Σε μια σημαντική στροφή της οικονομικής και γεωπολιτικής του στρατηγικής, ο Καναδάς εξετάζει ένα νέο μοντέλο σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρόταση θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία ενός καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους», χωρίς ο Καναδάς να επιδιώκει την πλήρη ένταξή του στο ευρωπαϊκό μπλοκ. Η πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ έρχεται σε μια περίοδο έντονης επιδείνωσης των εμπορικών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που ωθεί την Οτάβα να αναζητήσει νέες αγορές, επενδύσεις και στρατηγικές συμμαχίες.
Το σχέδιο βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal. Ωστόσο, οι συνομιλίες μεταξύ Καναδά και ΕΕ φαίνεται να έχουν ήδη ξεπεράσει τα όρια μιας παραδοσιακής εμπορικής συμφωνίας. Στόχος είναι να δημιουργηθούν στενότεροι οικονομικοί και θεσμικοί δεσμοί με την ευρωπαϊκή αγορά, η συνολική αξία της οποίας υπολογίζεται σε περίπου 21 τρισ. δολάρια. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προσφέρει ευκολότερη πρόσβαση καναδικών προϊόντων, υπηρεσιών, κεφαλαίων και εργαζομένων σε κρίσιμους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ο Καναδάς πλησιάζει την ΕΕ μέσω νέων επαφών
Ο Μαρκ Κάρνεϊ έχει πραγματοποιήσει τους τελευταίους μήνες σειρά επαφών με Ευρωπαίους ηγέτες, εξετάζοντας τρόπους για μια βαθύτερη σύνδεση του Καναδά με την Ευρώπη. Στις επαφές αυτές περιλαμβάνονται συναντήσεις με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.
Η αλλαγή κατεύθυνσης έχει σαφή οικονομική και πολιτική αιτία. Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι σχέσεις Οτάβα και Ουάσιγκτον έχουν επιδεινωθεί αισθητά. Οι δύο χώρες βρίσκονται πλέον σε σοβαρή εμπορική αντιπαράθεση, ενώ έχουν επιβληθεί δασμοί σε προϊόντα συνολικής αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Για τον Καναδά, η Ευρώπη αποτελεί την πιο προφανή επιλογή για τη διαφοροποίηση των εμπορικών του σχέσεων. Η γεωγραφική απόσταση παραμένει σημαντική, όμως οι δύο πλευρές έχουν ήδη μια βάση συνεργασίας μέσω της εμπορικής συμφωνίας CETA. Παράλληλα, μοιράζονται κοινές ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια, την τεχνολογική ανεξαρτησία και την ανάγκη περιορισμού της εξάρτησης από την Κίνα και τις ΗΠΑ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η καναδική οικονομία μπορεί να αντικαταστήσει εύκολα την αμερικανική αγορά. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν μακράν ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος του Καναδά, με τις δύο οικονομίες να είναι βαθιά συνδεδεμένες. Η προσπάθεια προσέγγισης της ΕΕ αποτελεί, επομένως, περισσότερο μια στρατηγική διαφοροποίησης και λιγότερο μια άμεση προσπάθεια αποκοπής από την αμερικανική αγορά.
Ενέργεια, τεχνητή νοημοσύνη και κρίσιμες πρώτες ύλες
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκονται τομείς στρατηγικής σημασίας για το μέλλον και των δύο οικονομιών. Καναδάς και ΕΕ εξετάζουν στενότερη συνεργασία στην ενέργεια, την τεχνητή νοημοσύνη, την άμυνα και τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Η συνεργασία θα μπορούσε να περιλαμβάνει την απλούστευση των διαδικασιών για τη μετακίνηση προϊόντων, υπηρεσιών, κεφαλαίων και εξειδικευμένων εργαζομένων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ενεργειακός τομέας. Η Οτάβα επιδιώκει να αυξήσει τις εξαγωγές καναδικής ενέργειας προς την Ευρώπη, η οποία αναζητά σταθερούς και αξιόπιστους προμηθευτές. Στο τραπέζι βρίσκονται υποδομές που θα μπορούσαν να διευκολύνουν τη μεταφορά καναδικού φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές αγορές, καθώς και επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια, υδρογόνο και ανανεώσιμες πηγές.
Παράλληλα, η συνεργασία στις κρίσιμες πρώτες ύλες θεωρείται κομβικής σημασίας. Ο Καναδάς διαθέτει σημαντικά αποθέματα ορυκτών που είναι απαραίτητα για την παραγωγή μπαταριών, ηλεκτρικών οχημάτων, ημιαγωγών και άλλων τεχνολογιών που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση. Η ΕΕ, από την πλευρά της, επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από περιορισμένο αριθμό προμηθευτών και να δημιουργήσει πιο ασφαλείς αλυσίδες εφοδιασμού.
Οι συζητήσεις περιλαμβάνουν επίσης την κατασκευή υποθαλάσσιων καλωδίων, τη δημιουργία κοινών data centers, την ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης δεδομένων στο cloud και την εγκατάσταση νέων δορυφορικών δικτύων. Τέτοιες επενδύσεις θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις ψηφιακές διασυνδέσεις των δύο οικονομιών και να περιορίσουν την εξάρτηση από αμερικανικές τεχνολογικές υποδομές και εταιρείες.
Το σενάριο του «28ου μέλους» χωρίς πλήρη ένταξη
Ένα από τα πιο φιλόδοξα σενάρια που εξετάζονται αφορά τη δημιουργία ενός ειδικού καθεστώτος κινητικότητας. Σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, οι Καναδοί θα μπορούσαν να έχουν τη δυνατότητα να ζουν και να εργάζονται στην Ευρώπη χωρίς την ανάγκη παραδοσιακής βίζας. Αντίστοιχα, θα μπορούσε να διευκολυνθεί η μετακίνηση Ευρωπαίων εργαζομένων, επιχειρηματιών και επενδυτών προς τον Καναδά.
Η ιδέα έχει ήδη προκαλέσει συζητήσεις στην Ευρώπη. Ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, σχολίασε ότι θα ήταν προτιμότερο ο Καναδάς να γίνει «το 28ο κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης» αντί για το «51ο κράτος των ΗΠΑ». Η δήλωση αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο τη στενή πολιτική, πολιτιστική και θεσμική σχέση που αρκετοί Ευρωπαίοι επιθυμούν να αναπτύξουν με την Οτάβα.
Ωστόσο, η δημιουργία ενός τέτοιου μοντέλου δεν είναι απλή υπόθεση. Η ΕΕ δεν διαθέτει μέχρι σήμερα αντίστοιχο πλαίσιο «συνδεδεμένου μέλους», ενώ κάθε αλλαγή που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων, τις υπηρεσίες και την πρόσβαση στην ενιαία αγορά απαιτεί δύσκολες διαπραγματεύσεις. Επιπλέον, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες δεν έχουν ακόμη επικυρώσει πλήρως την υφιστάμενη εμπορική συμφωνία ΕΕ-Καναδά, τη CETA, παρότι αυτή έχει συναφθεί εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.
