Σημαντική μείωση των εκκρεμών αιτήσεων για άδειες διαμονής, ταχύτερες διαδικασίες για νόμιμους μετανάστες και επανεκκίνηση της διμερούς συμφωνίας με την Αίγυπτο καταγράφονται μέσα στους πρώτους τέσσερις μήνες εφαρμογής του νόμου για τη νόμιμη μετανάστευση που ψηφίστηκε τον Φεβρουάριο, με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, υπό τον Θάνο Πλεύρη, να εμφανίζει ήδη τα πρώτα μετρήσιμα αποτελέσματα της μεταρρύθμισης.
Η φιλοσοφία του νέου πλαισίου ήταν εξαρχής διπλή: από τη μία, επιτάχυνση της έκδοσης και ανανέωσης αδειών διαμονής για όσους βρίσκονται νόμιμα στη χώρα· από την άλλη, βελτίωση και επανεκκίνηση των οργανωμένων διαύλων προσέλκυσης εργατικού δυναμικού με νόμιμο τρόπο, ώστε να καλυφθούν πραγματικές ανάγκες της οικονομίας και ταυτόχρονα να περιοριστεί το περιθώριο δράσης των κυκλωμάτων παράνομης διακίνησης.
Τα πρώτα αριθμητικά στοιχεία θεωρούνται ενθαρρυντικά. Ο στόχος που είχε τεθεί για το 2026 ήταν η μείωση του backlog, δηλαδή των εκκρεμών αιτήσεων, κατά 87.000 μέσα στη χρονιά. Ήδη, στους πρώτους τέσσερις μήνες εφαρμογής του νόμου όπως πληροφορείται το protothema.gr, έχει επιτευχθεί το 51% του ετήσιου στόχου, καθώς οι εκκρεμείς αιτήσεις μειώθηκαν κατά περίπου 45.000.
Έως τις 30 Ιουνίου καταγράφεται μείωση κατά 34% στις εκκρεμείς αιτήσεις αρχικής άδειας στο υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, ενώ η μείωση στο σύνολο των αδειών φτάνει το 20%. Ειδικά στη Golden Visa η μείωση των εκκρεμοτήτων αγγίζει το 75%.
Κεντρική παρέμβαση του νόμου ήταν και η αντιμετώπιση ενός προβλήματος που είχε λάβει σχεδόν παράλογες διαστάσεις: της έκδοσης ληγμένων αδειών. Λόγω των μεγάλων καθυστερήσεων, νόμιμοι μετανάστες παραλάμβαναν άδειες που στην πράξη είχαν ήδη λήξει ή βρίσκονταν πολύ κοντά στη λήξη τους. Με την αλλαγή του νόμου, κάθε άδεια έχει πλέον ελάχιστη διάρκεια δύο ετών.
Ήδη, 8.217 νόμιμοι μετανάστες έχουν λάβει άδεια διάρκειας τουλάχιστον δύο ετών. Το στοιχείο αυτό θεωρείται από το υπουργείο απόδειξη ότι η μεταρρύθμιση δεν αφορά μόνο τους αριθμούς, αλλά αλλάζει την καθημερινότητα ανθρώπων που βρίσκονται νόμιμα στη χώρα και χρειάζονται σταθερότητα για να εργαστούν, να ασφαλιστούν και να ενταχθούν ομαλά.
Οι τρεις βασικοί πυλώνες του νόμου ήταν η ένταξη των Ειδικών Περιφερειακών Αδειών, η ταχεία μετάκληση για στρατηγικές επενδύσεις και η διαλειτουργικότητα του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Μετανάστευσης με τα προξενεία. Και οι τρεις αυτές εκκρεμότητες ολοκληρώθηκαν εντός Ιουλίου, με την έκδοση των αντίστοιχων κοινών υπουργικών αποφάσεων και των απαιτούμενων δικαιολογητικών.
Η ενεργοποίηση αυτών των εργαλείων θεωρείται κρίσιμη για την επόμενη φάση. Με τις Ειδικές Περιφερειακές Άδειες και με τη διασύνδεση του υπουργείου με τα προξενεία, η προσέλκυση εργατών από τρίτες χώρες μπορεί να γίνει πιο γρήγορα, πιο οργανωμένα και με μεγαλύτερη ασφάλεια. Στόχος είναι οι ανάγκες σε κλάδους όπως η αγροτική παραγωγή, οι κατασκευές και ο τουρισμός να καλύπτονται μέσα από νόμιμες, ελεγχόμενες διαδικασίες και όχι μέσα από παράτυπα δίκτυα.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η πρόσφατη επίσκεψη του Θάνου Πλεύρη στην Αίγυπτο. Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου δεν έθεσε μόνο το ζήτημα της πάταξης της παράνομης μετανάστευσης, αλλά είχε επαφές και για τη νόμιμη μετανάστευση, σε μια περίοδο κατά την οποία, μετά την ψήφιση του νόμου, έχει αρχίσει να λειτουργεί στην πράξη και η διμερής συμφωνία με το Κάιρο.
Η συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου προέβλεπε την έλευση 5.000 εργατών γης, ωστόσο μέχρι πρόσφατα παρέμενε ουσιαστικά ανενεργή. Μετά την εφαρμογή του νέου πλαισίου, έχουν ήδη καταγραφεί 100 αιτήσεις και περισσότερες από 600 συνεντεύξεις.
Η προοπτική, μάλιστα, είναι η συμφωνία να επεκταθεί πέραν των εργατών γης και σε άλλους τομείς της οικονομίας, με έμφαση στις κατασκευές και στον τουρισμό. Πρόκειται για δύο κλάδους στους οποίους οι ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό παραμένουν μεγάλες και όπου η νόμιμη μετάκληση εργαζομένων μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο τόσο οικονομικής ενίσχυσης όσο και μεταναστευτικής τάξης.
Η ενεργοποίηση της νόμιμης οδού με την Αίγυπτο έχει και ευρύτερη πολιτική σημασία. Στο υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου τη συνδέουν με την καλή συνεργασία που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα με το Κάιρο και στο σκέλος της αντιμετώπισης της παράνομης μετανάστευσης. Τα στοιχεία είναι χαρακτηριστικά: το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι ροές από την Αίγυπτο ξεπερνούσαν τις 3.000, ενώ οι επιστροφές ήταν μόλις 59. Στο αντίστοιχο διάστημα, οι ροές έχουν πέσει κάτω από τις 1.000, περίπου στις 850, ενώ οι επιστροφές έχουν ξεπεράσει τις 250 και υπάρχουν ήδη άλλες 350 έτοιμες.
Η εικόνα αυτή ενισχύει τη βασική γραμμή του υπουργείου: ότι η νόμιμη μετανάστευση δεν είναι αντίθετη με την αυστηρή μεταναστευτική πολιτική, αλλά συμπληρωματική της.
Στο ίδιο πλαίσιο, το υπουργείο δίνει έμφαση και στην ένταξη στην αγορά εργασίας όσων λαμβάνουν άσυλο. Παράλληλα με τη μείωση των επιδομάτων, έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα μοντέλο ενίσχυσης των κινήτρων εργασίας, ώστε όσοι αποκτούν καθεστώς διεθνούς προστασίας να μη μένουν σε δομές και επιδόματα, αλλά να οδηγούνται ταχύτερα στην απασχόληση.
Το πρόγραμμα που λειτουργεί από τον Οκτώβριο στο Κουτσόχερο και σε άλλες δομές της ενδοχώρας, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, έχει ήδη εντάξει περισσότερα από 4.500 άτομα σε εργασιακή εμπειρία και πρακτική. Η μεγαλύτερη απορρόφηση καταγράφεται κυρίως στον τομέα της αγροτικής παραγωγής και της βιομηχανίας, ενώ πάνω από 600 άτομα έχουν ήδη υπογράψει συμβάσεις εργασίας.
Το κρίσιμο, πλέον, είναι η δυναμική αυτή να διατηρηθεί και να επιταχυνθεί. Με την πλήρη λειτουργία των Ειδικών Περιφερειακών Αδειών και τη διαλειτουργικότητα του συστήματος του υπουργείου με τα προξενεία, το επόμενο διάστημα θεωρείται καθοριστικό για το αν η Ελλάδα θα μπορέσει να μετατρέψει τη νόμιμη μετανάστευση σε σταθερό εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης, ελέγχου των ροών και ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής.
