Οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (TSOs) που συμμετέχουν στην Πρωτοβουλία για τον Κάθετο Διάδρομο συναντήθηκαν σε συνάντηση εργασίας στην Αθήνα, επιβεβαιώνοντας ότι το εγχείρημα περνά σε φάση ουσιαστικής διεύρυνσης.
Για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι βρέθηκαν και οι Διαχειριστές από τη Σερβία και τα Σκόπια, μια εξέλιξη που ενισχύει καθοριστικά τον περιφερειακό χαρακτήρα της πρωτοβουλίας και προετοιμάζει το έδαφος για την επέκτασή της στα Δυτικά Βαλκάνια.
Ο Κάθετος Διάδρομος δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως μια σειρά διασυνδέσεων, αλλά ως μια ολοκληρωμένη διαδρομή που μπορεί να αναβαθμίσει την ενεργειακή ασφάλεια, τη διαφοροποίηση πηγών και την ανταγωνιστικότητα των αγορών στην ευρύτερη περιοχή.
Στη συνάντηση συμμετείχαν οι ΔΕΣΦΑ και Gastrade (Ελλάδα), ICGB (Ελλάδα & Βουλγαρία), Bulgartransgaz (Βουλγαρία), Transgaz (Ρουμανία), Vestmoldtransgaz (Μολδαβία), FGSZ (Ουγγαρία), EUSTREAM (Σλοβακία) και GTSOU (Ουκρανία). Ιδιαίτερη σημασία είχε η ένταξη στις συζητήσεις των NOMAGAS και Transportgas Srbija (Σερβία), οι οποίες συμμετείχαν για πρώτη φορά, μαζί με τους υπόλοιπους εταίρους. Οι εταιρείες εκπροσωπήθηκαν από Διευθύνοντες Συμβούλους και ανώτερα στελέχη, γεγονός που υπογράμμισε τη βαρύτητα της ατζέντας και την ανάγκη για γρήγορες, συντονισμένες αποφάσεις.
Ο Κάθετος Διάδρομος και η επέκταση στα Δυτικά Βαλκάνια
Κεντρικό θέμα των συζητήσεων ήταν η πρακτική και τεχνική προετοιμασία της επέκτασης του Κάθετου Διαδρόμου. Οι συμμετέχοντες επικεντρώθηκαν στη διαθέσιμη δυναμικότητα στα σημεία διασύνδεσης, στις τρέχουσες και υπό ανάπτυξη υποδομές, καθώς και στα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης των έργων που απαιτούνται για να «δέσει» η αλυσίδα μεταφοράς σε όλη τη διαδρομή.
Η επέκταση προς τα Δυτικά Βαλκάνια προσθέτει μια νέα διάσταση: μεγαλύτερη γεωγραφική κάλυψη, περισσότερα σημεία εισόδου/εξόδου και, κυρίως, αυξημένη δυνατότητα για εναλλακτικές ροές φυσικού αερίου σε περιόδους πίεσης της αγοράς ή διαταραχών εφοδιασμού.
Παράλληλα, η διεύρυνση δεν αφορά μόνο την αύξηση των ροών, αλλά και την αναβάθμιση των κανόνων του «παιχνιδιού»: διαλειτουργικότητα συστημάτων, εναρμόνιση διαδικασιών και ένα πιο προβλέψιμο πλαίσιο που θα βοηθήσει τους χρήστες δικτύου να σχεδιάζουν μακροπρόθεσμα. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κάθετος Διάδρομος εξελίσσεται σε μια πρακτική απάντηση στην ανάγκη της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης για μεγαλύτερη ευελιξία και ανθεκτικότητα.
Τι συζητήθηκε: χωρητικότητα, έργα και χρονοδιαγράμματα
Οι TSOs έθεσαν στο επίκεντρο τρία αλληλένδετα ζητήματα: (α) πόση δυναμικότητα είναι διαθέσιμη σήμερα στα κρίσιμα σημεία διασύνδεσης, (β) ποια έργα υποδομής είναι σε εξέλιξη ή σχεδιάζονται ώστε να αυξηθεί η μεταφορική ικανότητα και να αρθούν πιθανά σημεία συμφόρησης, και (γ) ποια ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα μπορούν να υποστηρίξουν μια σταδιακή, αλλά σταθερή, επέκταση προς νέες αγορές. Η λογική είναι σαφής: χωρίς σαφή εικόνα της δυναμικότητας και χωρίς ευθυγράμμιση έργων και χρόνων, καμία περιφερειακή πρωτοβουλία δεν μπορεί να μετατραπεί σε αξιόπιστο ενεργειακό «διάδρομο» στην πράξη.
Επόμενο βήμα: κοινή τεχνική και εμπορική ομάδα εργασίας
Ως άμεση συνέχεια, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν στη σύσταση κοινής τεχνικής και εμπορικής ομάδας εργασίας. Στόχος της θα είναι η σε βάθος αξιολόγηση του πλαισίου διασύνδεσης των συστημάτων σε ολόκληρη την περιοχή, οι μακροπρόθεσμες προοπτικές της αγοράς, αλλά και τα πρακτικά βήματα που θα ενισχύσουν την εμπορική ελκυστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται ζητήματα όπως η τιμολογιακή δομή, οι απαιτήσεις πρόσθετων υποδομών και οι τρόποι ώστε η διαδρομή να παραμείνει ανταγωνιστική για τους χρήστες, από τους προμηθευτές έως τους μεγάλους καταναλωτές και τις εταιρείες εμπορίας.
Η εμπορική διάσταση είναι κρίσιμη: ο Κάθετος Διάδρομος δεν μπορεί να επιτύχει μόνο ως τεχνικό έργο. Χρειάζεται να προσφέρει καθαρές, λειτουργικές και οικονομικά ελκυστικές επιλογές, ώστε να «τραβήξει» φορτία, να αυξήσει τη ρευστότητα των αγορών και να συμβάλει σε πιο σταθερές συνθήκες τιμολόγησης στην περιοχή.
Επέκταση του MoU: θεσμική θωράκιση της διεύρυνσης
Οι Διαχειριστές συμφώνησαν επίσης να προετοιμάσουν την επέκταση του Μνημονίου Κατανόησης (MoU), ώστε να ενσωματωθούν τα νέα μέλη και να περάσει η πρωτοβουλία στην επόμενη φάση. Πρόκειται για μια κίνηση που προσδίδει θεσμική σαφήνεια στη διεύρυνση, ενισχύει τη συνέχεια των αποφάσεων και δημιουργεί κοινό πλαίσιο συνεργασίας, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό όταν συμμετέχουν διαφορετικές αγορές και ρυθμιστικά περιβάλλοντα.
Πολιτική στήριξη και ευρωπαϊκή προοπτική
Στη συνάντηση συμμετείχαν για λίγο ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, και η Υπουργός Ενέργειας της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, κα. Iva Petrova. Μετά τη συμμετοχή τους στη στρογγυλή τράπεζα του Economist, οι δύο Υπουργοί εξέφρασαν την πολιτική τους στήριξη για την υποβολή αίτησης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για συγκεκριμένες επενδύσεις προτεραιότητας, με στόχο την περαιτέρω βελτίωση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της περιοχής. Η πολιτική στήριξη λειτουργεί εδώ ως επιταχυντής: όταν οι τεχνικές ανάγκες συναντούν την ευρωπαϊκή χρηματοδοτική και θεσμική κατεύθυνση, τα έργα μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη ταχύτητα και προτεραιοποίηση.
