Ο Ντόναλντ Τραμπ επιστρατεύει και πάλι το βασικό του επιχείρημα προκειμένου να δικαιολογήσει την απόφασή του να επιτεθεί στο Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος επιμένει ότι η Τεχεράνη βρισκόταν στα πρόθυρα της απόκτησης πυρηνικών όπλων και θα τα χρησιμοποιούσε πρώτα εναντίον του Ισραήλ και στη συνέχεια εναντίον των ΗΠΑ.
«Θα τα χρησιμοποιούσαν μέσα σε μία ώρα ή μία μέρα», δήλωσε ο Τραμπ τη Δευτέρα. Στην πραγματικότητα, ακούγοντας τον Τραμπ τις τελευταίες ημέρες, έχει κανείς την εντύπωση ότι ο πρόεδρος συζητά αν θα διατάξει την μεγαλύτερη αποστολή όλων εποχών στο Ιράν: να καταλάβει ή να καταστρέψει το πυρηνικό υλικό, σχεδόν κατάλληλο για την κατασκευή βόμβας, το οποίο πιστεύεται ότι είναι αποθηκευμένο σε μεγάλο βαθμό βαθιά κάτω από ένα βουνό στο Ισφαχάν.
Θα ήταν, από κάθε άποψη, μία από τις πιο τολμηρές και επικίνδυνες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη σύγχρονη αμερικανική ιστορία, πολύ πιο περίπλοκη και επικίνδυνη από την επιχείρηση για τη δολοφονία του Οσάμα Μπιν Λάντεν πριν από 26 χρόνια ή τη σύλληψη του Νικολά Μαδούρο από το κρεβάτι του στις αρχές Ιανουαρίου, αναφέρουν οι New York Times σε ανάλυσή τους.
Κανείς δεν είναι σίγουρος πού βρίσκεται όλο το υλικό. Εάν τα δοχεία που το περιέχουν τρυπηθούν, το αέριο που θα διαφύγει θα είναι τόσο τοξικό όσο και ραδιενεργό. Εάν τα δοχεία βρεθούν πολύ κοντά το ένα στο άλλο, υπάρχει ο κίνδυνος επιτάχυνσης της πυρηνικής αντίδρασης.
Όπως είπε ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, πριν από μερικές εβδομάδες στο Κογκρέσο, αυτή είναι μια επιχείρηση που θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο αν δοθεί εντολή σε μια ομάδα κομάντος να «μπουν και να το πάρουν».
Ο Τραμπ είπε στους δημοσιογράφους την Τρίτη ότι οι χερσαίες επιχειρήσεις δεν τον ανησυχούν. «Πραγματικά δεν το φοβάμαι αυτό», είπε στους δημοσιογράφους. «Πραγματικά δεν φοβάμαι τίποτα».
Ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος εξετάζει σαφώς το ενδεχόμενο της επιχείρησης, την οποία πριν από μερικές εβδομάδες είχε δηλώσει ότι θα επιχειρούσε μόνο αν ο στρατός του Ιράν ήταν «τόσο αποδεκατισμένος ώστε να μην είναι σε θέση να πολεμήσει στο έδαφος». Τη Δευτέρα, απάντησε απότομα σε έναν δημοσιογράφο που τον ρώτησε αν είναι πλέον έτοιμος, λέγοντας: «Αν κάποιος πρόεδρος απαντούσε σε τέτοιες ερωτήσεις, δεν θα έπρεπε να είναι πρόεδρος».
Γιατί ο Τραμπ δεν μπορεί να κάνει πίσω τώρα
Αλλά είναι ο ίδιος ο Τραμπ που συνεχίζει να αναρωτιέται για το πρόβλημα του τερματισμού του πολέμου πριν λυθεί το πρόβλημα. Ο Μάθιου Μπαν, ειδικός σε θέματα πυρηνικής ενέργειας στο Χάρβαρντ, σημείωσε ότι αν ο Τραμπ σταματούσε τώρα, «θα άφηνε ένα αποδυναμωμένο αλλά πικραμένο καθεστώς, πιθανώς πιο αποφασισμένο από ποτέ να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα — και ακόμα με το υλικό και μεγάλο μέρος της γνώσης και του εξοπλισμού που απαιτείται για να το κάνει».
Έτσι, τώρα ένας πρόεδρος που έκανε ελάχιστα για να προετοιμάσει το αμερικανικό κοινό για την επίθεση κατά του Ιράν φαίνεται να εκδίδει καθημερινές προειδοποιήσεις σε περίπτωση που αποφασίσει να καταλάβει το κύριο κοίτασμα πυρηνικού υλικού του Ιράν.
Καθώς επιστρέφει ξανά και ξανά στην πυρηνική απειλή, ο Τραμπ υπερβάλλει σχετικά με το πόσο γρήγορα το υλικό που είναι αποθηκευμένο υπόγεια μπορεί να μετατραπεί σε όπλο, λέγοντας ότι το Ιράν βρισκόταν «σε απόσταση ενός μήνα» από το να είναι σε θέση να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο πριν βομβαρδίσει τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025.
Στην πραγματικότητα, πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στις 28 Φεβρουαρίου με τη κοινή επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ, οι περισσότεροι αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών δήλωναν ότι δεν έβλεπαν άμεσο κίνδυνο το Ιράν να επιταχύνει τις προσπάθειές του για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.
Αυτό επιβεβαιώθηκε την Τρίτη με την παραίτηση του Τζο Κεντ, διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας, ο οποίος υποστήριξε σε επιστολή όπου εξηγούσε την απόφασή του να παραιτηθεί ότι «το Ιράν δεν αποτελούσε άμεση απειλή για τη χώρα μας».
Αμερικανικοί δορυφόροι και άλλος εξοπλισμός συλλογής πληροφοριών παρακολουθούσαν τις κύριες εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυρηνικού υλικού της χώρας και δήλωναν ότι ήταν βέβαιοι ότι θα εντόπιζαν ενδείξεις αν οι Ιρανοί προσπαθούσαν να ανακτήσουν το υλικό από τα βαθιά υπόγεια τούνελ και να προχωρήσουν γρήγορα στην κατασκευή βόμβας.
Τώρα, όμως, η κατάσταση έχει αλλάξει. Μετά από αρκετές ημέρες βομβαρδισμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, που εξουδετέρωσαν μεγάλο μέρος της συμβατικής πυραυλικής ικανότητας της χώρας, το πυρηνικό υλικό αποτελεί μία από τις τελευταίες γραμμές άμυνας του Ιράν. «Κατά την άποψή τους, το χρειάζονται περισσότερο από ποτέ», δήλωσε την Τρίτη ο Τζορτζ Πέρκοβιτς, ανώτερος ερευνητής στο Ίδρυμα Κάρνεγκι για τη Διεθνή Ειρήνη. «Και πιθανότατα ήταν έτοιμοι να το προστατεύσουν».
Το «δόλωμα» του Ιράν
«Οι Ιρανοί καταλαβαίνουν ότι το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να καταστρέψουν αυτό το υλικό ή να το αφαιρέσουν», είπε. «Έτσι, πιθανώς υπάρχουν πολλά δοχεία-δόλωμα, ώστε όταν φτάσουν εκεί οι Ειδικές Δυνάμεις, αντί για 20 περίπου δοχεία να υπάρχουν εκατοντάδες ή χιλιάδες. Θα κάνουν πολλά πράγματα για να δυσκολέψουν όποιον προσπαθήσει να το πάρει».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν τέτοιες επιχειρήσεις εδώ και χρόνια, από τότε που δημιούργησαν μονάδες ειδικών δυνάμεων με εκπαίδευση σε θέματα πυρηνικής ενέργειας, οι οποίες εξασκούνται στην απενεργοποίηση όπλων, την ανατίναξη φυγοκεντρικών μηχανών και τη διαχείριση πυρηνικού υλικού. Οι επιχειρήσεις αυτές περιβάλλονται από μυστικότητα, οπότε ακόμη και βασικές ερωτήσεις — όπως το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ανατίναζαν τα δοχεία με το πυρηνικό υλικό ή θα προσπαθούσαν να τα μεταφέρουν κρυφά εκτός της χώρας — συναντούν αδιάφορα βλέμματα και καμία απάντηση.
Ομοίως, δεν είναι σαφές αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιχειρούσαν μια μυστική και ελάχιστη επιχείρηση, όπως αυτή για τη σύλληψη του Μπιν Λάντεν, ή αν ο Τραμπ θα διέταζε μια μεγάλη εισροή προστατευτικών στρατευμάτων και αεροπορικής κάλυψης. Και το πιο πιθανό είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να ελέγξουν αρκετές διαφορετικές τοποθεσίες για το υλικό.
«Αν και ένα μεγάλο μέρος βρίσκεται στο Ισφαχάν, πρέπει να υποθέσουμε ότι δεν βρίσκεται εκεί το σύνολο», δήλωσε ο κ. Μπαν. Κάποια ποσότητα μπορεί να βρίσκεται σε σήραγγες σε μια τοποθεσία που ανεπίσημα ονομάζεται “Pickaxe Mountain”. Και κάποια άλλη μπορεί να βρίσκεται στις κατεστραμμένες εγκαταστάσεις εμπλουτισμού στο Φόρντο και στο Νατάνζ.
Οι επιπλοκές είναι τόσο μεγάλες που ενδέχεται να οδηγήσουν την κυβέρνηση Τραμπ να επανεξετάσει μια πρόταση που ο Αμπάς Αραγτσί, υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, έθεσε επί τάπητος τον περασμένο μήνα, λίγες μέρες πριν από την επίθεση. Το Ιράν, είπε, ήταν πρόθυμο να αναμίξει όλο το πυρηνικό υλικό που έχει στην κατοχή του σε επίπεδο κατάλληλο για χρήση σε πυρηνικούς αντιδραστήρες, υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας. Ωστόσο, δεν θα επέτρεπε στο υλικό να βγει από τη χώρα, αλλά θα έπρεπε να παραμείνει στο Ιράν, υπό επιτήρηση.
Οι δύο Αμερικανοί διαπραγματευτές, ο Τζάρετ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου, και ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του, απέρριψαν την ιδέα, λέγοντας ότι σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε το Ιράν να παραμείνει με αποθέματα πυρηνικού υλικού. Προσέφεραν μια εναλλακτική λύση: οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προμήθευαν το Ιράν με χαμηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, κατάλληλο για πυρηνικούς αντιδραστήρες, για πάντα και δωρεάν, σύμφωνα με δύο άτομα που είναι εξοικειωμένα με τις διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, ο Αραγτσί απέρριψε την ιδέα. Είχε γίνει λόγος για μια άλλη συνάντηση, αλλά αυτή ματαιώθηκε λόγω της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης που πραγματοποιήθηκε νωρίς το πρωί της 28ης Φεβρουαρίου. Όμως, όλοι οι πόλεμοι τελειώνουν κάποια στιγμή και σε οποιαδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση για κατάπαυση του πυρός, θα μπορούσε να υπάρξει μια άλλη ευκαιρία για διαπραγμάτευση σχετικά με την τύχη του πυρηνικού υλικού.
Η πρόσβαση των Αμερικανών στο υλικό αυτό και ίσως η απομάκρυνσή του ή η αραίωσή του θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της συμφωνίας. Ωστόσο, προς το παρόν δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι βρίσκεται σε εξέλιξη κάποια διαπραγμάτευση για διέξοδο από την κρίση.
Πηγή: New York Times
