Οι πυρκαγιές δεν γνωρίζουν σύνορα, και η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη στην καταπολέμηση των πυρκαγιών τα ξεπερνά επίσης όλο και περισσότερο. Όταν το Βέλγιο ζήτησε επείγουσες ενισχύσεις το Σάββατο 15 Αυγούστου για την αντιμετώπιση τη χειρότερη δασική πυρκαγιά του αιώνα στη χώρα, η ΕΕ απέστειλε τρία ελικόπτερα και δύο πυροσβεστικά αεροσκάφη από διάφορες περιοχές της Ευρώπης στο εθνικό πάρκο του Οτ Φαν. Όταν οι φλόγες κατέκαψαν τα δάση νότια του Μπορντό στη Γαλλία στα τέλη Ιουλίου του τρέχοντος έτους, Ουκρανοί ειδικοί σε πυρκαγιές μεγάλης κλίμακας, μια αποστολή ελβετικών πυροσβεστικών ομάδων και μια ομάδα διοίκησης από τη Λιθουανία εντάχθηκαν στον αγώνα κατά των πυρκαγιών, οι οποίες κατέκαψαν τελικά 420 τετραγωνικά χιλιόμετρα γης. Μεταξύ των δυνάμεων που αναπτύχθηκαν στην ιταλική περιοχή της Σαρδηνίας αυτό το καλοκαίρι ήταν μια ομάδα Εσθονών πυροσβεστών, οι μισοί από τους οποίους είχαν ήδη αναπτυχθεί στην Ισπανία πέρυσι. Επίσης, δυνάμεις από την Τσεχία, τη Μολδαβία, τη Γαλλία και τη Ρουμανία «συνέβαλαν σημαντικά» σε κατασβέσεις πυρκαγιών στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον αναπληρωτή εκπρόσωπο Τύπου της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της Ελλάδας, Ιωάννη Αρτοποιό.
Στο πεδίο, οι διαφορετικές προσεγγίσεις, μέθοδοι και ο συντονισμός των πόρων μπορεί να αποτελέσουν πρόκληση. «Ενώ οι Εσθονοί πυροσβέστες καταπολεμούν τις πυρκαγιές κυρίως με μάνικες, τοποθετώντας χιλιόμετρα μάνικας μέσα στο δάσος, στη Νότια Ευρώπη η έμφαση δίνεται περισσότερο στην παρακολούθηση και την ανίχνευση του πώς εξαπλώνεται η πυρκαγιά και πού μπορεί πραγματικά να σταματήσει», εξήγησε ο εκπρόσωπος της Εσθονικής Υπηρεσίας Διάσωσης, Κάρελ Λάνγκεμετς , στον εσθονικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα ERR. Από τεχνική άποψη, η χώρα υποδοχής είναι υπεύθυνη για την παροχή προσαρμογέων σωλήνων, ώστε οι ομάδες από άλλες χώρες να μπορούν να συνδεθούν με το τοπικό δίκτυο.
Όταν συνεργάζεσαι με πυροσβέστες διαφορετικών εθνικοτήτων, το βασικό είναι να «εστιάζεις στον στόχο», ανεξάρτητα από τη μέθοδο, δήλωσε ο Διοικητής Αρνό Ανγκονίν, εκπρόσωπος της Γαλλικής Ομοσπονδίας Πυροσβεστικών Σωμάτων, στο FranceInfo. Ακόμη και αν οι άνθρωποι στο πεδίο δεν μιλούν την ίδια γλώσσα, «δεν υπάρχει απαραίτητα αλληλεπίδραση μεταξύ ομάδων διαφορετικών εθνικοτήτων κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων. Μπορεί να συμβεί στη φούρια της στιγμής· όμως χρησιμοποιώντας βασικά αγγλικά και χειρονομίες, καταφέρνουμε να γίνουμε κατανοητοί», είπε ο Ανγκονίν.
«Αυτό το καλοκαίρι είναι ένα σήμα συναγερμού»
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υπάρχουν διάφοροι μηχανισμοί που επιτρέπουν στις χώρες να συγκεντρώνουν πόρους και να αλληλοβοηθούνται σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Ο Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ (UCPM) αριθμεί 37 κράτη μέλη, υπό τον συντονισμό του Κέντρου Ανταπόκρισης και Συντονισμού σε Καταστάσεις Έκτακτης Ανάγκης (ERCC), στις Βρυξέλλες. Από την ίδρυσή του το 2001, το ERCC έχει διαθέσει πόρους σε 880 καταστάσεις κρίσης, 64 από τις οποίες το 2025. Από αυτές, οι 19 αφορούσαν πυρκαγιές· άλλες κατηγορίες περιλαμβάνουν πλημμύρες, σεισμούς και ανθρωπιστικές κρίσεις.
Όταν μια πληγείσα χώρα ζητά βοήθεια, υπάρχουν δύο τρόποι δράσης: είτε άλλες χώρες μπορούν να προσφέρουν τους δικούς τους πόρους, είτε η Επιτροπή τους κινητοποιεί μέσω του προγράμματος «RescEU». Στη συνέχεια, οι χώρες που λαμβάνουν τη βοήθεια μπορούν να αποδεχθούν ή να απορρίψουν τις προσφορές, ενώ το ERCC εποπτεύει και συγχρηματοδοτεί τη βοήθεια.
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, διεθνές προσωπικό τοποθετείται από πριν σε χώρες όπου υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος δασικών πυρκαγιών. Για παράδειγμα, μέχρι τώρα στη φετινή αντιπυρική περίοδο 245 πυροσβέστες έχουν σταλεί στην Ελλάδα από την Τσεχία, τη Γαλλία, τη Μολδαβία και τη Ρουμανία, ενώ η ίδια η Ελλάδα έστειλε 21 πυροσβέστες στη Γαλλία τον Ιούλιο και θα στείλει άλλους 21 στην Κύπρο τον Σεπτέμβριο.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο UCPM «διαθέτει επαρκείς πόρους» για να υποστηρίξει τις χώρες. Δεν είναι πολύ συνηθισμένο να λαμβάνονται ταυτόχρονα αιτήματα από πολλά κράτη, εξήγησε η εκπρόσωπος της Επιτροπής Έβα Χρντσιρόβα στο A European Perspective. Το ERCC ανταποκρίνεται σε περίπου 100 αιτήματα ετησίως για κάθε είδους καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, οκτώ από τα οποία αφορούσαν πυρκαγιές το 2026. «Χρειάστηκε να διαχειριστούμε δύο επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας σε δύο μεγάλες χώρες (στη Γαλλία και την Ισπανία τον Ιούλιο) και καταφέραμε να βοηθήσουμε και τις δύο· ήταν μία από τις πιο εκτεταμένες αποστολές μας», ανέφερε.
Ωστόσο, η Χρντσιρόβα επεσήμανε ότι αυτό το καλοκαίρι αποδεικνύεται «σήμα συναγερμού». Η έκταση που κάηκε στα τέλη Ιουλίου του τρέχοντος έτους ξεπέρασε 4.000.000 στρέμματα στην Ευρώπη, γεγονός που καθιστά ήδη το 2026 μία από τις χειρότερες χρονιές που έχουν καταγραφεί όσον αφορά τις πυρκαγιές. «Μόλις τελειώσει το καλοκαίρι, θα πρέπει να συζητήσουμε πώς μπορούμε να προσαρμοστούμε καλύτερα σε αυτές τις καταστάσεις, και ελπίζω ότι αυτό θα αντικατοπτριστεί στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (το εξαετές σχέδιο δαπανών της ΕΕ)».
Μεταξύ 2021 και 2027, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διαθέσει 3,6 δισεκατομμύρια ευρώ για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ενώ τα σχέδια του επόμενου προϋπολογισμού, που αναμένεται να εγκριθούν πριν από το τέλος του έτους, υποδηλώνουν ότι το ποσό αυτό θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ για την επόμενη περίοδο 2028-2034.
Η έκταση των πυρκαγιών τους τελευταίους μήνες έθεσε σε δοκιμασία τα όρια της ικανότητας ορισμένων χωρών να αντιμετωπίσουν αυτές τις κρίσεις μόνες τους. Η Γερμανία, για παράδειγμα, συνήθως αναγκάζεται να χρησιμοποιεί αστυνομικά και στρατιωτικά ελικόπτερα εξοπλισμένα με δεξαμενές νερού χωρητικότητας 5.000 λίτρων για την καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών. Εν τω μεταξύ, σε χώρες όπου μπορούν να χρησιμοποιηθούν εξειδικευμένα αεροσκάφη όπως τα Canadair, αυτά γίνονται όλο και πιο σπάνια: η παραγωγή των υφιστάμενων μοντέλων έχει σταματήσει και η νέα γενιά δεν έχει ακόμη τεθεί σε λειτουργία, σύμφωνα με τον βαυαρικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα BR. Η Ελβετία, η οποία δεν συμμετέχει στον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της ΕΕ, ζήτησε τη βοήθειά της για πρώτη φορά φέτος, μετά την καταστροφή στο Κρανς-Μοντάνα, όπου 41 άτομα έχασαν τη ζωή τους σε πυρκαγιά σε κέντρο διασκέδασης κατά τη διάρκεια των εορτασμών της Πρωτοχρονιάς. Οι ελβετικές αρχές ζήτησαν βοήθεια επειδή δεν διέθεταν επαρκή εξειδικευμένα μέσα ιατρικής μεταφοράς και νοσοκομειακή χωρητικότητα.
«Μαζί είμαστε πιο δυνατοί»
Από τη σκοπιά των πυροσβεστών, δεν υπάρχει σχεδόν καμία αμφιβολία για την αξία αυτών των ανταλλαγών με διεθνείς συναδέλφους. «Ζούμε μαζί τους για αρκετές ημέρες, ή ακόμα και αρκετές εβδομάδες, σε πεδία επιχειρήσεων με έντονη δράση», δήλωσε ο διοικητής Ανγκονίν στο FranceInfo. «Έτσι, αναπόφευκτα, δημιουργούνται δεσμοί». Μιλώντας στο ERTNews, ο Σιλβέν Σεβάλ, επικεφαλής της γαλλικής μονάδας που αποσπάστηκε στην Αθήνα αυτό το καλοκαίρι, τόνισε: «Μαζί είμαστε πιο δυνατοί». Η εμπειρία στην Ελλάδα, εξήγησε, αποδείχθηκε «πολύ χρήσιμη» για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών στην Κορσική, η οποία διαθέτει δασικές εκτάσεις παρόμοιες με αυτές της Ελλάδας.
Αυτού του είδους η κατάρτιση αποτελεί ένα από τα πλεονεκτήματα που επισημαίνονται σε μια έκθεση του 2021, η οποία εκπονήθηκε κατόπιν ανάθεσης της ελβετικής κυβέρνησης σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της προσχώρησης στον UCPM. Το 2026, μια μονάδα πυρόσβεσης από τη γαλλόφωνη Ελβετία στάλθηκε για πρώτη φορά στη Γαλλία. «Οι πυροσβέστες που ταξίδεψαν στην περιοχή του Μπορντό δεν προσφέρουν απλώς βοήθεια. Αποκτούν επίσης πολύτιμη εμπειρία», δήλωσε η Κριστίν Έρικσεν, μία από τις συντάκτριες της έκθεσης του 2021, στη Swissinfo. Για την Έρικσεν, είναι σαφές ότι και η Ελβετία θα αντιμετωπίσει τις δικές της πυρκαγιές στο μέλλον. «Αν συγκεντρώσουμε γνώσεις τώρα, θα είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι για ό,τι έρθει.»
Το «A European Perspective» είναι μια πρωτοβουλία συντακτικής συνεργασίας που συγκεντρώνει τα ευρωπαϊκά μέσα μαζικής ενημέρωσης δημόσιας υπηρεσίας. Διαβάστε περισσότερα εδώ.
