Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα συναντήσει τους ηγέτες της Κεντρικής Ασίας στο Τατζικιστάν την Πέμπτη, στη δεύτερη μόλις τέτοια σύνοδο μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, καθώς η Μόσχα ανταγωνίζεται την Κίνα και την Ευρώπη για επιρροή.
Αποδυναμωμένη από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η ιστορική επιρροή της Ρωσίας στην περιοχή έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια.
Στην πρώτη σύνοδο με τους πέντε ηγέτες της Κεντρικής Ασίας το 2022, ο Πούτιν δέχθηκε έντονη κριτική από τον πρόεδρο του Τατζικιστάν, ο οποίος κατηγόρησε τη Μόσχα ότι παραμελεί τα μετασοβιετικά κράτη και δεν τους δείχνει σεβασμό.
Η Κίνα και η Ευρώπη έχουν εντωμεταξύ σπεύσει να καλύψουν το κενό ισχύος. Και οι δύο έχουν πραγματοποιήσει φέτος υψηλού επιπέδου συνόδους στην Κεντρική Ασία και επιδιώκουν να επεκτείνουν την πρόσβασή τους στους τεράστιους φυσικούς πόρους της περιοχής.
Ο Πούτιν αναμένεται να φτάσει στο Τατζικιστάν την Τετάρτη.
Οι ηγέτες του Καζακστάν, της Κιργιστάν, του Ουζμπεκιστάν, του Τατζικιστάν και του Τουρκμενιστάν πρόκειται να παρευρεθούν στη σύνοδο της Πέμπτης, η οποία θα πραγματοποιηθεί στην πρωτεύουσα του Τατζικιστάν, Ντουσανμπέ.
Οι χώρες της Κεντρικής Ασίας θα χρησιμοποιήσουν τη σύνοδο για να «προωθήσουν τις θέσεις τους», καθώς και για να οικοδομήσουν εμπιστοσύνη με τη Ρωσία και να αναπτύξουν εμπορικούς δεσμούς, δήλωσε το υπουργείο Εξωτερικών του Καζακστάν στο AFP.
Η Ρωσία δήλωσε ότι αναμένει «σημαντικά και ενδιαφέροντα αποτελέσματα από τις συνομιλίες».
«Θέλουμε σεβασμό»
Όλες οι χώρες της Κεντρικής Ασίας διατηρούν στενούς πολιτιστικούς και οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία.
Η περιοχή φιλοξενεί εκατομμύρια ρωσόφωνους, ενώ εκατομμύρια μετανάστες από την Κεντρική Ασία έχουν μετακινηθεί στη Ρωσία για να εργαστούν σε μερικούς από τους πιο κοπιαστικούς τομείς της ρωσικής οικονομίας.
Η Ρωσία πρόκειται να κατασκευάσει το πρώτο πυρηνικό εργοστάσιο του Καζακστάν και οι σχέσεις της με τους γείτονές της είναι σε γενικές γραμμές φιλικές.
Ωστόσο, μετά από περισσότερο από έναν αιώνα ρωσικής κυριαρχίας, οι πέντε δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας στρέφονται ολοένα και περισσότερο πέρα από τη Μόσχα — την πρώην αποικιακή τους δύναμη — για εμπόριο και ασφάλεια.
Η περιοχή αναζητά όλο και περισσότερο την Κίνα και την Τουρκία για προμήθειες όπλων, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε πακέτο επενδύσεων ύψους 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων μετά τη σύνοδό της τον Απρίλιο.
Η γειτονική Κίνα έχει ήδη εδραιώσει ισχυρή παρουσία μέσω της Πρωτοβουλίας του Δρόμου του Μεταξιού (Belt and Road), ενός κολοσσιαίου έργου υποδομών που στοχεύει στην ενίσχυση του εμπορίου μεταξύ Πεκίνου και του υπόλοιπου κόσμου.
Η Ρωσία έχει δηλώσει ότι δεν ανταγωνίζεται την Κίνα για επιρροή στην Κεντρική Ασία, αλλά ο ανταγωνισμός με άλλες δυνάμεις — συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης — είναι «δύσκολο να αγνοηθεί», σύμφωνα με τον αναλυτή με έδρα το Κιργιστάν, Ίλια Λομακίν, που μίλησε στο AFP.
«Θα μπορούσε να πει κανείς ότι πρόκειται για τη σύγχρονη εκδοχή του λεγόμενου Νέου Μεγάλου Παιχνιδιού», είπε, αναφερόμενος στον αγώνα εξουσίας του 19ου αιώνα μεταξύ Βρετανικής και Ρωσικής Αυτοκρατορίας στην περιοχή.
«Το κατά πόσο η Ρωσία θα μπορέσει να διατηρήσει τη θέση της σε αυτήν την περιοχή, πόσο μάλλον να την επεκτείνει, μένει να φανεί», πρόσθεσε.
Στην τελευταία σύνοδο Ρωσίας-Κεντρικής Ασίας τον Οκτώβριο του 2022, ο Τατζίκος ηγέτης Εμομαλί Ραχμόν απαίτησε από τη Ρωσία να δείξει «σεβασμό» σε μια επτάλεπτη επίπληξη που άφησε τον Πούτιν εμφανώς άβολο.
«Ναι, είμαστε μικρά έθνη, όχι 100 ή 200 εκατομμύρια άνθρωποι… Αλλά έχουμε ιστορία, έχουμε πολιτισμό. Θέλουμε σεβασμό», πρόσθεσε.
Σε απάντηση, ο Πούτιν είπε ότι «σε μεγάλο βαθμό συμφωνεί» και κάλεσε να επικεντρωθούν σε «συγκεκριμένα ζητήματα».
