Αναλυτικά ολόκληρη η ανάρτηση του πρωθυπουργού
Καλημέρα! Η εβδομάδα που πέρασε χρωματίστηκε πολιτικά από την έναρξη του διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση. Μια ακόμα θεσμική δέσμευσή μας που γίνεται πράξη.
Διανύοντας την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, έθεσα στον εαυτό μου -και καλώ και εσάς να κάνετε το ίδιο- ένα ερώτημα: τι από όσα έχουμε θεσπίσει μας εξυπηρετεί πραγματικά σήμερα και τι χρειάζεται να προσαρμοστεί για να συνεχίσει να λειτουργεί. Δεν είναι μια συζήτηση εύκολη, ούτε αφορά μόνο το παρόν. Αφορά το πώς θέλουμε να λειτουργούν οι θεσμοί μας σε βάθος χρόνου, με περισσότερη διαφάνεια και λογοδοσία, ώστε να ενισχύεται η εμπιστοσύνη των πολιτών και το πολίτευμα να μπορεί να ανταποκρίνεται στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας, από την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι την κλιματική κρίση.
Προσδιόρισα με σαφήνεια τις προτάσεις μας: τη συνταγματική περιφρούρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, την αλλαγή στον νόμο περί ευθύνης υπουργών, τη δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων, τη συμμετοχή του δικαστικού σώματος στην επιλογή της ηγεσίας του, καθώς και την αξιολόγηση στο Δημόσιο, με ενδεχόμενη άρση της μονιμότητας. Όλα αυτά είναι ζητήματα που αφορούν τη δημόσια ζωή, αλλά τελικά αγγίζουν τον κάθε πολίτη ξεχωριστά. Η τελική μας εισήγηση, με ενσωματωμένες τις θέσεις των βουλευτών μας, θα παρουσιαστεί μέσα στον Μάρτιο. Με την προσδοκία ότι και οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις θα προσέλθουν στον διάλογο με διάθεση συνεννόησης, χωρίς δογματισμούς, προσχήματα και κομματικούς υπολογισμούς. Γιατί αυτό το εγχείρημα μας υπερβαίνει όλους και μας χρειάζεται όλους. Το Σύνταγμα της χώρας είναι το κοινωνικό συμβόλαιο που ορίζει τις συντεταγμένες της κοινής μας ζωής και θέτει τον πήχη τόσο των φιλοδοξιών μας όσο και των απαιτήσεών μας από τη Δημοκρατία και τους θεσμούς της. Προσωπικό μου όραμα είναι η χώρα να γιορτάσει το 2030 τα 200 χρόνια από τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους έχοντας αντιμετωπίσει, και μέσα από την αναθεώρηση του Καταστατικού Χάρτη, παθογένειες δεκαετιών.
Ένα ακόμη ζήτημα που θεωρώ ότι πρέπει να βρίσκεται εκτός ιδεολογικών στεγανών και εκλογικών κύκλων είναι η Παιδεία. Γι’ αυτό και μέσα στον Φεβρουάριο ανοίγουμε και τον διάλογο για το Εθνικό Απολυτήριο. Αυτό που θέλουμε να πετύχουμε είναι το Λύκειο σταδιακά να αποκτήσει μεγαλύτερη εκπαιδευτική αξία και αυτοτέλεια. Να μην λειτουργεί μόνο ως ένας μηχανισμός προετοιμασίας για τις εξετάσεις, αλλά ως ένας χώρος ουσιαστικής μάθησης, που εξοπλίζει τα παιδιά με γνώσεις και δεξιότητες χρήσιμες για το επόμενο βήμα τους, όποιο κι αν είναι αυτό. Φυσικά, ο διάλογος δεν ξεκινά από το μηδέν. Θα αποτιμηθούν οι μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη γίνει από το 2019, όμως η συζήτηση θα είναι στραμμένη στο μέλλον του Λυκείου: σε ένα σχολείο που δεν περιορίζεται στην εισαγωγή στο πανεπιστήμιο, αλλά δίνει στα παιδιά εφόδια για τη ζωή και την εργασία στη νέα εποχή. Θέλω να είμαι απολύτως ξεκάθαρος. Οι αλλαγές που συζητούνται δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο, ούτε τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου, ενώ οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται. Ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής είναι η Α’ Λυκείου, το σχολικό έτος 2027–2028. Το «Νέο Δημόσιο Σχολείο» δεν είναι ένα σύνθημα. Είναι ένας εθνικός στόχος και ένα στοίχημα που αξίζει να το κερδίσουμε μαζί.
Πριν φύγω από τον τομέα της Παιδείας, αξίζει να σημειώσω ότι μέσα στην εβδομάδα υπογράφηκε η σύμβαση για την ανακαίνιση της Φοιτητικής Εστίας Αθηνών, ύψους 18,6 εκ. ευρώ. Πρόκειται για ένα έργο που συζητούνταν επί χρόνια και επιτέλους μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης. Η ανακαίνιση θα ανακουφίσει οικονομικά εκατοντάδες οικογένειες χαμηλών εισοδημάτων, που αναζητούν προσιτή αλλά ποιοτική στέγη για τα παιδιά τους κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Στη Φοιτητική Εστία προβλέπεται πλήρης ενεργειακή αναβάθμιση, στατική ενίσχυση και ουσιαστική βελτίωση των υποδομών, με ιδιαίτερη έμφαση στην προσβασιμότητα και την ασφάλεια των φοιτητών. Το έργο εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί σε περίπου ενάμιση χρόνο από σήμερα. Όμως, να σταθώ και στους χρόνους με τους οποίους προχώρησε το έργο: ανακοινώθηκε στις αρχές του 2025, τον περασμένο Ιούλιο υπογράφηκε η προγραμματική σύμβαση με το ΤΑΙΠΕΔ και ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου. Χρόνοι που, για τα ελληνικά δεδομένα, μπορούν να χαρακτηριστούν ρεκόρ.
Γέφυρα μεταξύ του προηγούμενου και του επόμενου θέματος, αποτελεί το επόμενο θέμα που αφορά τη λειτουργία της πρώτης στην Ελλάδα δημόσιας Ακαδημίας Επαγγελματικής Κατάρτισης στον τομέα του φαρμάκου, στην Τρίπολη Αρκαδίας. Θα λειτουργεί ως παράρτημα της υπάρχουσας εκεί δημόσιας Σχολής Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης, η φοίτηση θα είναι δωρεάν και το 40% των αποφοίτων θα απορροφάται σε εταιρείες-μέλη της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας.
Πολύ σημαντικό το επόμενο θέμα. Υλοποιούμε άλλη μια δέσμευση προς τους πάσχοντες από χρόνιες και πολύ σοβαρές νόσους συμπολίτες μας, να μπορούν να παραλαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα υψηλού κόστους και από το φαρμακείο της επιλογής τους. Είναι μια πρόσθετη επιλογή που τους δίνεται μετά την κατ’ οίκον παράδοση φαρμάκων για τη διευκόλυνσή τους. Και όταν λέμε φαρμακείο της γειτονιάς, εννοούμε και το φαρμακείο στο Καστελόριζο ή τη Σύμη ή ένα φαρμακείο σε έναν ορεινό οικισμό της Ελλάδας. Χωρίς μετακινήσεις, έξοδα για τον ασθενή, ταλαιπωρία και άγχος. Η σχετική σύμβαση υπεγράφη την Πέμπτη από τον ΕΟΠΥΥ και τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο και τις επόμενες ημέρες θα τεθεί σε λειτουργία η πλατφόρμα του ΕΟΠΥΥ για να μπορούν οι ασθενείς να κάνουν τα αιτήματά τους. Σε πρώτη φάση, θα αφορά ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο και σκλήρυνση κατά πλάκας. Αυτό ισοδυναμεί περίπου σε 23.000 συνταγές τον μήνα με στόχο μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2026 να φτάσουμε τις 66.000 συνταγές τον μήνα.
Να έρθω τώρα στα ιδιαιτέρως θετικά στοιχεία από την αγορά εργασίας. Μίλησα γι’ αυτό και στην προηγούμενη ανασκόπηση, αλλά καθώς είχαμε και νέα στοιχεία, αξίζει να τα αναφέρω. Στους νέους κάτω των 25 ετών, η ανεργία στη χώρα μας βρίσκεται στο 13%, χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 14,7%, με δεκαέξι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταγράφουν υψηλότερα ποσοστά. Επίσης, μειώθηκε το χάσμα μισθωτής απασχόλησης ανδρών-γυναικών. Σήμερα εργάζονται με σχέση μισθωτής εργασίας 1.185.757 γυναίκες, δηλαδή 259.480 περισσότερες από ό,τι το 2019. Όμως και ως προς την ανεργία ανδρών, με ποσοστό 5,5%, η χώρα μας βρίσκεται και πάλι κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (5,8%), με δώδεκα χώρες να εμφανίζουν χειρότερες επιδόσεις. Συνολικά, με ανεργία στο 7,5%, η Ελλάδα καταγράφει πλέον χαμηλότερα ποσοστά από χώρες όπως η Φινλανδία, η Σουηδία, η Ισπανία και η Γαλλία. Με πολλή δουλειά ακόμη μπροστά μας, τα στοιχεία δείχνουν ότι κινούμαστε προς μια πιο ισορροπημένη και ανθεκτική αγορά εργασίας.
Θέλουμε να κρατήσουμε ζωντανή την ελληνική περιφέρεια και το επιχειρούμε με έναν συνδυασμό πολιτικών: από τα περιφερειακά σχέδια ανάπτυξης έως τις παρεμβάσεις του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το Δημογραφικό. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το πρόγραμμα μετεγκατάστασης που ξεκίνησε πιλοτικά από τον Έβρο και θα εφαρμοστεί πλέον σε άλλες 8 Περιφερειακές Ενότητες. Στις αρχικές 6 -Καστοριάς, Κιλκίς, Σερρών, Φλώρινας, Πέλλας, Δράμας- προσθέτουμε τώρα τους νομούς Κοζάνης και Γρεβενών, καθώς η Δυτική Μακεδονία αποτελεί δημογραφικά την πιο ευάλωτη περιοχή της χώρας. Για να καταστήσουμε ακόμη πιο ελκυστικό το πρόγραμμα, διευρύνουμε τον κύκλο των δικαιούχων της οικονομικής ενίσχυσης των 10.000 ευρώ. Θα μπορούν πλέον να ενταχθούν Έλληνες του εξωτερικού που επιθυμούν να επιστρέψουν στη χώρα, φοιτητές που σπούδασαν στις περιοχές αυτές και θέλουν να παραμείνουν, ένστολοι, οι λεγόμενοι «ψηφιακοί νομάδες», αλλά και συνταξιούχοι που επιλέγουν να επιστρέψουν στον τόπο καταγωγής τους. Το 50% του συνολικού ποσού, δηλαδή 5.000 ευρώ, θα καταβάλλεται πριν από τη μετεγκατάσταση, που μπορεί να γίνει και σε μικρούς οικισμούς ,αφού δεν θα ισχύουν πληθυσμιακοί περιορισμοί. Δεν ισχυριζόμαστε ότι το πρόγραμμα αποτελεί πανάκεια για την αντιμετώπιση του σύνθετου και πολυπαραγοντικού δημογραφικού προβλήματος. Είναι, όμως, ένα ουσιαστικό και στοχευμένο εργαλείο που συμπληρώνει μια ευρύτερη εθνική προσπάθεια.
Μιας και ανεβήκαμε προς τα βόρεια, να πω πως προχωρά και η αναβάθμιση κρίσιμων υποδομών στα χερσαία σύνορά μας. Μετά τους Κήπους στον Έβρο, έγινε προ ημερών η προκήρυξη για το έργο αναβάθμισης του Σταθμού των Ευζώνων. Οι παρεμβάσεις συμβάλλουν στην εθνική ασφάλεια και στον καλύτερο έλεγχο των συνόρων, βελτιώνοντας την εικόνα της χώρας στους επισκέπτες μας, αλλά και διευκολύνοντας την διασυνοριακή οικονομική και εμπορική δραστηριότητα.
Όμως, τα χερσαία και τα θαλάσσια σύνορά μας δεν είναι μόνο πύλες επισκεπτών, οικονομικής και εμπορικής δραστηριότητας. Είναι και δίοδοι που εκμεταλλεύονται τα αδίστακτα δίκτυα των διακινητών παράνομων μεταναστών, αδιαφορώντας για τη ζωή τους, όπως δυστυχώς φάνηκε άλλη μια φορά με το πολύνεκρο ναυάγιο στη Χίο. Κανείς δεν μένει ασυγκίνητος μπροστά σε τόσες ανθρώπινες απώλειες. Η έρευνα για τις ακριβείς συνθήκες που έγινε το τραγικό δυστύχημα ξεκίνησε και θα διεξαχθεί με απόλυτη διαφάνεια. Οφείλουμε, όμως, και πρώτος εγώ, να αναγνωρίσουμε την αυταπάρνηση με την οποία τα στελέχη του Λιμενικού Σώματος επιτελούν το πατριωτικό τους καθήκον, φυλάσσοντας τα θαλάσσια σύνορα και σώζοντας ανθρώπινες ζωές. Η Πολιτεία επιδεικνύει και θα επιδείξει μηδενική ανοχή απέναντι στα κυκλώματα των διακινητών. Με το νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου που ψηφίστηκε από τη Βουλή, αυστηροποιούνται οι ποινές για αυτούς, βάζοντας ταυτόχρονα κανόνες στην οργανωμένη διαχείριση της νόμιμης μετανάστευσης. Δεν ποινικοποιείται η δράση των ΜΚΟ, αλλά η εγκληματική συμπεριφορά φυσικών προσώπων που ενδεχομένως είναι μέλη τέτοιων οργανώσεων και προφανώς δεν μπορούν να διατηρούν προνομιακή σχέση με το κράτος και τις δομές. Η πολιτική μας στο μεταναστευτικό στηρίζεται σε σαφείς κανόνες, συνέπεια και σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή. Ένα πλαίσιο που συνδυάζει τη φύλαξη των συνόρων, τη διπλωματία και την αποφασιστική αντιμετώπιση των διακινητών, με απόλυτη στήριξη στο έργο του Λιμενικού Σώματος.
Υπάρχουν και ειδήσεις που δείχνουν πώς η καινοτομία μπορεί να κάνει τη διαφορά, ακόμη και στα πιο μικρά μέρη της πατρίδας μας. Μία από αυτές έρχεται από τη Χάλκη, η οποία δεν είναι μόνο το πρώτο νησί μας που εξασφάλισε στους κατοίκους του φθηνή «πράσινη» ενέργεια μέσω της στρατηγικής των GR-eco Islands. Αποτελεί πλέον και εξαιρετικό παράδειγμα αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Έγινε ο πρώτος δήμος της Ελλάδας που κατέγραψε το ανθρακικό αποτύπωμά του και ολοκλήρωσε το σχέδιο μείωσης των εκπομπών αερίων, με το 80% της δουλειάς να γίνεται με τη βοήθεια της τεχνολογίας, σε χρόνο πολλαπλάσια μικρότερο από τον συμβατικό. Γι’ αυτήν την «πράσινη» επιτυχία, η Χάλκη κέρδισε το βραβείο στον διαγωνισμό Bravo Sustainability Dialogue & Awards 2025. Πρόσφατα, ο δήμος μετέτρεψε έναν σκουπιδότοπο σε ένα διαδραστικό πάρκο νέων τεχνολογιών, όπου υπάρχουν drones, αισθητήρες που μετρούν τον αέρα, τη ρύπανση και τη στάθμη της θάλασσας. Επιπλέον, «τρέχει» πιλοτικά ένα σύστημα που όταν υπάρχει διακοπή ρεύματος, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα του δήμου τροφοδοτούνται από εκεί. Πιστεύω πως η Χάλκη αποδεικνύει ότι η καινοτομία δεν εξαρτάται από το μέγεθος ενός δήμου, αλλά κυρίως από το όραμα και τη συνεργασία. Και με τέτοια έργα, γίνεται ένας τόπος ακόμα πιο ελκυστικός!
Μιας και μιλάμε για τεχνολογία, περνώ σε κάτι ακόμη μεγαλύτερο που καθίσταται εφικτό ακριβώς χάρη στην αξιοποίησή της. Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα εποχή στη διαχείριση και την ανάδειξη της πολιτιστικής της κληρονομιάς εφαρμόζοντας ψηφιακές υπηρεσίες και καινοτόμα συστήματα σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία, μνημεία και ιστορικούς τόπους. Καρδιά αυτού του ολοκληρωμένου συστήματος των ψηφιακών υπηρεσιών για την αναβάθμιση της εμπειρίας των επισκεπτών σε αυτούς τους χώρους και την καλύτερη προβολή του πολύτιμου πολιτιστικού μας αποθέματος είναι η ψηφιακή πύλη hh.gr (Hellenic Heritage). Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην καθολική προσβασιμότητα με νέες εφαρμογές που εξασφαλίζουν ισότιμη εμπειρία για άτομα με αναπηρία. Το εμβληματικό αυτό έργο αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία αρχικά σε 108 αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία φέτος την άνοιξη. Ήδη, σε πολλά σημεία υπάρχει το ηλεκτρονικό εισιτήριο, οι πολυγλωσσικές ακουστικές ξεναγήσεις και «επισκέψεις» επαυξημένης και εικονικής πραγματικότητας.
Κλείνω θυμίζοντας ότι αύριο -και στο εξής κάθε χρόνο, στις 9 Φεβρουαρίου- είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Μια οφειλόμενη αναγνώριση, με ομόφωνη απόφαση της UNESCO, στη μοναδική και ανεκτίμητη συμβολή της γλώσσας μας στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας. Την ιστορία και την αξία της ελληνικής γλώσσας ίσως να μην τις αποδίδει τίποτα καλύτερα από τον υπέροχο στίχο του Ελύτη, «Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου». Ένα ζωντανό θαύμα 40 αιώνων. Θεμέλιο της εθνικής μας ταυτότητας, αλλά και ευθύνη, ειδικά σήμερα, σε μια ρευστή ψηφιακή εποχή. Καλή Κυριακή!
