Στις αρχές του 2024, ο πρύτανης ενός πανεπιστημίου στη Βουδαπέστη, Γκεργκέλι Ντέλι, έλαβε ένα αίτημα από έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο της ουγγρικής κυβέρνησης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, ο αξιωματούχος είπε στον πρύτανη ότι το Πανεπιστήμιο Δημόσιας Διοίκησης «Λουντοβίκα» θα έπρεπε να διοργανώσει ένα συνέδριο για την κλιματική αλλαγή και να απευθύνει πρόσκληση σε έναν απρόσμενο καλεσμένο: τον Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, τον ευρέως καταδικασμένο πρώην πρόεδρο του Ιράν.
Ωστόσο, ακόμη πιο απρόσμενος ήταν ο λόγος, καθώς ο αξιωματούχος είπε στον Ντέλι ότι το συνέδριο ήταν απλώς ένα πρόσχημα για να πραγματοποιήσει ο Αχμαντινετζάντ μυστικές συζητήσεις στη Βουδαπέστη με πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών του Ισραήλ, του ορκισμένου εχθρού του.
Ο Ντέλι γνώριζε ότι η πρόσκληση αυτή θα μπορούσε να αμαυρώσει τόσο τη δική του φήμη όσο και εκείνη του πανεπιστημίου. Ωστόσο, όπως δήλωσε σε συνέντευξή του, πίστευε ότι ίσως συνέβαλε στη διάσωση ανθρώπινων ζωών.
«Έχεις δύο εχθρούς, και αν αυτοί οι εχθροί θέλουν να συνομιλήσουν μεταξύ τους, τότε το καλύτερο είναι να κάνεις ό,τι μπορείς για να τους φέρεις σε διάλογο», είπε.
Η στρατολόγηση και το σχέδιο του Ισραήλ
Η επίσκεψη του Αχμαντινετζάντ στο πανεπιστήμιο το 2024 και μια δεύτερη το επόμενο έτος αποτελούσαν μέρος μιας πολυετούς ισραηλινής προσπάθειας να τον προετοιμάσουν ως πράκτορα των μυστικών υπηρεσιών, ο οποίος, όταν έρθει η ώρα, θα μπορούσε να αναδειχθεί ως ο νέος ηγέτης του Ιράν, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ιρανούς αξιωματούχους που είναι εξοικειωμένοι με την επιχείρηση και μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας για να περιγράψουν ευαίσθητες πληροφορίες.
Η προσέλκυση του κ. Αχμαντινετζάντ αποτελούσε τόσο μεγάλη προτεραιότητα για το Ισραήλ, ώστε ο τότε επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της χώρας, Ντέιβιντ Μπαρνέα, ταξίδεψε μάλιστα στην πρωτεύουσα της Ουγγαρίας το 2024 για να συναντηθεί προσωπικά μαζί του, σύμφωνα με πρώην Αμερικανούς αξιωματούχους.
Λίγο αργότερα, όπως ανέφεραν, η Μοσάντ, η υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών του Ισραήλ, ενημέρωσε τη CIA ότι είχε έρθει σε επαφή με τον Αχμαντινετζάντ.
Η απόφαση του Ισραήλ να καταρτίσει ένα σχέδιο αλλαγής καθεστώτος με επίκεντρο τον Αχμαντινετζάντ αποτελεί μια εκπληκτική ανατροπή στην ιστορία των σχέσεων της χώρας με τον πρώην πρόεδρο, ο οποίος ήταν γνωστός για την επιτάχυνση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, τις τακτικές εκκλήσεις του για την καταστροφή του Ισραήλ και την άρνηση του Ολοκαυτώματος.
Τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το Ισραήλ κατέβαλε κρυφά χρήματα στον Αχμαντινετζάντ για έξοδα στέγασης και ταξιδιών, ενώ Ισραηλινοί πράκτορες τον συνάντησαν στο εξωτερικό σε αρκετές περιπτώσεις, μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του στη Βουδαπέστη.
Το σχέδιο που απέτυχε
Η προσπάθεια κορυφώθηκε στα τέλη Φεβρουαρίου του τρέχοντος έτους -κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν- με μια τολμηρή επιχείρηση για τη μετακίνηση του πρώην ηγέτη, ο οποίος ζούσε υπό αυστηρή επιτήρηση στην Τεχεράνη.
Ο στόχος ήταν να τεθεί σε εφαρμογή το σχέδιο για την ανατροπή του σημερινού καθεστώτος και την ανάδειξη του Αχμαντινετζάντ. Το σχέδιο απέτυχε.
Στις 28 Φεβρουαρίου, ισραηλινή αεροπορική επιδρομή χτύπησε το συγκρότημα του Αχμαντινετζάντ, με στόχο το κτήριο των σωματοφυλάκων του και το θωρακισμένο όχημά του. Μετά την επιδρομή, σύμφωνα με τέσσερις ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους, έφτασε ένα μαύρο αυτοκίνητο, το οποίο παρέλαβε τον Αχμαντινετζάντ και τον απομάκρυνε με μεγάλη ταχύτητα από τον χαοτικό τόπο του συμβάντος.
Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι που είχαν γνώση της επιχείρησης δήλωσαν ότι το αυτοκίνητο οδηγούσαν πράκτορες της Μοσάντ, οι οποίοι μετέφεραν τον Αχμαντινετζάντ σε ένα μυστικό καταφύγιο στο Ιράν.
Ωστόσο, ο πρώην Ιρανός ηγέτης ήταν δυσαρεστημένος από την απεγνωσμένη επιχείρηση διάσωσης και φαινόταν απογοητευμένος από το ισραηλινό σχέδιο για την επανένταξή του στην εξουσία, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν τα γεγονότα.
Τελικά έφυγε από το κρησφύγετο υπό συνθήκες που παραμένουν ασαφείς. Ο Αχμαντινετζάντ δεν εμφανίστηκε ξανά δημόσια μέχρι την περασμένη Δευτέρα, όταν έκανε μια σύντομη εμφάνιση στην κηδεία του δολοφονημένου ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Η τρέχουσα κατάστασή του παραμένει αβέβαιη. Ωστόσο, τέσσερις ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο Αχμαντινετζάντ βρίσκεται υπό την επιτήρηση της υπηρεσίας πληροφοριών του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης, υπό κατ’ οίκον περιορισμό, τώρα που το Ιράν έχει πληροφορηθεί για μεγάλο μέρος των επαφών του με το Ισραήλ.
Η «μεταμόρφωση» του Αχμαντινετζάντ
Ως πρόεδρος του Ιράν από το 2005 έως το 2013, ο Αχμαντινετζάντ ήταν ο πιο εξέχων πολιτικός της σκληρής γραμμής στη χώρα.
Μιλούσε για την εξάλειψη του Ισραήλ, και υπό την ηγεσία του το Ιράν επανέλαβε ένα πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου, προκαλώντας υποψίες ότι επιδίωκε ένα μυστικό πρόγραμμα πυρηνικών όπλων.
Ο Αχμαντινετζάντ διέταξε βίαιη καταστολή μιας πανεθνικής εξέγερσης που αμφισβητούσε την επανεκλογή του το 2009, και, υπό τη διακυβέρνησή του, το δικαστικό σώμα προέβη σε μαζικές εκτελέσεις αντιφρονούντων και φυλάκισε αντιπάλους και ανταγωνιστές.
Ωστόσο, τα χρόνια που ακολούθησαν την αποχώρησή του από την προεδρία, ο Αχμαντινετζάντ μετρίασε τις απόψεις του και μείωσε την αντι-ισραηλινή ρητορική που είχε χαρακτηρίσει τη θητεία του.
Συχνά έδειχνε πρόθυμος να αναδείξει τη νέα του μετριοπαθή πλευρά, παραχωρώντας συνεντεύξεις και εκφωνώντας ομιλίες στις οποίες εξέφραζε απόψεις για την ποπ μουσική κουλτούρα του Ιράν, επέκρινε τις δυνάμεις ασφαλείας της χώρας για τη σκληρή καταστολή και κατηγορούσε την άρχουσα τάξη για οικονομική διαφθορά.
Εγκατέλειψε το χαρακτηριστικό του υπερμεγέθη χακί αντιανεμικό μπουφάν και άρχισε να φοράει κοστούμια επί παραγγελία. Περιποιήθηκε την ακατάστατη γενειάδα του, φαινόταν να έχει υποβληθεί σε θεραπεία με μπότοξ και άρχισε να μαθαίνει αγγλικά.
Η σχέση του Αχμαντινετζάντ με την ιρανική κυβέρνηση ήταν περίπλοκη. Οι ανώτεροι ηγέτες τον περιθωριοποίησαν και περιόρισαν τις κινήσεις του, ωστόσο του επέτρεψαν να καταλάβει θέση δίπλα σε άλλους ανώτερους αξιωματούχους σε ένα συμβούλιο υψηλού επιπέδου που συμβουλεύει τον ανώτατο ηγέτη.
Οι επαφές στο εξωτερικό
Δεν είναι σαφές πότε οι ισραηλινοί πράκτορες προσπάθησαν για πρώτη φορά να στρατολογήσουν τον Αχμαντινετζάντ.
Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι υπήρξε τουλάχιστον κάποια επαφή κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού που πραγματοποίησε ο Αχμαντινετζάντ το 2023 στη Γουατεμάλα, προκειμένου να συμμετάσχει σε ένα συνέδριο με θέμα το περιβάλλον.
Η πρόσκληση προήλθε από την κυβέρνηση της Γουατεμάλας, μιας χώρας που διατηρεί στενότερες διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ σε σύγκριση με τις περισσότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Ο Αχμαντινετζάντ παραλίγο να μην πραγματοποιήσει το ταξίδι, καθώς τον σταμάτησαν στο αεροδρόμιο της Τεχεράνης οι δυνάμεις ασφαλείας, οι οποίες αρνήθηκαν να του εκδώσουν κάρτα επιβίβασης και να του επιτρέψουν να εγκαταλείψει τη χώρα.
Διοργάνωσε μια καθιστική διαμαρτυρία που διήρκεσε ώρες στο αεροδρόμιο, η οποία μετατράπηκε σε δημόσιο θέαμα καθώς φωτογραφιζόταν με απλούς Ιρανούς ταξιδιώτες, προσωπικό του αεροδρομίου και της αεροπορικής εταιρείας και δημοσίευε ενημερώσεις στις σελίδες του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τελικά, οι ιρανικές αρχές επέτρεψαν στον Αχμαντινετζάντ να επιβιβαστεί στο αεροπλάνο και να παραστεί στο συνέδριο.
«Μερικοί μου είπαν να μην ταξιδέψω στη Γουατεμάλα, τους είπα ότι με προσκάλεσε ο αδελφός μου, ο υπουργός Περιβάλλοντος», δήλωσε ο Αχμαντινετζάντ σε ένα από τα βίντεο του ταξιδιού. «Πρόκειται για μια πολύ σημαντική χώρα στη Λατινική Αμερική».
Την επόμενη χρονιά, πραγματοποίησε το πρώτο του ταξίδι στην Ουγγαρία για να συμμετάσχει στο συνέδριο του Πανεπιστημίου, όπου συναντήθηκε στη Βουδαπέστη με τον Μπαρνέα, ο οποίος ηγήθηκε της Μοσάντ για πέντε χρόνια, μέχρι τον περασμένο μήνα.
Η επανεμφάνιση
Την περασμένη Δευτέρα, έκανε μια σύντομη, αιφνιδιαστική εμφάνιση στο πλαίσιο της νεκρικής πομπής του Αγιατολάχ Χαμενεΐ. Βίντεο από την πομπή έδειχναν τον Αχμαντινετζάντ να φοράει ένα βαρύ μπουφάν υπό θερμοκρασία 90 βαθμών, με μια χειρουργική μάσκα κατεβασμένη μέχρι το πηγούνι του.
Οι άλλοι δύο εν ζωή πρώην πρόεδροι του Ιράν, ο Χασάν Ρουχανί και ο Μοχάμαντ Χατάμι, δεν προσκλήθηκαν και δεν εμφανίστηκαν σε καμία από τις τελετές κηδείας.
Ο Αχμαντινετζάντ στεκόταν με το κεφάλι σκυμμένο, χωρίς να μιλάει, περικυκλωμένος από όλες τις πλευρές από άτομα που φαινόταν να είναι φρουροί ασφαλείας.
