Ο τερματισμός των μαχών στην Ουκρανία πρέπει να γίνει με την πλήρη συμμετοχή του Κιέβου και να συνοδευτεί από αυξημένες αμυντικές δαπάνες των χωρών της περιοχής, ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε μελλοντική ρωσική επίθεση, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα.
Ο Λιθουανός πρόεδρος δήλωσε σε συνέντευξή του στο Associated Press την Πέμπτη ότι μια συμφωνία χωρίς τα κατάλληλα αποτρεπτικά μέτρα θα επέτρεπε στη Ρωσία να ανασυντάξει τις δυνάμεις της και να προετοιμαστεί για περαιτέρω επιθετικές ενέργειες στην περιοχή. Ο Ναουσέντα τόνισε ότι, ακόμα και αν επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, «δεν μπορείς να πιστέψεις ότι οι προθέσεις της Ρωσίας θα είναι απλώς να σταματήσει και να μην κάνει τίποτα».
«Θα εκμεταλλευτούν αυτό το διάλειμμα για να ανασυνταχθούν, να ενισχύσουν τις στρατιωτικές τους δυνάνεις και να επιτεθούν ξανά στο μέλλον», δήλωσε στο AP από το Βίλνιους. «Και τότε το βασικό ερώτημα είναι: ποιος θα είναι ο επόμενος στόχος της Ρωσίας; Ίσως η Ουκρανία, ίσως οι Βαλτικές χώρες».
Η Λιθουανία, η οποία βρισκόταν υπό σοβιετική κατοχή μέχρι το 1990, ανησυχεί όλο και περισσότερο για τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και την επιθετικότητα της γειτονικής Ρωσίας.
Η γεωγραφική της θέση — με σύνορα το ρωσικό εξκλάβιο του Καλίνινγκραντ στα δυτικά και τη Λευκορωσία, σύμμαχο της Μόσχας, στα ανατολικά — την καθιστά ευάλωτη σε μια πιθανή ευρύτερη σύγκρουση που θα μπορούσε να προκληθεί από το Κρεμλίνο, ακόμα και μετά το τέλος του πολέμου, σύμφωνα με τον Ναουσέντα.
«Ποτέ δεν μπορείς να νιώθεις ασφαλής ζώντας σε αυτό το μέρος του κόσμου, γιατί έχουμε αυτόν τον γείτονα και θα τον έχουμε ακόμα και μετά από εκατό ή διακόσια χρόνια», δήλωσε ο Ναουσέντα αναφερόμενος στη Ρωσία. «Έχεις πάντα την απειλή από την Ανατολή, και πρέπει να το γνωρίζεις και να λάβεις όλα τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα για να μην δεχτείς επίθεση».
«Αυτό δεν είναι μια σύγκρουση μεταξύ μεμονωμένων χωρών», πρόσθεσε. «Αυτή είναι μια πρόκληση του Πούτιν προς το ΝΑΤΟ».
Η Λιθουανία έγινε πρόσφατα το πρώτο μέλος της του ΝΑΤΟ που δεσμεύτηκε να αυξήσει τις αμυντικές της δαπάνες σε τουλάχιστον 5% του ΑΕΠ, όπως πρότεινε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Τραμπ, που εδώ και καιρό επικρίνει τις χώρες του ΝΑΤΟ που δεν αυξάνουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες, έχει απειλήσει ότι δεν θα υπερασπιστεί μέλη που αποτυγχάνουν να τηρήσουν τους στόχους των δαπανών. Ενώ ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν εκφράσει ανησυχία ότι η αύξηση των στρατιωτικών τους δαπανών στο 5% του ΑΕΠ θα αποτελούσε οικονομικό βάρος, άλλα κράτη στην ανατολική πλευρά της συμμαχίας, όπως η Λιθουανία, θεωρούν την πρόταση αναγκαία.
Πριν την ανάληψη της προεδρίας από τον Τραμπ νωρίτερα αυτόν τον μήνα, υπήρχαν ερωτήματα σχετικά με τη στάση του απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς κάποιοι εικάζαν ότι θα περιόριζε τη σημαντική στρατιωτική βοήθεια που παρείχε η κυβέρνηση του προέδρου Τζο Μπάιντεν. Όμως, μετά την ορκωμοσία του, ο Τραμπ απείλησε να επιβάλει κυρώσεις και δασμούς στη Μόσχα και κάλεσε τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να «καταλήξει σε συμφωνία τώρα και να σταματήσει αυτόν τον γελοίο πόλεμο».
Ο Ναουσέντα δήλωσε ότι η νέα αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να διασφαλίσει ότι το Κίεβο θα συμμετάσχει πλήρως στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου και ότι η επίλυση του δεν πρέπει να αποφασιστεί διμερώς μεταξύ Μόσχας και Ουάσινγκτον.
«Θα ήταν απαράδεκτο αν η ειρήνη επιτευχθεί πίσω από κλειστές πόρτες και χωρίς τη συμμετοχή της Ουκρανίας», είπε. «Η Ουκρανία πλήρωσε πολύ υψηλό τίμημα σε αυτόν τον πόλεμο. Η Ουκρανία έχασε πολλές ανθρώπινες ζωές. Υποδομές, εγκαταστάσεις και σπίτια καταστράφηκαν. Ο ουκρανικός λαός αξίζει το δικαίωμα να θέσει τις προϋποθέσεις αυτής της ειρήνης».
«Πιστεύω ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ το έχει καταλάβει αυτό: καμία ειρηνευτική διαπραγμάτευση χωρίς την Ουκρανία», πρόσθεσε.
Ένα ακόμα ζήτημα ασφαλείας που αντιμετωπίζει η Λιθουανία και η ευρύτερη περιοχή είναι μια σειρά από περιστατικά που έχουν προκαλέσει ζημιές σε υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς φυσικού αερίου στη Βαλτική Θάλασσα. Από τον Οκτώβριο του 2023, τουλάχιστον 11 καλώδια στη Βαλτική έχουν υποστεί ζημιές. Το πιο πρόσφατο περιστατικό αφορά τη δολιοφθορά ενός καλωδίου οπτικών ινών που συνδέει τη Λετονία με το σουηδικό νησί Γκότλαντ την Κυριακή.
Το ΝΑΤΟ ξεκίνησε νωρίτερα αυτόν τον μήνα μια νέα αποστολή με την ονομασία «Baltic Sentry» για την προστασία των υποθαλάσσιων υποδομών, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική σταθερότητα της περιοχής. Αν και οι εταιρείες διαχείρισης καλωδίων επισημαίνουν ότι οι βλάβες στα υποθαλάσσια καλώδια είναι συχνές, η συχνότητα και η συγκέντρωση των περιστατικών στη Βαλτική έχουν εντείνει τις υποψίες ότι πρόκειται για εσκεμμένες ενέργειες.
Για την αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών, ο Ναουσέντα δήλωσε: «Ήρθε η ώρα να δείξουμε δύναμη».
«Το ΝΑΤΟ και η ΕΕ πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την επιτήρηση της Βαλτικής Θάλασσας, ενισχύοντας τις ναυτικές τους δυνατότητες ώστε να αποτρέψουν τέτοια περιστατικά στο μέλλον», είπε.
Ορισμένοι πολιτικοί στη Λιθουανία έχουν εκφράσει αντιρρήσεις για την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών της χώρας, οι οποίες είναι ήδη από τις υψηλότερες ως ποσοστό του ΑΕΠ μεταξύ των 32 μελών του ΝΑΤΟ.
Αλλά ο Ναουσέντα τόνισε ότι η Λιθουανία πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της.
«Αυτή είναι μια απόλυτη προτεραιότητα για τη χώρα μας, ως χώρα πρώτης γραμμής, να δαπανά περισσότερα», είπε. «Φυσικά, μπορούμε να βασιζόμαστε στην υποστήριξη των συμμάχων μας στο ΝΑΤΟ. Αλλά θα ήταν αφελές να περιμένουμε ότι κάποιος θα ενδιαφερθεί για την ασφάλειά μας αν δεν δείξουμε ότι είμαστε ικανοί να αμυνθούμε».
