρό μία από τις πιο απομονωμένες χώρες του πλανήτη. Μια κληρονομιά που χρονολογείται από τη δεκαετία του 1990, όταν η χώρα αποσχίστηκε από τη διαλυόμενη Σοβιετική Ένωση και στράφηκε προς τα μέσα, εγκαθιδρύοντας ένα κλειστό, ανεξάρτητο αυταρχικό καθεστώς. Για ορισμένους ταξιδιώτες, όμως η απροσπέλαστη φύση του Τουρκμενιστάν του έχει προσδώσει μια γοητευτική μυστικότητα. Υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα: η είσοδος στη χώρα.
Η απόκτηση τουριστικής βίζας είναι μια μακρά και περίπλοκη διαδικασία. Απαραίτητη είναι μια Επιστολή Εισαγωγής (LOI) από το Υπουργείο Εξωτερικών μετά την κράτηση της επίσκεψής σας σε έναν εγκεκριμένο από την κυβέρνηση ταξιδιωτικό πράκτορα. Η εξέταση της αίτησης μπορεί μερικές φορές να διαρκέσει μήνες.
Νέα εποχή τουρισμού
Η είδηση ότι το καθεστώς σκόπευε να κάνει τα πράγματα πιο φιλικά προς τους ταξιδιώτες ήταν λοιπόν εκπληκτική, λέει ο Ντίλαν Λουπίν, του οποίου η εταιρεία Lupine Travel με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο προσφέρει εκδρομές για μικρές ομάδες στο Τουρκμενιστάν. «Εξακολουθούμε να μην γνωρίζουμε τίποτα σχετικό καθώς δεν έχει υπάρξει καμία ενημέρωση », λέει ο Λουπίν. «Οι νέοι κανονισμοί για τις βίζες δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ και δεν υπάρχουν νέα για το πότε θα συμβεί αυτό».
Εάν και όταν ξεκινήσει η νέα διαδικασία, οι επισκέπτες θα μπορούν να υποβάλλουν αίτηση online, με τους αξιωματούχους να υπόσχονται ότι θα είναι πολύ πιο γρήγορη και θα έχει ως αποτέλεσμα λιγότερες απορρίψεις. Σύμφωνα με πληροφορίες, η απαίτηση για LOI θα καταργηθεί, αλλά οι επισκέπτες θα εξακολουθούν να χρειάζονται έναν «χορηγό» στο Τουρκμενιστάν, κάτι που στις περισσότερες περιπτώσεις σημαίνει την εγγραφή σε μια οργανωμένη εκδρομή.
«Μόλις τεθεί σε εφαρμογή, πιστεύω ότι θα αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των επισκεπτών», προσθέτει ο Λουπίν.
Πέρα από τις «Πύλες της Κόλασης»
Ακόμη και πριν από την ανεξαρτησία από την ΕΣΣΔ το κύριο αξιοθέατο του Τουρκμενιστάν ήταν ο κρατήρας αερίου Darvaza. Βρίσκεται στην έρημο Karakum, περίπου τέσσερις ώρες οδικώς από την πρωτεύουσα Ashgabat, και είναι ένα τεράστιο φλεγόμενο λάκκο, ένα τεχνητό φαινόμενο που δημιουργήθηκε κατά τη σοβιετική εποχή, όταν μια εξέδρα εξερεύνησης φυσικού αερίου κατέρρευσε σε μια καταβόθρα.
Αφού διασχίσουν την έρημο με καραβάνια 4×4, οι επισκέπτες καταλύουν σε κατασκηνώσεις με γιουρτ και μετά το σούρουπο κατευθύνονται προς την άκρη του χείλους γύρω από τις «Πύλες της Κόλασης» για να νιώσουν τη ζέστη και να ακούσουν το τσιτσίρισμα των φλογών που αναβλύζουν από τον πυθμένα. Ωστόσο, το Darvaza εξαντλείται από φυσικό αέριο. Τα τελευταία χρόνια, οι φλόγες έχουν υποχωρήσει αισθητά και υπάρχουν προβλέψεις ότι ο κρατήρας μπορεί να σβήσει εντελώς τα επόμενα χρόνια.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άλλοι λόγοι για να το επισκεφθείτε. Οι αρχαίες πόλεις του Δρόμου του Μεταξιού με τα ιστορικά τζαμιά και τους μιναρέδες τους προσφέρουν μια δραματική αντίθεση με την Ασγκαμπάτ, με την υπερβολική μοντέρνα αρχιτεκτονική και τα μεγαλοπρεπή μνημεία της, που απεικονίζουν τα πάντα, από μετακομμουνιστικούς ηγέτες και μεσαιωνικούς ποιητές μέχρι χρυσά άλογα, τον εθνικό σκύλο και έναν γιγαντιαίο ταύρο που ισορροπεί τον κόσμο στο κεφάλι του.
Ιδιαιτερότητες
Δεδομένου ότι συναντούν πολύ λίγους ξένους επισκέπτες, οι Τουρκμένοι είναι ζεστοί και φιλόξενοι. Αν σας αρέσουν τα άγονα τοπία, το 80% περίπου του Τουρκμενιστάν είναι έρημος. Και υπάρχει η καινοτομία της εξερεύνησης ενός τόπου που λίγοι άλλοι έχουν επισκεφθεί στη σύγχρονη εποχή.
«Το Τουρκμενιστάν δεν μοιάζει με καμία άλλη χώρα που έχω επισκεφτεί», λέει η νορβηγίδα συγγραφέας και ανθρωπολόγος Erika Fatland. «Η αστραφτερή λευκή μαρμάρινη πρωτεύουσα Ασγκαμπάτ, με τους άδειους δρόμους της, είναι μια από τις πιο περίεργες πρωτεύουσες που έχω επισκεφτεί ποτέ».
Διακοσμημένη με χρυσά αγάλματα και λευκό μάρμαρο, η Ασγκαμπάτ είναι ένα αρχιτεκτονικό θαύμα. Πολλά από τα κτίρια έχουν σχήμα που ανταποκρίνεται στις κυβερνητικές τους λειτουργίες, όπως το κτίριο του Υπουργείου Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου που μοιάζει με γιγάντιο αναπτήρα. Άλλα δημιουργήθηκαν για να κατακτήσουν το Guinness World Records, σαν το μεγαλύτερο εσωτερικό τροχό Ferris στον κόσμο και ένα κολοσσιαίο κεφάλι αλόγου που αιωρείται πάνω από το εθνικό στάδιο.
Στο κλειστό ρωσικό παζάρι της πόλης, οι πωλητές προσφέρουν δείγματα χαβιαριού που συλλέγεται από το τμήμα της Κασπίας Θάλασσας που ανήκει στο Τουρκμενιστάν. Με μια μίξη επιρροών από την Περσία και την Κεντρική Ασία, η γαστρονομική σκηνή είναι εκπληκτικά καλή. Η νυχτερινή ζωή είναι περιορισμένη, αλλά μπορείτε να πιείτε μια κρύα μπύρα στο Clever’s Irish Pub ή στο Florida British Pub.
Κάποτε σε στρατηγική θέση κατά μήκος του εμπορικού δρόμου του Μεταξιού μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, η χώρα διαθέτει πολλά μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, όπως τα φρούρια των Παρθίων της Νίσας κοντά στο Ασγκαμπάτ και τα εκτεταμένα ερείπια του Μερβ στο ανατολικό Τουρκμενιστάν. Ακόμα πιο εντυπωσιακά είναι το πλούσια διακοσμημένο μεγάλο τζαμί, οι τάφοι και ο πανύψηλος μιναρές στο Κούνια-Ουργκέντς στο βορειότερο άκρο της χώρας. «Οι πιο όμορφες εμπειρίες μου στο Τουρκμενιστάν ήταν στην ύπαιθρο, στην έρημο, όπου συνάντησα τους πιο φιλικούς και φιλόξενους ανθρώπους που έχω γνωρίσει ποτέ», λέει ο Fatland. «Το μόνο μειονέκτημα ήταν το ζυμωμένο γάλα καμήλας, το chal, το de facto εθνικό ποτό, που μου σερβίριζαν συνεχώς σε γενναιόδωρες ποσότητες. Ας πούμε απλά ότι είναι μια γεύση που πρέπει να συνηθίσεις».
Πώς έγινε η ξαφνική αλλαγή
Παραδόξως, το Τουρκμενιστάν ήταν πιο εύκολα προσβάσιμο κατά τη σοβιετική εποχή, όταν η Intourist διευκόλυνε τα ταξίδια στην ΕΣΣΔ. Η κρατική ταξιδιωτική εταιρεία, που ιδρύθηκε το 1929 από τον αυταρχικό ηγέτη Ιωσήφ Στάλιν, είχε ως αποστολή να κερδίζει συνάλλαγμα μέσω του τουρισμού και να διασφαλίζει ότι οι επισκέπτες έβλεπαν μόνο την καλύτερη πλευρά της Σοβιετικής Ένωσης.
Ο τουρισμός αναπτύχθηκε αργά στην αρχή. Με την αποψύξη του Ψυχρού Πολέμου στη δεκαετία του 1980, η ΕΣΣΔ προσέλκυε περίπου τέσσερα εκατομμύρια τουρίστες ετησίως. Η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου προσέφερε την ευκαιρία να αυξηθεί ακόμη περισσότερο ο αριθμός των επισκεπτών. Ωστόσο, το Τουρκμενιστάν δεν εκμεταλλεύτηκε αυτή την ευκαιρία.
Όταν η Μόσχα πρόσφερε ανεξαρτησία στις 14 σοσιαλιστικές δημοκρατίες της το 1991, ο ηγέτης του Τουρκμενιστάν Σαπαρμουράτ Νιαζόφ αρχικά αρνήθηκε την ιδέα. «Όλα εξαρτώνται από τον Νιαζόφ», λέει ο Λουπίν. «Πριν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, οι ενέργειές του έδειχναν αρνητική στάση απέναντι στην περεστρόικα και τη γκλάσνοστ. Μετά την ανεξαρτησία, εφάρμοσε τις δικές του μεθόδους, αλλά αυτές επηρεάστηκαν έντονα από το σοβιετικό μοντέλο».
Εν τω μεταξύ, τα τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου της χώρας σήμαιναν ότι το Τουρκμενιστάν μπορούσε να παραμείνει αυτοδύναμο και ουδέτερο στη μετασοβιετική εποχή, εξαλείφοντας την ανάγκη για οποιαδήποτε εξωτερική διεθνή επιρροή. Ακόμη και μετά το θάνατο του Νιαζόφ το 2006, η νέα ηγεσία συνέχισε να ασκεί αυστηρό έλεγχο στις επισκέψεις ξένων.
Η αλλαγή βρίσκεται κοντά
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση του Bertelsmann Transformation Index (BTI) για το Τουρκμενιστάν, η χώρα μαστίζεται από οικονομικά προβλήματα εδώ και σχεδόν μια δεκαετία. Με την ελπίδα να προσελκύσει περισσότερες ξένες επενδύσεις και να αυξήσει την απασχόληση, η κυβέρνηση επιδιώκει οικονομική συνεργασία με άλλες χώρες, όπως η συμφωνία για την κοινή εκμετάλλευση φυσικού αερίου που συνήψε πρόσφατα με την Τουρκία και το Ιράν.
Ορισμένοι παρατηρητές πιστεύουν ότι η κίνηση για την απλούστευση της διαδικασίας έγκρισης βίζας και την αύξηση του τουρισμού αποτελεί μέρος αυτής της συνολικής στρατηγικής, ένας άλλος τρόπος για την ενίσχυση των συναλλαγματικών της αποθεμάτων. Ο τουρισμός ανθεί στο Ουζμπεκιστάν και το Καζακστάν, δύο από τις γειτονικές χώρες της Κεντρικής Ασίας.
«Όταν το Ουζμπεκιστάν απλοποίησε τις διαδικασίες έκδοσης βίζας μετά το θάνατο του (Προέδρου Ισλάμ) Καρίμοφ, ο τουρισμός αυξήθηκε πολλαπλάσια, και ίσως ελπίζουν σε παρόμοια αποτελέσματα στο Τουρκμενιστάν», λέει ο Φάτλαντ. «Όλες οι άλλες χώρες της Κεντρικής Ασίας έχουν ανοίξει τις πόρτες τους σε πολλές εθνικότητες χωρίς βίζα, οπότε ίσως οι Τουρκμένοι ένιωσαν την ανάγκη να χαλαρώσουν λίγο».
Πηγή: CNN
