Με τη συμπλήρωση 83 χρόνων από το Ολοκαύτωμα της Βιάννου, η Ένωση Θυμάτων Ολοκαυτώματος του Δήμου Βιάννου διοργάνωσε σειρά εκδηλώσεων τιμής και μνήμης. Οι εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν παρουσία του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα, και ανέδειξαν για ακόμη μία φορά τη σημασία της ιστορικής μνήμης, αλλά και την ανάγκη αποκατάστασης της δικαιοσύνης.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν τα εγκλήματα της ναζιστικής κατοχής, οι μαζικές εκτελέσεις, ο λιμός και οι ανυπολόγιστες καταστροφές που υπέστη ο ελληνικός λαός. Παράλληλα, αναδείχθηκαν οι ελληνικές αξιώσεις για αποζημιώσεις από τη Γερμανία, ένα ζήτημα που, όπως τονίστηκε, δεν περιορίζεται σε οικονομικές διεκδικήσεις. Συνδέεται άμεσα με την ιστορική αλήθεια, τη μνήμη των θυμάτων, τη δικαίωση των επιζώντων και τον σεβασμό των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου.
Στις εκδηλώσεις συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, αρμόδιος για τις γερμανικές οφειλές και νυν ευρωβουλευτής, Αρκάντιους Μούλαρτσικ, καθώς και η πρώην βουλευτής της Ομοσπονδιακής Βουλής της Γερμανίας και υπεύθυνη για το ζήτημα των γερμανικών οφειλών στο κόμμα Die Linke, Χάικε Χένσελ. Η παρουσία τους ανέδειξε τη διεθνή διάσταση του ζητήματος και τη διαχρονική ανάγκη για έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από τις συνέπειες της ναζιστικής κατοχής.
Οι ελληνικές αξιώσεις για αποζημιώσεις από τη Γερμανία παραμένουν ενεργές
Στην ομιλία του, ο Δρ. Αριστομένης Ι. Συγγελάκης, συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, τόνισε ότι οι ελληνικές αξιώσεις για αποζημιώσεις από τη Γερμανία παραμένουν «νομικώς ενεργές και δικαστικώς επιδιώξιμες».
Ο ίδιος άσκησε έντονη κριτική στη στάση της γερμανικής πλευράς, την οποία χαρακτήρισε ανιστόρητη και αντίθετη προς τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου. Παράλληλα, επέκρινε την αδράνεια που, όπως ανέφερε, έχει επιδείξει κατά περιόδους η ελληνική πολιτεία. Σύμφωνα με τον Δρ. Συγγελάκη, η διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών εξακολουθεί να αποτελεί ζήτημα εθνικής σημασίας και να ενώνει τους Έλληνες, ανεξάρτητα από πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές.
Το αίτημα αφορά τις επανορθώσεις για τις καταστροφές και τα εγκλήματα της κατοχής, την αποκατάσταση των θυμάτων, καθώς και την επιστροφή του κατοχικού δανείου. Για τους φορείς και τις ενώσεις των θυμάτων, η διεκδίκηση δεν αποτελεί πράξη εκδίκησης ούτε στρέφεται εναντίον του γερμανικού λαού. Αντίθετα, αποτελεί προσπάθεια υπεράσπισης της ιστορικής αλήθειας και κατοχύρωσης μιας σχέσης μεταξύ των λαών που θα βασίζεται στην ειλικρίνεια, τη δικαιοσύνη και τον αμοιβαίο σεβασμό.
Ο Δρ. Συγγελάκης αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο του Εθνικού Συμβουλίου, το οποίο ιδρύθηκε από τους πρώτους παρτιζάνους της Ευρώπης, Μανώλη Γλέζο και Λάκη Σάντα, μαζί με σημαντικές προσωπικότητες της Εθνικής Αντίστασης και του αντιδικτατορικού αγώνα. Το Συμβούλιο συμπληρώνει φέτος 30 χρόνια δράσης και προσφοράς, παραμένοντας προσηλωμένο στη διεκδίκηση των ελληνικών αξιώσεων και στη διατήρηση της μνήμης των θυμάτων.
Η διεθνής διάσταση του ζητήματος
Η παρουσία της Χάικε Χένσελ στις εκδηλώσεις της Βιάννου, όπως σημείωσε ο Δρ. Συγγελάκης, αποδεικνύει ότι σημαντικό τμήμα της γερμανικής κοινωνίας αναγνωρίζει την ανάγκη για δικαιοσύνη και ιστορική αυτοκριτική. Η δημόσια συζήτηση για τα εγκλήματα του ναζισμού και τις ευθύνες της Γερμανίας δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά ολόκληρη την Ευρώπη.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον καθηγητή Ιστορίας της Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, Μάρτιν Γκόρσκυ, ο οποίος παρουσίασε τις δραματικές συνέπειες του λιμού κατά την περίοδο της Κατοχής. Ο λιμός προκάλεσε μαζικούς θανάτους και άφησε βαθιά τραύματα στην ελληνική κοινωνία, ενώ οι επιπτώσεις του έγιναν αισθητές για πολλές δεκαετίες.
Παράλληλα, ο Αρκάντιους Μούλαρτσικ αναφέρθηκε στην εμπειρία της Πολωνίας, η οποία επανήλθε δυναμικά, το 2017, στη διεκδίκηση των γερμανικών επανορθώσεων. Η συμμετοχή εκπροσώπων από διαφορετικές χώρες ανέδειξε ότι οι συνέπειες του ναζισμού παραμένουν ένα ευρωπαϊκό ζήτημα, το οποίο απαιτεί συντονισμό, επιμονή και πολιτική βούληση.
Από τη Βιάννο ακούστηκε ένα σαφές μήνυμα: «Δεν υπάρχει Μνήμη χωρίς Δικαιοσύνη και δεν υπάρχει συγγνώμη χωρίς επανόρθωση». Η φράση αυτή συμπυκνώνει τη θέση των θυμάτων και των απογόνων τους, για τους οποίους η αναγνώριση των εγκλημάτων πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένες πράξεις αποκατάστασης.
Η παρακαταθήκη των θυμάτων της Βιάννου
Ο Δρ. Συγγελάκης αναφέρθηκε στους νεκρούς και στους επιζώντες του Ολοκαυτώματος της Βιάννου, στα παιδιά που έμειναν ορφανά και στις γυναίκες που ανέλαβαν, μέσα σε συνθήκες ακραίας φτώχειας και ανείπωτου πόνου, να κρατήσουν όρθιες τις οικογένειές τους.
Οι γυναίκες της Βιάννου σήκωσαν έναν πραγματικό Γολγοθά. Παρά τις απώλειες και τις στερήσεις, μεγάλωσαν τα παιδιά τους με αρχές και αξιοπρέπεια, συνέβαλαν στην ανασυγκρότηση της τοπικής κοινωνίας και βοήθησαν στην αναγέννηση της Επαρχίας. Το έπραξαν χωρίς να επιτρέψουν στο μίσος και στην εκδίκηση να κυριαρχήσουν στην ψυχή τους.
Η παρακαταθήκη τους παραμένει επίκαιρη: συνέχιση του αγώνα μέχρι την τελική δικαίωση, αντίσταση σε κάθε μορφή φασισμού, προστασία της ιστορικής μνήμης και απόκρουση κάθε προσπάθειας παραχάραξης της Ιστορίας. Ταυτόχρονα, αποτελεί έκκληση για οικοδόμηση ειλικρινών σχέσεων φιλίας και συνεργασίας με τον γερμανικό λαό και όλους τους λαούς, πάνω στη βάση της αλήθειας και του σεβασμού στο Διεθνές Δίκαιο.
Η Βιάννος ως σύμβολο αντίστασης και δικαιοσύνης
Κλείνοντας, ο Δρ. Συγγελάκης υπογράμμισε ότι η Βιάννος, η Κρήτη και ολόκληρη η Ελλάδα επέλεξαν διαχρονικά το φως αντί για το σκοτάδι, την ελευθερία αντί για τη δουλεία, την αξιοπρέπεια αντί για την υποτέλεια, τη δημοκρατία αντί για την τυραννία και την αντίσταση αντί για την υποταγή.
Οι ελληνικές αξιώσεις για αποζημιώσεις από τη Γερμανία, όπως τόνισε, δεν αποτελούν υπόθεση του παρελθόντος. Παραμένουν «νομικώς ενεργές και δικαστικώς επιδιώξιμες», συνδεδεμένες με τη μνήμη των θυμάτων, τη δικαίωση των επιζώντων και την υποχρέωση υπεράσπισης της ιστορικής αλήθειας.
