Ένας νέος σαρωτής εγκεφάλου υπόσχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι ένοπλες δυνάμεις προστατεύουν το προσωπικό τους από την έκθεση σε ωστικά κύματα, προσφέροντας εργαστηριακή ακρίβεια απευθείας στα πεδία βολής. Επιστήμονες στο Ηνωμένο Βασίλειο αναπτύσσουν το πρώτο πλήρως κινητό σύστημα μαγνητοεγκεφαλογραφήματος (MEG), ικανό να ανιχνεύει σε πραγματικό χρόνο τις μεταβολές της εγκεφαλικής λειτουργίας μέσα σε λίγα λεπτά από μια έκρηξη. Η τεχνολογία αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο καμπής για τη μακροπρόθεσμη νευρολογική ασφάλεια του προσωπικού που εκτίθεται επανειλημμένα σε ωστικά κύματα από όπλα υψηλής ισχύος.
Το υπουργείο Άμυνας της Βρετανίας έχει δεσμεύσει περισσότερες από 3,42 εκατομμύρια ευρώ για το έργο, το οποίο θα ενσωματώνει προηγμένους κβαντικούς αισθητήρες μέσα σε ένα φορητό εργαστήριο. Οι Ιατρικές Υπηρεσίες Άμυνας, υπό τη Διοίκηση Κυβερνοχώρου και Ειδικών Επιχειρήσεων, θα είναι οι πρώτες που θα χρησιμοποιήσουν το σύστημα, προσφέροντας στους κλινικούς γιατρούς άμεση εικόνα των νευρολογικών επιδράσεων που συνήθως υποχωρούν μέσα σε 24–48 ώρες.
Κβαντική τεχνολογία
Το σύστημα, που έχει αναπτυχθεί από τη Cerca Magnetics — εταιρεία που ίδρυσαν ερευνητές του Πανεπιστημίου Νότινγχαμ — εντοπίζει τις λεπτές και παροδικές εγκεφαλικές μεταβολές που προκαλούνται από επανειλημμένη έκθεση σε εκρήξεις.
Η Υπουργός για θέματα βετεράνων Λουίζ Σάντερ-Τζόουνς δήλωσε: «Η ασφάλεια του προσωπικού μας αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα. Χάρη σε τεχνολογίες όπως αυτή, ακόμη και ανεπαίσθητες φυσικές αλλαγές γίνονται πλέον ανιχνεύσιμες, βελτιώνοντας τη λήψη αποφάσεων και την προστασία ζωτικής σημασίας για τις δυνάμεις μας». Πρόσθεσε δε, ότι τέτοιου είδους αμυντικές καινοτομίες ωφελούν και τους πολίτες, ιδίως όσους πάσχουν από άνοια, επιληψία ή έχουν υποστεί διάσειση. Πέρα από τις στρατιωτικές εφαρμογές, το σύστημα θα μπορούσε σύντομα να χρησιμοποιηθεί σε αθλητικούς χώρους, σημεία εκτάκτων αναγκών ή εισόδους νοσοκομείων.
Μετρώντας την «αόρατη» βλάβη
Μελέτες υποδεικνύουν ότι η επανειλημμένη έκθεση σε ωστικά κύματα — ακόμη και χωρίς εμφανή τραυματισμό — μπορεί να συσσωρέψει βλάβες κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής καριέρας ενός ατόμου, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρών νευρολογικών παθήσεων. Ωστόσο, επειδή οι επιδράσεις είναι λεπτές και βραχύβιες, οι συμβατικοί σαρωτές σε νοσοκομεία ή πανεπιστήμια σπάνια τις καταγράφουν.
Για πρώτη φορά, οι ερευνητές θα μπορούν να καταγράψουν μια ακριβή, χρονικά αποτυπωμένη εικόνα της εγκεφαλικής δραστηριότητας στα λεπτά και τις ώρες μετά την έκθεση και να παρακολουθήσουν την ανάρρωσή τους. Τα ευρήματα αυτά θα μπορούσαν να συμβάλουν στον καθορισμό τεκμηριωμένων ορίων ασφαλούς έκθεσης και να στηρίξουν αποφάσεις σχετικά με την επιστροφή του προσωπικού στην υπηρεσία. Το έργο θα μελετήσει πολλούς τύπους οπλικών συστημάτων και θα χαρτογραφήσει μοτίβα ανάρρωσης, παρέχοντας αντικειμενικά δεδομένα για το ποιοι διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο και πόσο γρήγορα σταθεροποιείται ο εγκέφαλος μετά την έκθεση σε ωστικά κύματα.
Η καθηγήτρια Κάρεν Μάλινγκερ, συν-επικεφαλής του προγράμματος, ανέφερε ότι το OPM-MEG «μετρά μη επεμβατικά τη λειτουργία του εγκεφάλου με πρωτοφανή ακρίβεια και ευαισθησία», καθιστώντας το ιδανικό για τη χαρτογράφηση των άμεσων επιπτώσεων της έκθεσης σε μια έκρηξη.
Οι ερευνητές αναπτύσσουν την τεχνολογία αυτή εδώ και δέκα χρόνια, στο πλαίσιο του προγράμματος UK National Quantum Technologies, και το σύστημα αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως τις 31 Μαρτίου 2026.
ΠΗΓΗ: Interesting Engineering
