Ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία δεν περιορίζεται πλέον στα πεδία των μαχών της Ανατολικής Ευρώπης. Η αντιπαράθεση των δύο χωρών έχει αρχίσει να αποκτά διεθνείς διαστάσεις, καθώς η Μόσχα και το Κίεβο επιχειρούν να ενισχύσουν την επιρροή τους σε περιοχές στρατηγικής σημασίας. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η Αφρική και, ειδικότερα, η περιοχή του Σαχέλ.
Περίπου 15 Ουκρανοί ειδικοί φέρονται να βρίσκονται στο βόρειο Μάλι, όπου παρέχουν υποστήριξη σε τοπικές ένοπλες οργανώσεις που συγκρούονται με δυνάμεις προσκείμενες στη Ρωσία. Η παρουσία τους εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια του Κιέβου να αξιοποιήσει την εμπειρία που έχει αποκτήσει στον πόλεμο των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και να δημιουργήσει νέες συνεργασίες στο αντιρωσικό μέτωπο.
Σύμφωνα με πληροφορίες που συγκέντρωσε το CNN, Ουκρανοί στρατιωτικοί έχουν συμμετάσχει σε επιχειρήσεις όχι μόνο στο Μάλι, αλλά και στη Λιβύη, ενώ ειδικοί των ουκρανικών υπηρεσιών άμυνας έχουν τοποθετηθεί και στο Σουδάν. Παράλληλα, στρατιώτες από το Τσαντ, τον Νίγηρα και την Μπουρκίνα Φάσο ταξίδεψαν στο Μάλι για να εκπαιδευτούν στη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών από Ουκρανούς εκπαιδευτές.
Η ουκρανική τεχνογνωσία εξαπλώνεται πέρα από την Αφρική
Η δραστηριότητα του Κιέβου δεν περιορίζεται στην αφρικανική ήπειρο. Όταν το Ιράν άρχισε να επιτίθεται σε συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή, η Ουκρανία έστειλε ομάδες στρατιωτικών εμπειρογνωμόνων σε τουλάχιστον πέντε χώρες της περιοχής.
Οι Ουκρανοί ειδικοί παρέμειναν εκεί για αρκετές εβδομάδες, εκπαιδεύοντας τις τοπικές δυνάμεις στην αντιμετώπιση των ιρανικής κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών Shahed. Τα συγκεκριμένα drones χρησιμοποιούνται ευρέως από τη Ρωσία στον πόλεμο στην Ουκρανία και έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημιές σε υποδομές και στρατιωτικούς στόχους.
Σε αντάλλαγμα για την εκπαίδευση και την τεχνογνωσία, το Κίεβο φέρεται να εξασφάλισε συμφωνίες συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, καθώς και υποσχέσεις για την προμήθεια πυρομαχικών. Με αυτόν τον τρόπο, η Ουκρανία επιδιώκει να μετατρέψει την πολεμική της εμπειρία σε διπλωματικό και στρατηγικό κεφάλαιο.
Ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία στο Σαχέλ
Στο Σαχέλ, ωστόσο, η κατάσταση είναι ακόμη πιο σύνθετη. Η τεράστια ημιάνυδρη ζώνη νότια της ερήμου Σαχάρας χαρακτηρίζεται από πολιτική αστάθεια, ένοπλες εξεγέρσεις, πραξικοπήματα και ανταγωνισμό για τον έλεγχο πλούσιων κοιτασμάτων ορυκτών.
Η Ρωσία προσπαθεί τα τελευταία χρόνια να εδραιωθεί ως βασικός παράγοντας στην περιοχή, αξιοποιώντας το κενό ασφαλείας που άφησε η αποχώρηση της Γαλλίας και άλλων δυτικών δυνάμεων. Η Μόσχα προσφέρει στρατιωτική στήριξη σε κυβερνήσεις της περιοχής, επιδιώκοντας ως αντάλλαγμα πολιτική επιρροή, οικονομικά οφέλη και δικαιώματα εξόρυξης.
Αρχικά, τις επιχειρήσεις αυτές είχε αναλάβει ο Όμιλος Βάγκνερ, ο ιδιωτικός στρατός που συνδεόταν με τον Γεβγκένι Πριγκόζιν. Μετά τον θάνατο του Πριγκόζιν το 2023, το Κρεμλίνο προχώρησε στην ενσωμάτωση σημαντικού μέρους των μισθοφορικών δυνάμεων στον τακτικό ρωσικό στρατό. Έτσι δημιουργήθηκε το λεγόμενο Αφρικανικό Σώμα, το οποίο έχει αναλάβει την υποστήριξη των συμμάχων της Μόσχας στην ήπειρο.
Εκπαίδευση, drones και προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες
Η ουκρανική ομάδα στο Μάλι έχει ενσωματωθεί σε αυτονομιστική οργάνωση που αυτοαποκαλείται «Μέτωπο Απελευθέρωσης Αζαβάτ». Η οργάνωση αποτελείται κυρίως από αντάρτες Τουαρέγκ του βόρειου Μάλι.
Οι Ουκρανοί δεν συμμετέχουν, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, άμεσα στις μάχες της πρώτης γραμμής. Παρέχουν όμως εκπαίδευση, επιχειρησιακή υποστήριξη και καθοδήγηση στη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Ένας Ουκρανός χειριστής drone δήλωσε στο CNN ότι συντονίζει τις επιχειρήσεις εξ αποστάσεως. Το σήμα από το drone μεταδίδεται μέσω διαδικτύου και ο ίδιος δίνει οδηγίες στους χειριστές στο πεδίο μέσω ασυρμάτου. Μετά την ολοκλήρωση κάθε αποστολής, αναλύουν μαζί τα δεδομένα και εξετάζουν λεπτομερώς τα λάθη και τις επιτυχίες της επιχείρησης.
Η προσαρμογή στις συνθήκες της Αφρικής δεν είναι εύκολη. Η σκόνη και η υψηλή θερμοκρασία προκαλούν ταχύτερες βλάβες στον εξοπλισμό, επηρεάζοντας τα φίλτρα, τα συστήματα ψύξης, τις μπαταρίες και την προστασία των ηλεκτρονικών. Παράλληλα, η μορφή του πολέμου διαφέρει σημαντικά από εκείνη στην Ουκρανία.
Ενώ στην Ουκρανία κυριαρχούν οι μαζικές επιθέσεις, η υψηλή ένταση και η συνεχής πίεση, στο Σαχέλ οι επιχειρήσεις βασίζονται περισσότερο σε ενέδρες, τον έλεγχο των διαδρομών, τις μικρές ομάδες και τη λεπτομερή γνώση του εδάφους. Όπως ανέφερε η ίδια πηγή, οι Ουκρανοί διδάσκουν τακτικές στους συμμάχους τους, αλλά ταυτόχρονα μαθαίνουν από αυτούς πώς να επιβιώνουν και να επιχειρούν σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον.
Καταγγελίες για επιθέσεις εναντίον αμάχων
Η ρωσική πλευρά έχει κατηγορήσει στο παρελθόν την Ουκρανία για συμμετοχή σε σφαγές αμάχων στο Μάλι. Το Κίεβο απορρίπτει τις κατηγορίες.
Την ίδια ώρα, η Human Rights Watch έχει δημοσιεύσει εκθέσεις στις οποίες κατηγορεί ρωσικές δυνάμεις στο Μάλι για δολοφονίες αμάχων. Άλλη έκθεση, χωρίς να αναφέρεται ονομαστικά στην Ουκρανία, υποστήριξε ότι όλα τα άμεσα εμπλεκόμενα μέρη παραβίασαν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο κατά τη διάρκεια της έξαρσης της βίας.
Η Μόσχα αρνείται τις κατηγορίες. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ έχει δηλώσει ότι το Αφρικανικό Σώμα λειτουργεί εντός των ορίων της νομιμότητας και αναπτύσσεται μόνο μετά από επίσημα αιτήματα των κυβερνήσεων των αφρικανικών κρατών.
Για το Κίεβο, η παρουσία στην Αφρική εξυπηρετεί δύο στόχους: την άσκηση πίεσης στη Ρωσία και την αμφισβήτηση της εικόνας της ως αξιόπιστου συμμάχου. Παράλληλα, προσφέρει στην Ουκρανία την ευκαιρία να δοκιμάσει τον εξοπλισμό και τις μεθόδους της σε διαφορετικές συνθήκες.
