Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εμφανίστηκε την Κυριακή αποφασισμένος να καθησυχάσει το εσωτερικό ακροατήριο και να στείλει μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση, υποσχόμενος να «εγγυηθεί» την ασφάλεια της Ρωσίας απέναντι στα ουκρανικά πλήγματα που το τελευταίο διάστημα πυκνώνουν και μετατοπίζουν το βάρος των επιθέσεων σε υποδομές εντός ρωσικού εδάφους.
Σε μια συγκυρία όπου drones και στοχευμένα χτυπήματα φέρνουν τον πόλεμο πιο κοντά σε ρωσικές περιφέρειες, η ρητορική περί «ασφάλειας» και «απαραβίαστου των συνόρων» αποκτά ξεχωριστή πολιτική και επιχειρησιακή σημασία.
Το Κίεβο, από την πλευρά του, παρουσιάζει αυτές τις ενέργειες ως δίκαιη ανταπόδοση και ως μέρος μιας στρατηγικής φθοράς, απαντώντας στις σχεδόν καθημερινές ρωσικές επιθέσεις που, από την έναρξη της εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022, έχουν πλήξει ουκρανικούς αμάχους και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές. Η αντιπαράθεση γύρω από το ποιος «απαντά» σε ποιον, και με ποια νομιμοποιητική αφήγηση, είναι πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της σύγκρουσης.
Tο μήνυμα Πούτιν και οι «προκλήσεις»
Μιλώντας στο συνέδριο του κυβερνώντος κόμματος «Ενωμένη Ρωσία», ο Πούτιν αναγνώρισε εμμέσως ότι τα χτυπήματα δημιουργούν πραγματικά προβλήματα και πιέσεις, ενώ ταυτόχρονα προσπάθησε να δείξει έλεγχο της κατάστασης. «Ναι, βλέπουμε τα προβλήματα, τα γνωρίζουμε και ανταποκρινόμαστε σε αυτά, αλλά σίγουρα θα εγγυηθούμε την ασφάλεια τόσο της χώρας όσο και των πολιτών μας, καθώς και το απαραβίαστο των συνόρων της Ρωσίας», δήλωσε, τοποθετώντας την κρατική ασφάλεια στο επίκεντρο της πολιτικής του ατζέντας.
Στην ίδια γραμμή, πρόσθεσε ότι η Ρωσία «αναμφίβολα θα ξεπεράσει όλες τις προκλήσεις» που αντιμετωπίζει σήμερα, συμπεριλαμβανομένων, όπως είπε, «τρομοκρατικών επιθέσεων» στο ρωσικό έδαφος και στις υποδομές. Η επιλογή αυτής της ορολογίας δεν είναι τυχαία: ενισχύει την εικόνα ενός κράτους που βρίσκεται υπό επίθεση, συσπειρώνει το εσωτερικό κοινό και προσδίδει διαφορετικό πλαίσιο στις ουκρανικές επιχειρήσεις, μεταφέροντάς τες από το πεδίο του πολέμου στο πεδίο της «τρομοκρατίας».
Τα ουκρανικά drones και τα πλήγματα σε διυλιστήρια: γιατί οι υποδομές μπαίνουν στο στόχαστρο
Η ομιλία του Πούτιν έγινε λίγες ώρες μετά από επίθεση ουκρανικού drone στη νότια περιφέρεια Κρασνοντάρ, η οποία, σύμφωνα με τον περιφερειάρχη Βενιαμίν Κοντράτιεφ, προκάλεσε τον θάνατο ενός ανθρώπου και πυρκαγιά σε διυλιστήριο. Το γεγονός ότι ένα τέτοιο επεισόδιο προηγείται άμεσα των δηλώσεων περί «εγγύησης» της ασφάλειας της Ρωσίας υπογραμμίζει την πίεση που δημιουργούν τα πλήγματα, όχι μόνο επιχειρησιακά, αλλά και επικοινωνιακά.
Το Κίεβο ανέλαβε την ευθύνη για την επίθεση και ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, την ενέταξε σε μια ευρύτερη στρατηγική: πρόκειται, όπως είπε, για «επιχειρήσεις που αποδυναμώνουν την ικανότητα της Ρωσίας να διεξάγει αυτόν τον πόλεμο». Ειδική αναφορά έκανε σε χτυπήματα που, όπως περιέγραψε, φτάνουν βαθιά στο ρωσικό έδαφος: «Το διυλιστήριο πετρελαίου του Σλαβιάνσκ στην περιφέρεια του Κρασνοντάρ δέχτηκε επίθεση – περίπου 300 χιλιόμετρα από την πρώτη γραμμή. Χτυπήσαμε επίσης ένα διυλιστήριο στην περιφέρεια του Γιαροσλάβλ, περίπου 700 χιλιόμετρα από τα σύνορά μας».
Οι επιθέσεις σε ενεργειακές και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις έχουν διττό στόχο: αφενός να διαταράξουν εφοδιαστικές αλυσίδες και να αυξήσουν το επιχειρησιακό κόστος, αφετέρου να στείλουν μήνυμα ότι το «βάθος» δεν αποτελεί πια εγγύηση ασφάλειας. Αυτό εξηγεί γιατί η δημόσια υπόσχεση να «εγγυηθεί» την ασφάλεια της Ρωσίας απέναντι στα ουκρανικά πλήγματα αποκτά βαρύτητα: δεν αφορά μόνο τα σύνορα, αλλά και την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων και δικτύων.
Κλιμάκωση γύρω από τη Μόσχα και έκτακτη ανάγκη στην Κριμαία
Την προηγούμενη εβδομάδα, μια άλλη ουκρανική επίθεση είχε προκαλέσει μεγάλη πυρκαγιά σε διυλιστήριο στα νοτιοανατολικά της Μόσχας, με αποτέλεσμα να καλυφθούν προάστια της πρωτεύουσας από πυκνά μαύρα σύννεφα καπνού. Τέτοιες εικόνες ενισχύουν το αίσθημα τρωτότητας και μεταφέρουν την ένταση από το μέτωπο στην καθημερινότητα, κάτι που οι πολιτικές ηγεσίες δεν μπορούν να αγνοήσουν.
Παράλληλα, η Κριμαία —η οποία έχει προσαρτηθεί από τη Ρωσία— κήρυξε «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» την Παρασκευή, σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις συνέπειες από τις αυξανόμενες ουκρανικές αεροπορικές επιθέσεις στη χερσόνησο. Η περιοχή φέρεται να αντιμετωπίζει ελλείψεις καυσίμων και διακοπές ρεύματος, εξελίξεις που συνδέονται με πλήγματα σε εφοδιαστικές αλυσίδες και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στην Κριμαία, σε άλλα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη, αλλά και στη νότια Ρωσία.
