Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το Ιράν ή άλλοι – θα μπορούσαν να ανακτήσουν το βασικό απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου το οποίο θάφτηκε κάτω από τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας στο Ισφαχάν μετά τις αμερικανικές επιδρομές πέρυσι, σύμφωνα με πολλούς αξιωματούχους που γνωρίζουν απόρρητες εκθέσεις, όπως αποκαλύπτουν οι New York Times.
Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι το Ιράν μπορεί πλέον να φτάσει στο ουράνιο μέσω ενός πολύ στενού σημείου πρόσβασης. Δεν είναι σαφές πόσο γρήγορα θα μπορούσε να μετακινήσει το ουράνιο, το οποίο βρίσκεται σε αέρια μορφή και είναι αποθηκευμένο σε δοχεία. Οι αξιωματούχοι δήλωσαν επίσης ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούν διαρκώς την εγκατάσταση της Ισφαχάν και εκτιμούν πως θα μπορούσαν να εντοπίσουν και να αντιδράσουν σε οποιαδήποτε προσπάθεια της ιρανικής κυβέρνησης ή άλλων ομάδων να το μετακινήσουν. Αυτό το απόθεμα ουρανίου θα αποτελούσε βασικό δομικό στοιχείο εάν το Ιράν αποφάσιζε να προχωρήσει στην κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Με το Ιράν να βρίσκεται σε κατάσταση χάους λόγω των συνεχιζόμενων επιθέσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, η τύχη του ουρανίου και οι επιλογές για τη διασφάλισή του αποτελούν κρίσιμα ζητήματα για την αμερικανική κυβέρνηση. Το Σάββατο (7/3), ο Αμερικανός πρόεδρος ρωτήθηκε από δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος Air Force One αν θα εξέταζε το ενδεχόμενο αποστολής χερσαίων δυνάμεων για την εξασφάλιση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
«Προς το παρόν τους αποδεκατίζουμε, αλλά δεν έχουμε προχωρήσει σε κάτι περισσότερο», είπε. «Είναι κάτι που θα μπορούσαμε να κάνουμε αργότερα. Δεν θα το κάναμε τώρα».
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε το Σάββατο ότι η απόφαση για πόλεμο με το Ιράν οφειλόταν εν μέρει στην απόφαση της ιρανικής κυβέρνησης να μεταφέρει τα πυρηνικά και πυραυλικά της προγράμματα τόσο βαθιά υπόγεια ώστε να είναι «άτρωτα σε οποιαδήποτε επίθεση».
Σχέδια των ΗΠΑ για πιθανή αποστολή χερσαίων δυνάμεων
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν να μην προσπαθήσουν να ανακτήσουν το ουράνιο πέρυσι, μετά τον πόλεμο των 12 ημερών κατά τον οποίο βομβαρδίστηκαν οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Ο Τραμπ έκρινε τότε ότι κάτι τέτοιο θα ήταν υπερβολικά επικίνδυνο. Οποιαδήποτε αποστολή χερσαίων δυνάμεων- πιθανότατα κομάντος ειδικών επιχειρήσεων- θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη. Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η αεροπορική εκστρατεία κατά του Ιράν θα έπρεπε να συνεχιστεί για αρκετές ημέρες ακόμη ώστε να αποδυναμωθεί περαιτέρω η άμυνά του πριν ληφθεί οριστική απόφαση για μια τέτοια επιχείρηση.
Το Σάββατο ο Τραμπ αναφέρθηκε στους κινδύνους, υπονοώντας ότι απαιτείται χρόνος πριν εξεταστεί σοβαρά μια τέτοια επιχείρηση.
«Θα έλεγα ότι αν το κάναμε ποτέ, θα είχαν αποδεκτιστεί τόσο πολύ που δεν θα μπορούσαν να πολεμήσουν στο έδαφος», είπε.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ακόμη και πριν ξεκινήσει η τρέχουσα στρατιωτική εκστρατεία, Αμερικανοί αξιωματούχοι συζητούσαν διάφορες επιλογές για να εξασφαλίσουν το ουράνιο ή να εμποδίσουν την πρόσβαση του Ιράν σε αυτό. Όπως δείχνουν και οι δημόσιες δηλώσεις του, ο Τραμπ δεν έχει ακόμη αποφασίσει αν θα στείλει χερσαίες δυνάμεις για την εξασφάλιση του ουρανίου και εξετάζει διάφορες επιλογές. Ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε ότι μια επιδρομή κομάντος δεν αποτελεί μέρος του τρέχοντος σχεδίου για τον πόλεμο με το Ιράν. Είναι επίσης πιθανό η αμερικανική κυβέρνηση να ελπίζει ότι η ανοιχτή απειλή μιας χερσαίας επιχείρησης θα αναγκάσει το Ιράν να εγκαταλείψει το απόθεμά του στο πλαίσιο μιας διαπραγμάτευσης για τον τερματισμό του πολέμου.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το Ιράν διαθέτει περίπου 440,9 κιλά υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου βρίσκεται στο Ισφαχάν. Το τρέχον απόθεμα έχει εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60% και θα έπρεπε να φτάσει το 90% για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Ωστόσο, αυτό το βήμα είναι σχετικά εύκολο εάν οι φυγοκεντρικές του Ιράν λειτουργούν.
Ο Έλμπριτζ Κόλμπι, κορυφαίος αξιωματούχος πολιτικής του Πενταγώνου, ρωτήθηκε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα πόσο επικεντρωμένοι είναι οι κυβερνητικοί αναλυτές στο υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο. Μιλώντας σε εκδήλωση του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων είπε: «Χωρίς να μπω σε λεπτομέρειες, προφανώς το παρακολουθούμε πάντα πολύ στενά».
Δορυφόροι καταγράφουν νέα δραστηριότητα στο Ισφαχάν
Πριν από τις αμερικανικές επιθέσεις τον περασμένο Ιούνιο, Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν λάβει μέτρα για να προστατεύσουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις, μεταφέροντας μεγάλες ποσότητες χώματος στις εισόδους υπόγειων εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένου του δικτύου σηράγγων στο Ισφαχάν όπου φυλασσόταν το ουράνιο. Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν τις επιθέσεις, χρησιμοποίησαν το ισχυρότερο συμβατικό όπλο του οπλοστασίου τους, το Massive Ordnance Penetrator, για να πλήξουν τις υπόγειες εγκαταστάσεις στη Νατάνζ και στο Φορντό. Ωστόσο, για την επίθεση στη βάση της Ισφαχάν χρησιμοποιήθηκαν πύραυλοι Tomahawk.
Εκτός από το απόθεμα ουρανίου, στο Ισφαχάν βρικόταν και ένας ερευνητικός πυρηνικός αντιδραστήρας καθώς και μια εγκατάσταση όπου το αέριο ουράνιο μετατρέπεται σε πυκνό μέταλλο- μια διαδικασία που αποτελεί κρίσιμο βήμα για την παραγωγή πυρηνικού όπλου. Λίγο μετά την επίθεση, δορυφόροι υψηλής ανάλυσης εντόπισαν ότι το Ιράν είχε μεταφέρει εξοπλισμό εκσκαφής στο Ισφαχάν και είχε αρχίσει να αποκτά πρόσβαση στις υπόγειες σήραγγες, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν Ιρανούς να μετακινούν τόσο το χώμα που είχαν τοποθετήσει στις εισόδους των σηράγγων όσο και τα συντρίμμια που προκάλεσαν οι επιθέσεις με Tomahawk. Ανάλυση εμπορικών δορυφορικών εικόνων από την ερευνητική ομάδα οπτικών ερευνών των New York Times κατέληξε σε παρόμοια συμπεράσματα, βρίσκοντας ενδείξεις εκσκαφών σε πολλαπλές περιοχές του Ισφαχάν.
Σε μια τοποθεσία βόρεια της κύριας εγκατάστασης, δορυφορικές φωτογραφίες δείχνουν αρκετούς εκσκαφείς να μετακινούν χώμα. Οι εικόνες δείχνουν ότι οι εργάτες άνοιξαν έναν λάκκο, τοποθέτησαν μέσα του ένα άγνωστο αντικείμενο καλυμμένο με μουσαμά και στη συνέχεια το σκέπασαν. Σε μια άλλη τοποθεσία βορειοανατολικά της κύριας εγκατάστασης υπήρχε ελάχιστη δραστηριότητα μέχρι τον περασμένο μήνα, όταν δορυφορικές εικόνες έδειξαν έναν γερανό να μεταφέρει χώμα σε φορτηγό.
Σημαντική μετακίνηση γης παρατηρήθηκε επίσης σε αρκετές εισόδους σηράγγων σε δορυφορικές εικόνες που τραβήχτηκαν τον Φεβρουάριο, συμπεριλαμβανομένης μιας σήραγγας στη δυτική πλευρά, όπως προκύπτει από αλληλουχία εμπορικών δορυφορικών εικόνων. Δεν είναι σαφές αν το χώμα μεταφέρθηκε σε χώρο απόθεσης ή αν τοποθετήθηκε στις εισόδους των σηράγγων για να τις προστατεύσει από μελλοντικές επιθέσεις.
Νωρίτερα φέτος, ερευνητές του Ινστιτούτου Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας παρατήρησαν επίσης αυξημένη δραστηριότητα στον δρόμο που οδηγεί στις εισόδους των σηράγγων. Σε έκθεσή τους υποστήριξαν ότι ορισμένες είσοδοι σηράγγων φαίνεται να καλύπτονται με χώμα ως πιθανή προετοιμασία για επιθέσεις, παρόμοια με τις κινήσεις που είχε κάνει το Ιράν πριν από τις επιθέσεις του Ιουνίου 2025.
Πηγή: ΝΥΤ
