Ο Αιγύπτιος πρόεδρος Άμπντελ Φάταχ αλ Σίσι υποδέχθηκε στο Κάιρο τον Κινέζο ομόλογό του, Σι Τζινπίνγκ, σηματοδοτώντας την πρώτη επίσημη επίσκεψη στην Αίγυπτο εδώ και μια δεκαετία. Η επίσκεψη Σι Τζινπίνγκ στην Αίγυπτο διεξάγεται σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αναταραχής στη Μέση Ανατολή, καθώς η σκληρή αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αναδιαμορφώνει περιφερειακές ισορροπίες και συμμαχίες.
Το μήνυμα από το Κάιρο ήταν σαφές: τελετή με στρατιωτικές τιμές, 21 κανονιοβολισμούς και κόκκινο χαλί στο προεδρικό μέγαρο Αλ Ιτιχάντια, σε ένα σκηνικό που υπογράμμισε το βάρος των σινοαιγυπτιακών σχέσεων.
Σι Τζινπίνγκ στην Αίγυπτο: τελετή υποδοχής και μήνυμα σταθερότητας
Ο Σι έφτασε στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα εν μέσω αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, με τις δύο χώρες να επιδιώκουν να δώσουν έμφαση στη σταθερότητα και τη στρατηγική συνεργασία.
Οι λεωφόροι του Καΐρου, μιας μητρόπολης με πάνω από 26 εκατομμύρια κατοίκους, στολίστηκαν με αιγυπτιακές και κινεζικές σημαίες, πορτρέτα των δύο ηγετών και πανό που εξυμνούσαν «τις γενιές σινοαιγυπτιακής φιλίας που ρέει σαν τον Νείλο».
Στο πρόγραμμα του Κινέζου προέδρου περιλαμβάνεται και επίσκεψη στο Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο, δίπλα στις πυραμίδες της Γκίζας—μια συμβολική κίνηση που αναδεικνύει την πολιτιστική διάσταση της διπλωματίας.
Γεωπολιτικό πλαίσιο και η επιδίωξη «αυτονομίας»
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν τις πιέσεις στους εμπορικούς εταίρους της Τεχεράνης, περιλαμβανομένων της Κίνας και της Αιγύπτου, με προειδοποιήσεις περί αποκλεισμού από το δυτικό οικονομικό σύστημα για χώρες και φορείς που συναλλάσσονται με το Ιράν.
Η Κίνα—ένας από τους σημαντικότερους εταίρους της ιρανικής οικονομίας και μεγάλος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου—έχει διακηρύξει ότι θα υπερασπιστεί τα συμφέροντά της, ιδίως καθώς πλησιάζει η προγραμματισμένη συνάντηση του Σι με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ αργότερα τον Σεπτέμβριο.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Πεκίνο αναζητεί τη σύσφιγξη των δεσμών του με χώρες προσκείμενες στις ΗΠΑ, επενδύοντας σε σχέσεις που προσφέρουν οικονομικό και διπλωματικό βάθος.
Η Ουάσινγκτον, επεκτείνοντας τις κυρώσεις της με στόχο να προκαλέσει ασφυξία στην ιρανική οικονομία, έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο να στοχεύσει ακόμη και κινεζικές τράπεζες. Ήδη, την προηγούμενη εβδομάδα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε κυρώσεις σε βάρος των παραρτημάτων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα της μεγαλύτερης αιγυπτιακής τράπεζας, Banque Misr, επικαλούμενο συναλλαγές με την Τεχεράνη.
Μέσα σε αυτό το γεωπολιτικό πλέγμα, το Κάιρο επιχειρεί να προβάλει τη στρατηγική του αυτονομία: η Αίγυπτος, παραδοσιακός αποδέκτης σημαντικής στρατιωτικής βοήθειας από τις ΗΠΑ και ιστορικός μεσολαβητής στη Μέση Ανατολή, επιδιώκει να δείξει ότι μπορεί να κεφαλαιοποιήσει τις σχέσεις της τόσο με την Ουάσινγκτον όσο και με το Πεκίνο.
Ο ίδιος ο Σίσι, σε κείμενο που μεταδόθηκε από αιγυπτιακά μέσα, εξήρε την «ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική» της χώρας του, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι Κίνα και Αίγυπτος—και οι δύο μέλη των BRICS—μοιράζονται την επιδίωξη «ενίσχυσης του ρόλου του παγκόσμιου Νότου» σε έναν ολοένα και πιο πολωμένο κόσμο.
Οικονομικές συμφωνίες αιχμής και κινεζικές επενδύσεις
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, αναμένεται να υπογραφεί δέσμη συμφωνιών που θα ενισχύσουν τη διμερή οικονομική συνεργασία. Οι προτεραιότητες εστιάζουν σε τομείς αιχμής: τεχνητή νοημοσύνη, μεταφορές και ενέργεια—πεδία όπου η κινεζική τεχνογνωσία και κεφάλαια μπορούν να επιταχύνουν τον αιγυπτιακό εκσυγχρονισμό.
Ήδη, οι κινεζικές επενδύσεις παίζουν κεντρικό ρόλο στα μεγάλα έργα υποδομής που προωθεί η κυβέρνηση Σίσι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η νέα διοικητική πρωτεύουσα, 50 χιλιόμετρα ανατολικά του Καΐρου, όπου η οικονομική και επιχειρηματική συνοικία με τους δεκάδες ουρανοξύστες χρηματοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από κινεζικά κεφάλαια και εταιρείες. Παράλληλα, η Κίνα έχει εδραιώσει ισχυρή παρουσία στην Οικονομική Ζώνη της Διώρυγας του Σουέζ, μετατρέποντάς την σε κόμβο βιομηχανικής παραγωγής και logistics με προστιθέμενη αξία για τις δύο πλευρές.
Στο διμερές εμπόριο, η Αίγυπτος παραμένει σημαντική αγορά για κινεζικά προϊόντα. Σύμφωνα με στοιχεία της αιγυπτιακής κυβέρνησης, οι εισαγωγές από την Κίνα ξεπέρασαν τα 8,6 δισ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο του έτους, σημειώνοντας άνοδο άνω του 14% σε ετήσια βάση. Οι επικείμενες συμφωνίες αναμένεται να ενισχύσουν περαιτέρω τη ροή κεφαλαίων, τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, με στόχο την παραγωγική αναβάθμιση της αιγυπτιακής οικονομίας.
Εμβάθυνση αμυντικής συνεργασίας
Πέρα από τα οικονομικά, Κάιρο και Πεκίνο εμβαθύνουν και τη στρατιωτική τους συνεργασία. Η Αίγυπτος—ένας από τους μεγαλύτερους αγοραστές οπλικών συστημάτων διεθνώς επί προεδρίας Σίσι—φιλοξένησε τον Αύγουστο μεγάλης κλίμακας κοινές αεροπορικές ασκήσεις με τον κινεζικό στρατό.
Στα γυμνάσια συμμετείχε, μεταξύ άλλων, το ισχυρό μαχητικό αεροσκάφος J-16, επιβεβαιώνοντας ότι οι δύο χώρες επιδιώκουν διαλειτουργικότητα και μεταφορά τεχνογνωσίας σε προηγμένες αμυντικές ικανότητες.
Τι σηματοδοτεί η επίσκεψη για Κάιρο και Πεκίνο
Η επίσκεψη Σι Τζινπίνγκ στην Αίγυπτο λειτουργεί ως καταλύτης σε τρία επίπεδα. Πρώτον, ενισχύει την εικόνα της Αιγύπτου ως περιφερειακής δύναμης που ισορροπεί ανάμεσα στα μεγάλα κέντρα ισχύος, προβάλλοντας «αυτονομία» στις διεθνείς της σχέσεις. Δεύτερον, δίνει στην Κίνα ένα ακόμη σταθερό έρεισμα στη Μέση Ανατολή, υποστηρίζοντας την πρωτοβουλία της για διευρυμένη οικονομική παρουσία και γεωπολιτική επιρροή. Τρίτον, ανοίγει τον δρόμο για χειροπιαστές συνεργασίες που αγγίζουν τομείς υψηλής τεχνολογίας, πράσινης ενέργειας και σύγχρονων υποδομών.
