Οι επενδύσεις στην Ελλάδα έχουν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 16 ετών, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική ανάκαμψη της οικονομίας μετά τη μακρά περίοδο συρρίκνωσης της προηγούμενης δεκαετίας. Η επιστροφή της επενδυτικής δραστηριότητας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών, καθώς ενισχύει την παραγωγική βάση της χώρας και δημιουργεί προϋποθέσεις για υψηλότερη ανάπτυξη.
Ωστόσο, η άνοδος των επενδυτικών κεφαλαίων δεν κατανέμεται ομοιόμορφα σε όλους τους κλάδους. Μεγάλο μέρος της αύξησης συγκεντρώνεται στη διαχείριση ακίνητης περιουσίας, στη δημόσια διοίκηση, την εκπαίδευση και την υγεία, καθώς και στη βιομηχανία, την ενέργεια και τα ορυχεία. Αντίθετα, άλλοι σημαντικοί τομείς, όπως η γεωργία, το εμπόριο και ο χρηματοπιστωτικός κλάδος, εμφανίζουν χαμηλότερες επιδόσεις.
Οι επενδύσεις στο υψηλότερο επίπεδο της 16ετίας
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι επενδύσεις στην ελληνική οικονομία αυξήθηκαν κατά 75,7% σε τρέχουσες τιμές μεταξύ 2019 και 2023. Την ίδια περίοδο, η διαχείριση ακίνητης περιουσίας, μαζί με τον ευρύτερο κλάδο της δημόσιας διοίκησης, της εκπαίδευσης και της υγείας, συγκέντρωσε περισσότερο από το μισό της συνολικής αύξησης.
Όπως έχει επισημάνει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, το 2019 οι επενδύσεις αντιστοιχούσαν μόλις στο 11% του ΑΕΠ. Σήμερα, το ποσοστό έχει αυξηθεί στο 18%, επίδοση που αποτελεί την υψηλότερη των τελευταίων 16 ετών.
Η βελτίωση αποτυπώνεται και στον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου, ο οποίος αυξήθηκε κατά περίπου 80% σε πραγματικούς όρους μεταξύ 2020 και 2025. Η εξέλιξη αυτή συμβάλλει στη σταδιακή κάλυψη του μεγάλου επενδυτικού κενού που άφησε πίσω της η οικονομική κρίση. Παράλληλα, το 2025 η συμβολή των επενδύσεων στον ρυθμό ανάπτυξης ξεπέρασε εκείνη της ιδιωτικής κατανάλωσης, γεγονός που δείχνει τη μετατόπιση του αναπτυξιακού μοντέλου προς μια πιο παραγωγική κατεύθυνση.
Σημαντική ήταν η συμβολή των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων. Τα κεφάλαια αυτά χρηματοδοτούν τον εκσυγχρονισμό της παραγωγής, την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, τις υποδομές και την ενεργειακή αναβάθμιση. Παράλληλα, δημιουργούν τις προϋποθέσεις για αύξηση της παραγωγικότητας και τη δημιουργία περισσότερων, αλλά και καλύτερα αμειβόμενων, θέσεων εργασίας.
Στα 37,1 δισ. ευρώ οι επενδύσεις
Η πορεία της επενδυτικής δραστηριότητας αποτυπώνεται πιο καθαρά όταν τα ποσά εξετάζονται σε σταθερές τιμές. Με αυτόν τον τρόπο αφαιρείται η επίδραση των μεταβολών στις τιμές και καταγράφεται η πραγματική αύξηση του επενδυτικού όγκου.
Τα στοιχεία αφορούν τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου, δηλαδή τις δαπάνες για κατοικίες, κτίρια, υποδομές, μηχανήματα, εξοπλισμό και άυλα πάγια στοιχεία, όπως το λογισμικό και η έρευνα και ανάπτυξη.
Με βάση τις τιμές του 2020, ο πραγματικός όγκος των συνολικών επενδύσεων αυξήθηκε από περίπου 20,3 δισ. ευρώ το 2019 σε 34,1 δισ. ευρώ το 2024. Αναλυτικά, οι επενδύσεις διαμορφώθηκαν στα 20,6 δισ. ευρώ το 2020, στα 25,1 δισ. ευρώ το 2021, στα 30,6 δισ. ευρώ το 2022 και στα 32,6 δισ. ευρώ το 2023.
Η άνοδος επιταχύνθηκε μετά την πανδημία και συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια, αν και με βραδύτερο ρυθμό σε σύγκριση με το 2021 και το 2022. Για το 2025, η ΕΛΣΤΑΤ εκτιμά ότι ο πραγματικός όγκος των επενδύσεων ανήλθε στα 37,1 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 8,9% σε σχέση με το 2024.
Τα μεγέθη αυτά αποτελούν αλυσωτούς δείκτες όγκου και ενδέχεται να μην αθροίζονται με απόλυτη ακρίβεια μεταξύ των επιμέρους κλάδων. Η ανοδική τάση συνεχίστηκε και το 2026, καθώς οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου αυξήθηκαν κατά 6,1% το δεύτερο τρίμηνο σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 και κατά 2,2% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο, σε εποχικά διορθωμένους όρους. Πρόκειται, ωστόσο, για προσωρινά στοιχεία, τα οποία αναμένεται να αναθεωρηθούν από την ΕΛΣΤΑΤ καθώς θα ενσωματώνονται νεότερα δεδομένα.
Ποιοι κλάδοι συγκεντρώνουν τις περισσότερες επενδύσεις
Παρά τη σημαντική συνολική αύξηση, η ανάλυση ανά κλάδο αναδεικνύει μεγάλες διαφοροποιήσεις. Τα νέα κεφάλαια κατευθύνονται κυρίως σε συγκεκριμένους τομείς, με αποτέλεσμα η επενδυτική ανάκαμψη να εμφανίζει έντονη συγκέντρωση.
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου αυξήθηκαν από 20,32 δισ. ευρώ το 2019 σε 35,69 δισ. ευρώ το 2023, ενισχυμένες κατά 15,37 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές.
Σε δύο κλάδους το 52,6% της αύξησης
Μόλις δύο από τους δέκα βασικούς κλάδους συγκέντρωσαν το 52,6% της συνολικής αύξησης των επενδύσεων μεταξύ 2019 και 2023.
Στη διαχείριση ακίνητης περιουσίας καταγράφηκε η μεγαλύτερη αύξηση σε απόλυτα μεγέθη. Οι επενδύσεις ενισχύθηκαν κατά 4,07 δισ. ευρώ, από 1,94 δισ. ευρώ το 2019 σε 6,01 δισ. ευρώ το 2023. Η άνοδος έφτασε το 209,6%, αποτυπώνοντας τη δυναμική της αγοράς ακινήτων, των νέων αναπτύξεων και των σχετικών υπηρεσιών.
Σημαντική αύξηση σημειώθηκε και στον ευρύτερο κλάδο της δημόσιας διοίκησης, της εκπαίδευσης και της υγείας. Οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 4,02 δισ. ευρώ, από 4,32 δισ. ευρώ σε 8,34 δισ. ευρώ, σημειώνοντας άνοδο 92,9%.
Συνολικά, οι δύο αυτοί κλάδοι απορρόφησαν περίπου 8,09 δισ. ευρώ από τα 15,37 δισ. ευρώ της συνολικής αύξησης. Η συγκέντρωση γίνεται ακόμη πιο έντονη αν προστεθεί η βιομηχανία, η ενέργεια και τα ορυχεία. Στους συγκεκριμένους τομείς οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 2,66 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα οι τρεις κατηγορίες να συγκεντρώνουν περίπου το 70% της συνολικής αύξησης.
Οι κατασκευές στην κορυφή της ποσοστιαίας αύξησης
Η ανομοιογενής εικόνα γίνεται πιο εμφανής όταν εξετάζονται οι ποσοστιαίες μεταβολές. Στον κλάδο των κατασκευών καταγράφηκε η μεγαλύτερη αύξηση, κατά 336,1%. Η εντυπωσιακή επίδοση, ωστόσο, προήλθε από ιδιαίτερα χαμηλή βάση: οι επενδύσεις αυξήθηκαν από 172 εκατ. ευρώ σε περίπου 750 εκατ. ευρώ.
Αντίθετα, στη διαχείριση ακίνητης περιουσίας η αύξηση κατά 209,6% συνοδεύτηκε από μεγάλη ενίσχυση και σε απόλυτα μεγέθη. Στη βιομηχανία, την ενέργεια και τα ορυχεία οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 68,9%, ενώ στον κλάδο της ενημέρωσης και επικοινωνίας η άνοδος διαμορφώθηκε στο 75,8%.
Οι κλάδοι που έμειναν πίσω
Χαμηλότερους ρυθμούς αύξησης κατέγραψαν τομείς με σημαντική παρουσία στην ελληνική οικονομία. Στο εμπόριο, τις μεταφορές, τον τουρισμό και την εστίαση, οι επενδύσεις ενισχύθηκαν κατά 39,5%. Στη γεωργία, τη δασοκομία και την αλιεία, η αύξηση περιορίστηκε στο 29,5%, αρκετά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της οικονομίας.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τις μεγάλες διαφορές στην κατανομή της επενδυτικής ανάκαμψης και αναδεικνύει την ανάγκη για περισσότερες επενδύσεις στον πρωτογενή τομέα, στις υποδομές και στην περιφέρεια. Στον αντίποδα, οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες αποτέλεσαν τον μοναδικό κλάδο που εμφάνισε αρνητική μεταβολή, καθώς οι επενδύσεις μειώθηκαν κατά 18,9% την περίοδο 2019-2023.
Η άνοδος των επενδύσεων στο υψηλότερο επίπεδο της 16ετίας αποτελεί σαφή ένδειξη ότι η ελληνική οικονομία έχει αφήσει πίσω της την περίοδο της επενδυτικής στασιμότητας. Το μεγάλο ζητούμενο πλέον είναι η συνέχιση της δυναμικής, η διεύρυνση της συμμετοχής περισσότερων κλάδων και η μετατροπή των κεφαλαίων σε υψηλότερη παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα και σταθερή απασχόληση.
