Ο Aaron Sandel, συνδιευθυντής του Ngogo Chimpanzee Project παρατηρούσε μια ομάδα πιθήκων στις 24 Ιουνίου 2015, στο Εθνικό Πάρκο Kibale της Ουγκάντα, όπου εδρεύει το πρόγραμμα, όταν ξαφνικά πρόσεξε ότι οι χιμπαντζήδες σώπασαν. Μερικοί πήραν μια χαρακτηριστική έκφραση που δείχνει νευρικότητα, ενώ άλλοι άρχισαν να ακουμπούν ο ένας τον άλλον για να καθησυχάζονται.
Σε απόσταση ακούγονταν περισσότεροι χιμπαντζήδες, κάτι που δεν ήταν ασυνήθιστο. Για τουλάχιστον δύο δεκαετίες, οι χιμπαντζήδες του Ngogo είχαν σχηματίσει μια ιδιαίτερα μεγάλη κοινότητα, με περισσότερους από 200 να ζουν μαζί αρμονικά. Όμως, όταν ο Sandel είδε να εμφανίζονται κι άλλοι, οι χιμπατζήδες δεν ενώθηκαν με τον συνηθισμένο τους τρόπο, δηλαδή με δυνατές κραυγές, χτυπήματα στην πλάτη και πιάσιμο των χεριών. Αντίθετα, αρκετοί χιμπαντζήδες το έβαλαν στα πόδια, αφήνοντας τον Sandel και τον συνάδελφό του, ερευνητή John Mitani, με την απορία. Η μέχρι τότε δεμένη ομάδα φερόταν ξαφνικά λες και ήταν ξένοι.
Η αρχή του διχασμού
Ο Sandel θεωρεί εκείνη τη μέρα ως την αρχή του διχασμού, όταν η μεγάλη ομάδα άρχισε να οργανώνεται σε δύο παρατάξεις, γνωστές πλέον ως οι Δυτικοί και οι Κεντρικοί χιμπαντζήδες. «Νομίζω ότι τότε μπήκαν οι σπόροι της πόλωσης, που οδήγησαν τελικά στην κατάρρευση της ομάδας», είπε ο Sandel, ο οποίος εργάζεται και ως αναπληρωτής καθηγητής ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν.
Από τότε, η βία μεταξύ των δύο ομάδων χιμπατζήδων έχει αυξηθεί, με επιδρομές που καταλήγουν σε θανατηφόρες επιθέσεις εναντίον ενηλίκων και νεογνών να συμβαίνουν αρκετές φορές μέσα στον χρόνο. Μια νέα μελέτη καταγράφει αυτό που οι ερευνητές χαρακτηρίζουν ως «εμφύλιο πόλεμο» μεταξύ των χιμπαντζήδων, ένα σπάνιο φαινόμενο που εκτιμάται ότι συμβαίνει περίπου κάθε 500 χρόνια και έχει παρατηρηθεί άλλη μία μόνο φορά στο παρελθόν.
«Είναι σίγουρα λυπηρό να βλέπεις τους χιμπαντζήδες να σκοτώνουν ο ένας τον άλλον, ειδικά όταν πρόκειται για ζώα που γνωρίζω τόσο καλά. Μερικές φορές νιώθω σαν πολεμικός ανταποκριτής», δήλωσε ο Sandel. Καθώς οι ερευνητές μελετούν τα περιστατικά βίας, έχουν επίσης την ευκαιρία να εξετάσουν και άλλα συναισθήματα των χιμπαντζήδων, όπως η ενσυναίσθηση, ο ηρωισμός και η φιλία.
«Νιώθω ότι αγγίζουμε κάτι που βρίσκεται πραγματικά στον πυρήνα του τι σημαίνει να είσαι χιμπαντζής», είπε ο Sandel. «Βλέποντας αυτές τις σχέσεις να αλλάζουν με τόσο δραματικό τρόπο, αποκτούμε μια εικόνα για τους χιμπαντζήδες που συνήθως δεν έχουμε αυστηρά και μόνο από την παρατήρηση, ένα παράθυρο στο μυαλό και στα συναισθήματά τους.»
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στις 9 Απριλίου στο περιοδικό Science, προσφέρουν μια μοναδική εικόνα για το πώς οι μεταβαλλόμενοι κοινωνικοί δεσμοί μπορούν να προκαλέσουν συγκρούσεις σε ομάδες ζώων, ένα φαινόμενο που σπάνια παρατηρούμε στη φύση, το οποίο, σύμφωνα με τους ερευνητές, ενδέχεται να αναδείξει στοιχεία για τον ρόλο των διαπροσωπικών σχέσεων στις ανθρώπινες συγκρούσεις.
Τι μας διδάσκουν οι χιμπατζήδες για τον πόλεμο
Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν από την παρατήρηση των χιμπαντζήδων θα μπορούσαν να συμβάλουν στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι διαπροσωπικές σχέσεις και άλλοι περιβαλλοντικοί παράγοντες συμβάλλουν στις ανθρώπινες συγκρούσεις.
Οι συγγραφείς της μελέτης υποστήριξαν ότι, δεδομένου πως οι χιμπαντζήδες δεν διαθέτουν πολιτισμικούς δείκτες που συχνά θεωρείται ότι προκαλούν τους ανθρώπινους πολέμους, όπως η θρησκεία ή η εθνοτική ταυτότητα, η έρευνά τους μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη για την καλύτερη κατανόηση του δικού μας είδους και το πώς οι κοινωνικές σχέσεις, οι συμμαχίες, η πίστη μεταξύ των στρατιωτών, η πόλωση και οι αλληλεπιδράσεις με τον εχθρό επηρεάζουν τη διεξαγωγή και την έκβαση των πολεμικών συγκρούσεων.
Υπάρχουν δύο πιθανά σενάρια για το πώς θα λήξει ο πόλεμος των χιμπατζήδων, πρόσθεσε ο Sandel. Το πρώτο είναι ότι η μια ομάδα θα οργανωθεί με τρόπο που θα της επιτρέψει να υπερασπίζεται καλύτερα την επικράτειά της και τα σύνορα απέναντι στην άλλη ομάδα, με αποτέλεσμα να μειωθούν οι θανατηφόρες επιθέσεις. Το δεύτερο ενδεχόμενο είναι η ισχυρότερη ομάδα να εξοντώσει όλα τα μέλη της ασθενέστερης…
Πηγή: CNN
