Τα στοιχεία που διαβιβάζονται στα myDATA αποτελούν πλέον το βασικό «ηλεκτρονικό αποτύπωμα» μιας επιχείρησης απέναντι στη Φορολογική Διοίκηση. Δεν είναι όμως πάντα και η τελική αλήθεια για τον υπολογισμό του φόρου. Σε πρόσφατη υπόθεση που αφορούσε clawback, η Εφορία δέχθηκε ότι τα έσοδα που εμφανίζονταν στο myDATA έπρεπε να διορθωθούν, επειδή η ηλεκτρονική εικόνα δεν ανταποκρινόταν στη φορολογική πραγματικότητα. Την ίδια στιγμή, όμως, η ίδια απόφαση υπενθυμίζει μια κρίσιμη «παγίδα»: όταν μια επιχείρηση δηλώνει λογιστικές διαφορές (ιδίως μόνιμες), οφείλει να μπορεί να τις τεκμηριώσει πλήρως και με τρόπο ελέγξιμο. Αλλιώς, η Εφορία μπορεί να τις απορρίψει, ακόμη κι αν έχουν αναγραφεί στη δήλωση.
Αυτό το διπλό μήνυμα προκύπτει από απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της ΑΑΔΕ, η οποία εξέτασε δύο σκέλη: αφενός το πώς αποτυπώθηκαν ποσά clawback στα έσοδα και αφετέρου το αν η επιχείρηση είχε επαρκή τεκμηρίωση για τις λογιστικές διαφορές που επικαλέστηκε στη φορολογική της εικόνα.
myDATA και clawback: Πότε η Εφορία δέχεται διόρθωση εσόδων
Στο πρώτο σκέλος, η ΔΕΔ κατέληξε ότι τα εμφανιζόμενα έσοδα έπρεπε να διορθωθούν. Η ουσία είναι ότι ποσά που συνδέονταν με clawback επηρέασαν την ηλεκτρονική απεικόνιση, χωρίς αυτή να αποτυπώνει σωστά το ύψος των εσόδων που τελικά έπρεπε να φορολογηθούν.
Για τις επιχειρήσεις, αυτό έχει ιδιαίτερη πρακτική αξία: δείχνει ότι μια εγγραφή στο myDATA δεν είναι «αμάχητη». Δηλαδή, δεν θεωρείται δεδομένο ότι επειδή ένα ποσό εμφανίζεται στην πλατφόρμα, θα φορολογηθεί οπωσδήποτε έτσι όπως φαίνεται. Εφόσον ο φορολογούμενος μπορεί να αποδείξει με τα κατάλληλα στοιχεία ότι η ηλεκτρονική εικόνα είναι ελλιπής, λανθασμένη ή δεν ακολουθεί τη σωστή φορολογική μεταχείριση, υπάρχει δρόμος διόρθωσης.
Το κρίσιμο σημείο είναι η απόδειξη. Η Φορολογική Διοίκηση δεν «διορθώνει» απλώς επειδή κάτι δηλώθηκε ως λάθος. Χρειάζονται παραστατικά, συμφωνίες, επεξηγηματικές καταστάσεις και συνολική λογική ακολουθία που να δείχνει γιατί το ποσό που πέρασε στο myDATA δεν πρέπει να οδηγήσει σε αντίστοιχη φορολόγηση.
Η παγίδα με τις λογιστικές διαφορές και η φορολογική αναμόρφωση
Εκεί που η ίδια υπόθεση γίνεται προειδοποίηση, είναι στο δεύτερο σκέλος: στις λογιστικές διαφορές. Παρότι στο myDATA μπορεί να υπάρξει διόρθωση εσόδων όταν αποδεικνύεται η αστοχία της ηλεκτρονικής εικόνας, δεν ισχύει το ίδιο χαλαρά για τις αποκλίσεις που επικαλείται η ίδια η επιχείρηση μέσω φορολογικής αναμόρφωσης.
Σύμφωνα με την απόφαση, δεν προσκομίστηκε κατάσταση φορολογικής αναμόρφωσης, παρότι η επιχείρηση όφειλε να τηρεί λογιστικό σύστημα που επιτρέπει την παρακολούθηση τόσο της λογιστικής όσο και της φορολογικής βάσης. Με απλά λόγια: όταν μια επιχείρηση λέει «έχω μόνιμες λογιστικές διαφορές τόσες», δεν αρκεί να εμφανίζει μόνο το τελικό ποσό. Πρέπει να μπορεί να δείξει αναλυτικά:
– από πού προκύπτει κάθε διαφορά,
– σε ποιες εγγραφές των βιβλίων αντιστοιχεί,
– ποια είναι η φορολογική διάταξη ή ο λόγος μη έκπτωσης/διαφορετικής αντιμετώπισης,
– πώς γεφυρώνεται το λογιστικό αποτέλεσμα με το φορολογητέο αποτέλεσμα.
Η απουσία αυτής της τεκμηρίωσης αφήνει κενό στον έλεγχο. Και όταν υπάρχει κενό, η Εφορία έχει τη δυνατότητα να μην αποδεχθεί τις δηλωμένες διαφορές, με άμεσο οικονομικό αποτύπωμα στον φόρο.
Γιατί οι λογιστικές διαφορές αλλάζουν πραγματικά τον φόρο
Οι λογιστικές διαφορές δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια. Είναι το σημείο όπου «κουμπώνει» η λογιστική πραγματικότητα με τη φορολογική. Μια δαπάνη μπορεί να έχει καταχωριστεί κανονικά στα βιβλία (άρα να έχει μειώσει το λογιστικό αποτέλεσμα), αλλά φορολογικά να μην αναγνωρίζεται. Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει να προστεθεί πίσω στα φορολογητέα κέρδη μέσω αναμόρφωσης.
Αυτός είναι και ο λόγος που η απλή αναγραφή ενός ποσού στη δήλωση δεν αποτελεί επαρκή απόδειξη. Η Φορολογική Διοίκηση θέλει να βλέπει την «αλυσίδα»: παραστατικό → λογιστική εγγραφή → χαρακτηρισμός/χειρισμός → φορολογική επίπτωση. Χωρίς αυτή την αλυσίδα, οι διαφορές αντιμετωπίζονται ως μη επαληθεύσιμες.
Τι πρέπει να κρατήσουν οι επιχειρήσεις από το μήνυμα της ΔΕΔ
Η συγκεκριμένη υπόθεση φωτίζει δύο πλευρές του ίδιου συστήματος:
1) Το myDATA είναι ισχυρό εργαλείο, αλλά όχι αλάθητο. Όταν αποδεικνύεται ότι η ηλεκτρονική απεικόνιση δεν ανταποκρίνεται στη φορολογική πραγματικότητα —όπως σε περίπτωση clawback— μπορεί να γίνει δεκτή διόρθωση εσόδων.
2) Οι λογιστικές διαφορές δεν «περνούν» χωρίς πλήρη τεκμηρίωση. Η επιχείρηση πρέπει να διαθέτει αναλυτική, ελέγξιμη κατάσταση φορολογικής αναμόρφωσης και υποστήριξη από τα βιβλία της, ώστε να αποδεικνύει τι άλλαξε και γιατί.
Συμπερασματικά, τα myDATA δεν καταργούν την ανάγκη σωστής λογιστικής παρακολούθησης—την ενισχύουν. Η ηλεκτρονική εικόνα μπορεί να διορθωθεί όταν υπάρχει πραγματικό λάθος ή ειδική φορολογική μεταχείριση, αλλά η επιχείρηση οφείλει να «δένει» με στοιχεία κάθε απόκλιση που δηλώνει. Σε ένα περιβάλλον όπου το myDATA λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τον έλεγχο, η τεκμηρίωση δεν είναι απλώς καλή πρακτική· είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια αποδεκτή διόρθωση και σε έναν δυσάρεστο φορολογικό καταλογισμό.
