Η επανεκκίνηση της διαδικασίας για το Κυπριακό αποκτά νέο ρυθμό με προγραμματισμένη συνάντηση στις 2 Σεπτεμβρίου μεταξύ του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη και του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν. Μετά από πολυετή στασιμότητα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διατηρούν τουλάχιστον μία εβδομαδιαία επαφή, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για συχνότερες συναντήσεις όταν το απαιτούν οι περιστάσεις.
Η χθεσινή συνάντηση αξιολογήθηκε ως εποικοδομητική από την κυπριακή κυβέρνηση, η οποία έκανε λόγο για συγκεκριμένα βήματα σε μεθοδολογία, αξιοποίηση παλαιότερων συγκλίσεων και προώθηση Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, με στόχο την προετοιμασία μιας νέας διευρυμένης διάσκεψης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Το Κυπριακό επανέρχεται έτσι στο προσκήνιο με έμφαση σε πρακτικά αποτελέσματα και συντονισμένες πρωτοβουλίες.
Σταθερός ρυθμός επαφών και σαφέστερη μεθοδολογία
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό Εκπρόσωπο, η δημιουργία ενός μόνιμου διαλόγου με εβδομαδιαίες συνεδριάσεις έχει στόχο να διασφαλίσει συνέπεια, διαφάνεια και προβλεψιμότητα στην πορεία των συνομιλιών. Η επιλογή τακτικών συναντήσεων επιτρέπει την έγκαιρη επίλυση τεχνικών ζητημάτων, αποτρέπει παρανοήσεις και βοηθά στη γρήγορη προώθηση θεμάτων που μπορούν να αποδώσουν άμεσα οφέλη στην καθημερινότητα των πολιτών και των δύο κοινοτήτων. Παράλληλα, η συζήτηση για μεθοδολογία και οδικό χάρτη δείχνει πρόθεση να αποφευχθούν οι παγίδες του παρελθόντος, θέτοντας ξεκάθαρα χρονοδιαγράμματα, αρμοδιότητες και διαύλους συντονισμού με τον ΟΗΕ.
Τι συζητήθηκε και ποιος είναι ο οδικός χάρτης
Η ατζέντα της τελευταίας συνάντησης περιλάμβανε:
– Επαναβεβαίωση των συγκλίσεων του παρελθόντος όπου αυτές εξακολουθούν να ισχύουν.
– Προώθηση νέων και υπαρχόντων Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ).
– Προετοιμασία για μια πιθανή νέα διευρυμένη διάσκεψη υπό τον ΟΗΕ.
– Διερεύνηση τρόπων τεχνικής υποστήριξης των διαπραγματεύσεων ώστε να υπάρξει μετρήσιμη πρόοδος.
Η αναφορά σε «διευρυμένη διάσκεψη» υποδηλώνει την πρόθεση να ενισχυθεί η πολυμερής διάσταση της διαδικασίας, με ενεργότερη εμπλοκή του ΟΗΕ και, ενδεχομένως, παρουσία παρατηρητών ή τεχνικών ομάδων που θα συνδράμουν στην πρακτική εφαρμογή όσων συμφωνούνται. Η προσέγγιση αυτή στοχεύει στη βελτίωση της αξιοπιστίας της διαδικασίας και στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης με μικρά αλλά σταθερά βήματα.
Κυπριακό: ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών
Ένα από τα πιο ουσιαστικά νέα στοιχεία είναι η ανακοίνωση της σύστασης Συμβουλευτικού Σώματος της Κοινωνίας των Πολιτών, με μόνιμη συντονιστική επιτροπή και 50 εκπροσώπους από κάθε κοινότητα. Η πρωτοβουλία αυτή, που είχε προταθεί και από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, έρχεται να καλύψει το κενό μεταξύ υψηλού επιπέδου πολιτικών συζητήσεων και των πρακτικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν καθημερινά Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι. Στόχος είναι να τεθούν στο τραπέζι ζητήματα όπως η κινητικότητα, η πρόσβαση σε υπηρεσίες, η οικονομική συνεργασία, η προστασία πολιτιστικής κληρονομιάς και το περιβάλλον, με απτές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν ανεξάρτητα από την τελική κατάληξη των συνομιλιών.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά παρουσίασε τα μέλη της στο νέο όργανο, υπογραμμίζοντας πως ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών μπορεί να ενισχύσει την κοινωνική νομιμοποίηση της διαδικασίας για το Κυπριακό και να παράξει ιδέες που θα τροφοδοτούν τις διαπραγματεύσεις με ρεαλιστικές προτάσεις.
Πρακτικά βήματα μέχρι τον Σεπτέμβριο
Μέχρι τον Σεπτέμβριο, οι δύο ηγέτες αναμένεται να επικεντρωθούν σε συγκεκριμένα ΜΟΕ, όπως:
– Νέα σημεία διέλευσης, με στόχο την ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας και της καθημερινής επαφής μεταξύ των κοινοτήτων.
– Προώθηση της αποναρκοθέτησης σε κρίσιμες περιοχές, για τη βελτίωση της ασφάλειας και την απελευθέρωση γης για κοινωφελείς ή περιβαλλοντικούς σκοπούς.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει δηλώσει ότι δέχεται την ταυτόχρονη διάνοιξη σημείων διέλευσης, ζητώντας αμοιβαιότητα προκειμένου να διασφαλιστεί ισορροπία και δίκαιη μεταχείριση. Η πρακτική αυτή θεωρείται κρίσιμη για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης: όταν οι πολίτες βλέπουν απτά οφέλη—ευκολότερες μετακινήσεις, ασφαλέστερες περιοχές, καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες—ενισχύεται η διάθεση για συμβιβασμό και μακροπρόθεσμη λύση στο Κυπριακό.
Προκλήσεις και προσδοκίες
Παρά τη θετική δυναμική, είναι σαφές ότι υπάρχουν προκλήσεις. Η επανεκκίνηση μετά από περίοδο στασιμότητας απαιτεί υπομονή, συνέπεια και διαρκή πολιτική βούληση. Οι τεχνικές δυσκολίες, οι διαφορετικές προσεγγίσεις σε κεφάλαια ουσίας και οι περιφερειακές εξελίξεις μπορούν να επηρεάσουν την πορεία.
Ωστόσο, η συμφωνία για συστηματικές συναντήσεις και η ενσωμάτωση της κοινωνίας των πολιτών δημιουργούν ένα πιο ανθεκτικό πλαίσιο διαλόγου. Εάν οι δύο πλευρές προχωρήσουν σε μικρές αλλά μετρήσιμες παραχωρήσεις, ιδιαίτερα σε ζητήματα χαμηλής πολιτικής όπως τα σημεία διέλευσης και η αποναρκοθέτηση, θα ενισχυθεί το κλίμα συνεργασίας και θα διαμορφωθούν οι συνθήκες για ουσιαστική πρόοδο.
