Το ενδεχόμενο σύλληψης του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, εφόσον επισκεφθεί τη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, εξετάζει η δημοτική αρχή της πόλης.
Ο δήμαρχος Ζόραν Μαμντάνι δήλωσε ότι βρίσκεται σε «ενεργό διάλογο» με τη Νομική Υπηρεσία της Νέας Υόρκης, προκειμένου να διευκρινιστεί εάν έχει τη δικαιοδοσία να ζητήσει από την αστυνομία της πόλης τη σύλληψη του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οποιαδήποτε ενέργεια θα πρέπει να κινείται αυστηρά εντός του ισχύοντος νομικού πλαισίου και ότι η δημοτική αρχή δεν πρόκειται να επιχειρήσει να θεσπίσει νέους κανόνες ειδικά για τη συγκεκριμένη περίπτωση.
«Θα κάνουμε ό,τι μου επιτρέπει ο νόμος της Νέας Υόρκης, αλλά δεν θα γράψουμε δικούς μας νόμους για να πετύχουμε αυτόν τον σκοπό», δήλωσε σε συνέντευξή του στους New York Times.
«Ο Νετανιάχου ανήκει στη Χάγη»
Ο Μαμντάνι υποστήριξε ότι ο Νετανιάχου «ανήκει στη Χάγη» και τον χαρακτήρισε εγκληματία πολέμου, επικαλούμενος το ένταλμα σύλληψης που έχει εκδώσει σε βάρος του το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Δεν είναι η πρώτη φορά που διατυπώνει αυτή τη θέση. Κατά την προεκλογική του εκστρατεία είχε δεσμευθεί ότι, εάν εκλεγόταν δήμαρχος, θα επιδίωκε την εφαρμογή του εντάλματος σε περίπτωση που ο Νετανιάχου μετέβαινε στη Νέα Υόρκη.
Η σημερινή του τοποθέτηση είναι περισσότερο επιφυλακτική ως προς το πρακτικό σκέλος, καθώς αναγνωρίζει ότι παραμένει ασαφές εάν ένας δήμαρχος διαθέτει τη νομική εξουσία να διατάξει τη σύλληψη αρχηγού ξένης κυβέρνησης.
Το ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε στις 21 Νοεμβρίου 2024 εντάλματα σύλληψης για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον τότε υπουργό Άμυνας του Ισραήλ, Γιοάβ Γκάλαντ.
Το Δικαστήριο ανακοίνωσε ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεωρείται πως φέρουν ποινική ευθύνη για το φερόμενο έγκλημα πολέμου της χρήσης της πείνας ως μεθόδου πολέμου, καθώς και για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, μεταξύ των οποίων φόνος, διώξεις και άλλες απάνθρωπες πράξεις στη Γάζα.
Οι κατηγορίες δεν έχουν κριθεί σε δίκη, ενώ το Ισραήλ τις απορρίπτει και αμφισβητεί τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου. Το ένταλμα σε βάρος του Νετανιάχου παραμένει ενεργό, σύμφωνα με την επίσημη καταχώριση του ΔΠΔ.
Τα σημαντικά νομικά εμπόδια
Μια ενδεχόμενη προσπάθεια σύλληψης στη Νέα Υόρκη θα αντιμετώπιζε σοβαρά νομικά και διπλωματικά εμπόδια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στο Καταστατικό της Ρώμης και, κατά συνέπεια, δεν έχουν τη γενική υποχρέωση που έχουν τα κράτη-μέλη του ΔΠΔ να εκτελούν τα εντάλματά του.
Παράλληλα, τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, διεθνών σχέσεων και ασυλίας ξένων ηγετών υπάγονται πρωτίστως στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση και όχι στις δημοτικές αρχές. Το καθεστώς της έδρας του ΟΗΕ προβλέπει επιπλέον ειδικές διευκολύνσεις και διπλωματικές προστασίες για τους εκπροσώπους που μεταβαίνουν στη Νέα Υόρκη για τις εργασίες του Οργανισμού.
Ο δήμαρχος μπορεί να ασκεί διοικητικό έλεγχο στην Αστυνομία της Νέας Υόρκης, δεν μπορεί όμως να παρακάμψει το ομοσπονδιακό δίκαιο ή τις διεθνείς δεσμεύσεις των ΗΠΑ.
Αντιδράσεις από ΗΠΑ και Ισραήλ
Ο Αμερικανός πρέσβης στον ΟΗΕ Μάικ Γουόλτς απέρριψε το ενδεχόμενο σύλληψης, χαρακτηρίζοντας την πρωτοβουλία του Μαμντάνι «πολιτικό θέατρο». Υποστήριξε ότι η ομοσπονδιακή δικαιοδοσία υπερισχύει των αποφάσεων μιας δημοτικής αρχής και ότι ο Νετανιάχου καλύπτεται από διπλωματικές προστασίες κατά την παρουσία του στη Γενική Συνέλευση.
Έντονα αντέδρασε και ο πρέσβης του Ισραήλ στον ΟΗΕ Ντάνι Ντανόν, διαβεβαιώνοντας ότι οι δηλώσεις του δημάρχου δεν θα εμποδίσουν τον Ισραηλινό πρωθυπουργό να μεταβεί στη Νέα Υόρκη και να μιλήσει στη Γενική Συνέλευση.
Ο ίδιος ο Νετανιάχου έχει απορρίψει τις δηλώσεις Μαμντάνι και έχει καταστήσει σαφές ότι δεν σκοπεύει να ακυρώσει την επίσκεψή του.
